Saturday, September 23, 2017

نکاح‌نامه‌ی تورکی جماعت شاهی‌سئوه‌ن طبق مذهب قزلباشی در قرن شانزده ميلادی


نکاح‌نامه‌ی تورکی جماعت شاهی‌سئوه‌ن طبق مذهب قزلباشی در قرن شانزده ميلادی

مئهران باهارلی

در نسخه‌ی خطی یک جُنگ مربوط به دوران صفویه به اسم «جُنگ احمد غلام عمله‌ی خزانه» (کتابدار کتابخانه‌ی صفوی)، بخشی از یک نوشته به زبان تورکی در باره‌ی مراسم نکاح جماعت شاهی سئوه‌ن آمده است. این نوشته که هم بخش اول آن ظاهراً در صفحه‌ی دیگری بوده که از جنگ افتاده و هم ناتمام است، دارای ارزش فوق العاده‌ی تاریخی از جنبه‌ی تاریخ شاهی‌سئوه‌نها، مذهب علوی قزلباشی، تحول سنن عقد و آداب نکاح‌های تورک، زبان ادبی تورکی، حقوق زنان، ادبیات فولکلور، ... است. این نکاح‌نامه مربوط به تورکان قزلباشی است که به تازگی از خاک آناتولی و عثمانی به ایران مهاجرت و یا فرار کرده بودند، و هنوز بر مذهب تورک قزلباشی خود (غلات اثنی عشری) پایدار بوده و شیعی امامی نشده بودند. زبان این نکاح‌نامه تورکی معیار و مشترک آن دوره (تورکی رومی) و دارای  لغات اصیل تورکی است. در زیر این نکاح‌نامه‌ی تورکی را نقل کرده و سپس توضیحاتی در باره‌ی آن داده‌ام.


Wednesday, September 20, 2017

سورييه و عيراق`ين فئدئراللاشماسی و يا بؤلونمه‌سي، تورک خالقي‌نين هابئله تورکييه‌نين ميللي چيخارلارينا اويقوندور


سورييه و عيراق`ين فئدئراللاشماسی و يا بؤلونمه‌سي، تورک خالقي‌نين هابئله تورکييه‌نين ميللي چيخارلارينا اويقوندور

مئهران باهارلي

Wednesday, June 13, 2012

اورتادوغودا ائتنيک-ديلسه‌ل و اينانجسال آزينليق قوروپلاري‌نی چوخونلوغون باسقي و قيييملاريندان قوروما و قورتارمانين تک يولو، بونلاري سيياسي اولاراق بير بيرينده‌ن آييرماق، و ائشيت آنجاق باغيمسيز قونشولارا دؤنوشدورمه‌کدير.

سورييه و عیراق´ين فئدئراللاشماسي و يا بؤلونمه‌سي، تورک خالقي و تورک‌ائلی (ائتنیک آزربايجان) اوچون ايستيراتئژيک بير آماج و هده‌ف اولماليدير.




سؤزوموز

بؤلونمه-فئدئراللاشما دومينوسو

ايران`ين دیلسه‌ل-میللی چیزگیله‌ر تمه‌لینده فئدئراللاشماسي و يا بؤلونمه‌سي؛ فارس عيرقچيليغي، دينسه‌ل و مذهه‌بسه‌ل يوبازليق، ديش سؤمورگه‌چيله‌رين هر زامان موداخيله ائده‌بيله‌جه‌يي بير اورتام و سوره‌گه‌ن گئري قالميشليغين سونا ائرمه‌سي دئمه‌کدير. بو اوزده‌ن ده بو اؤلکه‌ده ياشايان خالقلارا اک اولاراق، بوتون بؤلگه و دونيانين خئيرينه‌دير. آنجاق بؤلگه‌ميزين باشقا اؤلکه‌له‌رينده دیلسه‌ل-ائتنيک-اينانج سينيرلار تمه‌لينده بؤلونمه و يا فئدئراللاشما دومينوسو باشلامازسا، ايران`ين فئدئراللاشماسي و بؤلونمه‌سي ده اولاناقسيزدير.

اؤته ياندان بؤلگه دئوله‌تله‌ري‌نين فئدئراللاشماسي و يا بؤلونمه‌سی سونوجوندا اورتايا چيخاجاق و فارس-ايران دئوله‌تيني چئوره‌له‌يه‌جه‌ک يئني دئوله‌تله‌رين وارليغي، ايران`ين یونیتار بير دئوله‌ت گیبي قاچينيلماز سونونو ياخلاشديراجاقدير. بوندان دولايي دا، سورييه و عیراق´ين فئدئراللاشماسي و يا بؤلونمه‌سي، تورک خالقي و تورک‌ائلی (ائتنیک آزربايجان) اوچون ايستيراتئژيک بير آماج و هده‌ف اولماليدير.

Monday, September 11, 2017

اعلانيه‌ي ميرزا رحيم تبريزي ١٩٠٧: اعتراضي مردمي به گفتمان ضد تورک جنبش مشروطيت ايران


اعلانيه‌ي ميرزا رحيم تبريزي ١٩٠٧: اعتراضي مردمي به گفتمان ضد تورک جنبش مشروطيت ايران

مئهران باهارلي

احمد کسروي در کتاب «تاريخ مشروطه ايران» خود انتشارات اميرکبير، ص 349، به کوتاهي به يک رويداد که در سال ۱۲۸۶ – ١٩٠٧ اتفاق افتاده بود، اشاره مي‌کند. اين رويداد از جهت نشان دادن اين واقعيت که جنبش مشروطيت ايران در مدتي کوتاه پس از ظهور، در نزد مردم تورک به شکل يک جنبش ضدتورک تلقي مي‌شد حائز اهميت است. در زير اين نقل و سپس توضيحاتي را آورده‌ام.

«در اين روزها در تهران يک داستان خنده‌آوري رخ داد. چگونگي آنکه:

يک روز ديده شد يک آگهي (اعلان) در ميدان توپخانه چسبانيده و در آن چنين نوشته شده: ««ترکها» روز دوشنبه در خيابان چراغ گاز در مسجد سراج الملک حاضر باشند». مردم در شگفت شده، ندانستند آن را که چسبانيده و چه خواستي در ميان است.



Tuesday, September 5, 2017

آيين نامه‌ي تورکي‌سازي نامهاي اشخاص و اماکن (کيشي و يئر آدلاريني تورکجه‌له‌شديريلمه‌ يؤنه‌رگه‌سي)

آييننامه‌ي تورکي‌سازي نامهاي اشخاص و اماکن
 (کيشي و يئر آدلاريني تورکجه‌له‌شديريلمه‌ يؤنه‌رگه‌سي)

مئهران باهارلي-٢٠٠٧



سؤزوموز

هر اسم، ماجرا و تاريخ ويژه‌ي خود را دارد و حامل فرهنگ، بلکه يک بردار فرهنگي است. نامگذاري در ميان هر ملت ريشه در زبان، فولکلور، تاريخ، اساطير و فرهنگ آن ملت داشته و منعکس کننده‌ي روحيات و روانشناسي‌اش و سيستمهاي ارزشي و سياسي حاکم بر وي است. گروههاي انساني و افراد مي‌توانند با نامها و فلسفه‌هاي نامگذاري‌هايشان از هم تمايز يابند. نامهاي جديد اشخاص براي خود و فرزندانشان، بيانگر هويت انتخابي و شخصيت دروني افراد و نشانه‌اي در باره‌ي چگونگي انديشه و نگاه و احساس اغلب متفاوت و خاص انتخاب‌کنندگان آنها به جهان و تاريخ است. افراد با انتخاب اسامي مورد دلخواه خود، به واقع «من» خود را بازتعريف و معرفي کرده و تعلق و منسوبيت و همبستگي و پيوندشان به گروه و فرهنگي که آن نام را بکار مي‌برد اعلام مي‌کنند. اسم همچنين يک نماد و آيينه و پيغامبر قوي است که ديگران مي‌توانند بر اساس آن در باره‌ي صاحب اسم قضاوت و رفتار ‌کنند. در برخي موارد، کاربرد حق انتخاب آزادانه‌ي نام، راهي براي همرنگ شدن با جماعت و اعلام تعلق بدانها به منظور دفاع از خود و خانواده در مقابل تبعيضات دولتي و پيشداوري‌هاي ملي و حملات نژادپرستانه و سرکوبهاي ديني ... است. در مواردي هم بالعکس يک نام انتخاب شده اعلام همرنگ نشدن با جماعت، تبري از آنها و عصيان بر گله‌واري است. و در نهايت، بنا به بسياري از تحقيقات، نام انسان مي‌تواند بر رفتار آينده‌ي شخص، توسعه و رشد شخصيت وي نيز تاثير ‌گذارد. چرا که امکان دارد شخص از يک سو براي انطباق رفتارهاي خود با فرهنگ و شخصيتي که اسم وي حامل آن است بر ‌آيد. و از سوي ديگر سعي ‌کند انتظارات و داوري‌هاي پيرامونيان نسبت به اسم خود را برآورده سازد. به عبارت ديگر با تغيير و جرح و تعديل در شخصيت و رفتارهاي خود، سعي کند به مسمايي صحيح براي اسم خود تبديل شود.

در ضرورت تورکي‌سازي نامهاي اشخاص و نامهاي خانوادگي

بوته‌م-دين، بوته‌نج-اعتقاد ديني


بوتهم-دين، بوتهنج-اعتقاد ديني

مئهران باهارلي
اسکي تورکجهده «ايمان گتيرمهک» آنلاميندا ايشلهديلهن نئچه اؤنهملي فئعل واردير: «اينانماق»، «بوتمهک»، «گيرتينمه‌ک- گئرتينمهک»، «ايشهنمهک»، ...

بوتمهک: ايمان گتيرمه‌ک

اسکي تورکجه‌ده بوتمه‌ک فئعلي ايمان گتيرمه‌ک (تانري‌يا، دين‌ه، پئغه‌مبه‌رله‌ره، ولي‌له‌ره، ....) آنلاميندادير: «بوت مانگا» (بوت منه، اينان منه. قوتادغوبيليک). اينانماق آنلاميندا اولان «بوتمه‌ک»، قاراخانلي تورکجه‌سي، اورتا تورکجه، اويقورجا (پوتمه‌ک)، شورجا (پوتمه‌ک) و ساخاجا-ياقوتجادا (بيتمه‌ک) واردير. بوتمه‌ک تورکجه‌ده ده‌ييشيک دؤنه‌مله‌رده چئشيتلي آنلاملار قازانميشدير. اؤرنه‌يين چاغاتايجادا گووه‌نمه‌ک، ائعتيماد ائتمه‌ک. «بوتورولمه‌ک»: تاماملانميش اولماق. «بوتون»، «بوتؤو»، «بوتوت» (بير گؤره‌وي باشاري ايله يئرينه گتيرمه‌ک)، «بوترو» (باشدان باشا، سراسه‌ري)، «بوتروره‌ک» (تامامه‌ن، تامامي‌يلا، اييي‌جه، بوسبوتون)، ... کليمه‌له‌ري ده عئيني کؤکه‌نده‌ن گلمه‌کده‌ديرله‌ر.

پاسخ به يک فعال کورد -گلمراد مرادي- در باره‌ي قتل عام تورکها توسط ارامنه


پاسخ به يک فعال کورد -گلمراد مرادي- در باره‌ي قتل عام تورکها توسط ارامنه

مئهران باهارلي

٢٠٠٥

آقاي گلمراد مرادي، از فعالين کورد ايراني سالها پيش- ٢٠٠٥- در رابطه با چند نوشته‌ي اينجانب در باره‌ي قتل عام تورکها در تورکيه، در رسپوبليکاي آزربايجان و در ايران -غرب آزربايجان توسط نيروهاي مسيحي آسوري-ارمني به سالهاي جنگ جهاني اول، در اي‌مئيل کوتاهي چنين پرسيده بود: «هموطن گرامي آقاي مهران بهاري، آيا واقعا شما در قلب، (به) اين تاريخنگاري خودتان هم باور داريد که ارمنيان تورکها را کشته اند؟» نوشته‌ي زير، پاسخ من به آن اي‌مئيل بود:

Sunday, September 3, 2017

تاريخ تهاجمات و جنايات ارامنه، اسماعيل سيميتقو و سردار ماکو در آزربايجان. مقدمه، لغتنامه، ويرايش و بازنويسي مئهران باهارلي

تاريخ تهاجمات و جنايات ارامنه، اسماعيل سيميتقو و سردار ماکو در آزربايجان.

ميرزا ابوالقاسم امين الشرع خويي

به کوشش علي صدرايي خويي.


مقدمه، لغتنامه، ويرايش و بازنويسي مئهران باهارلي-سؤزوموز



لينک دانلود
https://t.me/sozumuz_telegram/245

تاريخ تهاجمات و جنايات ارامنه، اسماعيل سيميتقو و سردار ماکو در آزربايجان

ابوالقاسم امين الشرع خويي
(ميرزا ابوالقاسم بن اسدالله تسوجي خويي)
(۱۲۷۷-۱۳۴۸ ق. ، ۱۸۶۱-۱۹۳۰ م.)

مقدمه، لغتنامه، ويرايش و بازنويسي در ١١٣ صفحه:

مئهران باهارلي

بر اساس متن منتشر شده به کوشش علي صدرايي خويي


لينک دانلود


داستان احمد حرامي- سؤزلوک


داستان احمد حرامي- سؤزلوک:


داستان احمد حرامي- متن


داستان احمد حرامي


بسم الله الرحمن الرحيم

بو دستاني بوگون بنياد ائده‌ليم
حق`ين قدر‌ت‌له‌رين بيز ياد ائده‌ليم
گلين ، ائي معني بحرين سير ائده‌نله‌ر
بو دريا گوهري‌نده‌ن خير ائده‌نله‌ر
معاني‌ده قيلي ايکي بيچه‌نله‌ر
ديلي‌نده‌ن دايما گوهر ساچانلار
گلين ، باري بوگون صحبت قيلاليم
معاني کاني‌نين دُرّون بولاليم
«او»نون بيرليييني ذکر ائيله‌يه ديل
خاطردا قالمايا ذرّه‌جه مشکل
زيرا کيم ديلله‌ري سؤيله‌ده‌ن «اول»دور
«او»نون حکمت‌له‌ري قوللارا بولدور
«او»نون حکمت‌له‌رينه عقل ائريشمه‌ز
ايشينه کيمسه‌نه هرگز قاريشماز
«او»نون کيفيّتي بيلينمه‌دي هيچ
مکاني قاندادير ، بولونمادي هيچ
نه ظاهردير «او» کيم ، گؤزده‌ن ايرالماز
نه باطن‌دير «او» کيم ، هرگز گؤرولمه‌ز
«او»نون اوّلي‌نين اؤنو بيلينمه‌ز
«او»نون آخري‌نين سونو بولونماز
نه ديليم وار «او»نو شرح ائيله‌يه‌م بن
نه بيليم وار که ، شرحين سؤيله‌يه‌م بن
«او»نون ديل ذکريني ، ائتمه‌ک گره‌ک‌دير
«او»نون دوغرو يولون ، گئتمه‌ک گره‌ک‌دير
يوزوم قارا ، سؤزوم قيسا ، سوچوم بول
بئليم اه‌يري ، يولوم دوغرو ، بويوم سول
شاشي باخديم ، جُدا دوشدوم بن «او»ندان
بنيم حاليم نئجه اولوسار «او»ندان
قووا قووا گؤنول دونيايا ائردي
عؤمور گئچدي ، ساقال و ساچ آغاردي
عبث يئرله‌رده خرج ائتديم ياشيم بن
يئري‌دير داشلارا دؤيسه‌م باشيم بن