فصل دوم: ریشهشناسی نام بیییلهر – رقصها: اویون، بییی، هالای، باری، ناری، جالمان، یاللی
مقاله ی اصلی:
کوی (موسیقی)، ییر (آواز)، بییی (رقص)، قوشوق (شعر)، باغدا (تصنیف)، های (آهنگ)، اهزگی (ملودی)، تیرینگه (ترانه)، آشولا، آساناک، بوزلاق، رینگ، هارای، هالای، جالمان، یاللی، باری، ناری، ....
مئهران باهارلی ٢٠٠٧
https://sozumuz1.blogspot.com/2018/03/blog-post_30.html
HALAÇ TÜRKÇESİ DÜZYAZISI VE ALİ ASGAR CEMRÂSÎ FERÂHÂNÎ OLGUSU: HALAÇ TÜRK EDEBİYATININ ALİŞİR NAVÂÎ'Sİ
KHALAJ TURKIC PROSE, AND THE PHENOMENON OF ALI ASGHAR JAMRASI FARAHANI: THE ALISHIR NAVAI OF KHALAJ TURKIC LITERATURE
Méhran
Baharlı 2008
علیاصغر جمراسی فراهانی، خهلهج
تیلیین علی شیر نواییسی
ELİESQER CEMRÂSÎ FERÂHÂNÎ, XELEC TİLİŇ ELİ ŞÎR NEVÂYÎSİ
مئهران باهارلی - ٢٠٠٨
http://xelec-turk.blogspot.com/
.png)
Yıllar önce, önde gelen Türkik ve Altayik dilleri uzmanı Prof. Dr. Gerhard Doerfer, "İran'daki Türk Dilleri" adlı makalesinde, Halaç edebiyatının ilk örneği olarak bir şiiri tanıtmış ve şöyle demişti: "Bu Türk dilinin özel durumuna dair yaklaşık bir fikir edinmek için, Harrab köyünden bir şiir veriyorum. Bu şiir, 1968 yılında Sayın Musayyib Arab Gul tarafından yazılmış olup, Halaç edebiyatının ilk yazılı belgesi olarak kabul edilir. Halaçların kendilerine ait bir edebiyatı, özellikle de yazılı edebiyatı yoktur". Profesör Doerfer'in anlattığı durum uzun zaman önce değişmiştir. Günümüzde Halaç Türkleri sadece yazılı edebiyat üretmekle kalmamış, yazılı şiirin yanı sıra düzyazı edebiyatı da ortaya koymuşlardır. Bu dönüşümde birçok insani, sosyal ve kültürel faktör etkili olmuştur. Ancak, Bilim web sitesinin yöneticisi olan ve Bilim takma adıyla bilinen "Ali Asgar Cemrâsî Ferâhânî"nin bu dönüşümde belirleyici bir rol oynadığı güvenle söylenebilir.
Ali Asgar Cemrâsî Ferâhânî, Halaç Edebiyatının Ali Şir Navâî’sidir
A- Ali Asgar Cemrâsî Ferâhânî, İran'daki yeni nesil Türkologlardandır. Halaçlar, dilleri, edebiyatları, sözlükbilimi, kültürleri ve târîhleri ile ilgili her alanda yazılar yazmakta olan Cemrâsî, aslında birey biçiminde bir Halaç Akademisidir. Cemrasi'nin Halaç Türk dili ve edebiyatının korunması ve geliştirilmesine yaptığı hizmet, İran'da ve uluslararası ölçekte Türkoloji bilimine de târîhî ve eşsiz bir hizmettir. Cemrâsî’nin "Halaçlar, Eski Türklerin Kalıntısı" adlı kitabı, İran'da ve Farsça olarak Halaç Türkleri hakkında yayınlanan ilk kapsamlı eserdir.
B. Cemrâsî’nin, İran'ın kuzeybatısındaki Türkİli ulusal bölgesinin en güneydoğu kesimini oluşturan ve günümüzdeki Merkezi ve Kum illeri arasında bölüştürülmüş olan HalaçOrda veya Halaçistan'ı tanıtan yazıları “Türkİli çalışmaları” alanında da son derece değerlidir. Bu konu, birçok "Azerbaycanlı" araştırmacı ve siyâsî aktivistin bugüne kadar tamamen göz ardı ettiği bir konudur. (Türkler HalaçOrda veya Halaçistan bölgesinin Türkili siyasi birimine ilhak edilmesinin yanı sıra, Halaç Türkçesine hem Türkili idari biriminde hem de ulusal ölçekte resmi dil statüsü veri getirilmesini talep etmelidir.)
C- Ali Asgar Cemrâsî’nin çağdaş Halaç Türk edebiyatındaki konumu, Alişir Nevâî'nin Çağatay Türk edebiyatındaki konumuyla karşılaştırılabilir. Cemrâsî, şiirlerini sürekli olarak Halaç Türkçesiyle ve çeşitli, genellikle modern sosyal konularda yazarak, "1960'ların Halaç Türk şiirinin bireysel örnekleri" deneyimini " Halaç Türk manzum edebiyatına" dönüştürmüştür. Bu açıdan bakıldığında, Cemrâsî "Halaç Türk şiir geleneğinin kurucusu" olarak haklı olarak Kabul edilmeği hak ediyor. Cemrâsî’nin "Karşu Balukka Selam" adlı eseri, İran'da Halaç Türk dilinde yazılmış ilk şiir kitabıdır. Bu yapıt, Türk şair Şahriyar’ın “Haydar Baba’ya Selam” eseri tarzında, Halaç Türk dilinde ve Latin-Türk ile Arap-Türk alfabeleriyle yazılmış şiirlerden oluşan bir eserdir.
Modern
zamanlarda, Ali Asgar Cemrâsî Ferâhânî 'nin Farsça düzyazı edebiyatının
oluşumundaki rolü, Sibirya'daki Dolgan ve Çulım Türk halklarından iki figürle
karşılaştırılabilir. Bunların ilki, Dolgan şairi ve kültür insanı olan bayan Ogdo Yegorovna
Aksyonova’dır (Огдо (Евдокия) Егоровна Аксёнова, 1936-1995). Ogdo Aksyonova yok
olmakta olan Dolgan Türkik dilinin düzyazı ve yazılı edebiyatını ve modern
alfabesini yaratan ve Dolgan Türkik dilinde ilk kitap olan Baraksan'ı (Бараксан)
yazıp 1973'te yayımlayan şahıstır. İkinci şahıs Çulim
eğitimci, hikaye anlatıcısı ve dil aktivisti olan Vasili
Mihailoviç Gabov'dur (Василий Михайлович Габов). Vasili Mihailoviç Gabov, yok
olmakta olan Çulim Türkik dilinden halk masallarını, efsaneleri, atasözlerini
ve özdeyişleri kapsamlı bir şekilde derleyip yazıya dökerek ve dini metinleri
bu dile çevirerek Çulim Türkik dilinde yazılı edebiyatın ilk yaratıcısı olarak
kabul edilir.
D- Cemrâsî’nin Halaç edebiyatındaki en önemli rolü, bu dilde düzyazı yazımının başlangıcını yapmasıdır; bu, Halaç millet ve HalaçOrda ülkesi terîhînde eşi benzeri görülmemiş bir şeydi. "Ali Asgar Cemrâsî Ferâhânî'nin Halaç Edebiyatının Emir Alişir Navâî'si olarak ortaya çıkışında ve fenomeninde - küçük de olsa - bir rol oynamış olmak benim için bir gurur kaynağıdır (makalenin ilerleyen bölümlerinde).
E- Nesir alanında ve Halaç Türk nesir edebiyatının oluşumunda Cemrâsî, çalışmalarına masallar derleyerek ve halk masalları yazarak başladı. O Ayrıca halk şiiriyle de ilgilendi. Cemrasi daha sonralar Türkoloji konferanslarında sunmak üzere Halaç târîhi, dili ve edebiyatı da dâhil olmak üzere çeşitli konularda düzyazı metinler yazmaya başlasa da, onun Halaç Türkçesinde ilk nesir eserleri öykü biçimindedir. Bu, modern ve ulusal yazılı edebiyat ve düzyazı oluştururken neredeyse tüm çağdaş ulusların ve dillerin izlediği doğru yoldur.
F- Cemrâsî, eserlerinde Halaç Türk dillerine âit metinleri hem Türkçe-Arapça hem de Türkçe-Latin alfabesiyle yazıya geçiriyor. Cemrâsî Halaç Türkçesi için Latin alfabesini benimseyerek, aslında " Halaç Türk dili Latin alfabesinin kurucusu" unvanını da kazanmıştır.
G- Cemrâsî’nin eserlerinin bir diğer avantajı, her makalenin sonunda o makalede kullanılan Halaç Türkçesi kelimelerin anlamlarının kısa bir listesini vermesidir. Gelecekte, bu listeler tamamlanıp birleştirilerek, bir Halaç Türkçesi - -Farsça sözlük de hazırlanabilir. (Cemrâsî daha sonralar bunu da yapmayı başardı ve yaklaşık 30.000 maddeden oluşan ilk ve tek Halaç sözlüğünü hazılayıp yayınladı).
[Addendum. 2026]: Ben, Mehran Baharlı, Türk kültürü, dili, edebiyatı ve tarihiyle ilgili konulardaki yazılarımı, araştırmalarımı, bulgularımı ve algılarımı Sözümüz blogunda (önce PersianBlog, daha sonra WordPress ve nihayet Blogspot) yayınlamaya başladıktan kısa bir süre sonra, Blogspot'ta "Halaç Türk" adında, Halaçlar, Halaç yurdu ve Halaç Türk dili ve edebiyatı üzerine, târîhte türünün ilk örneği olan, özel bir blog oluşturdum. Bir süre sonra, Ali Asgar Cemrâsî'nin Halaçlar hakkındaki yazıları ve "Bilim" (ve Ali Asgar, Cemras, ...) takma adıyla yazdığı şiirleriyle tanıştım. (Cemrâsî, Savalı Türk şair "Tilim Han"ın adından esinlenerek "Bilim" takma adını seçmişti). Bundan sonra, ondan bulduğum her şeyi Halaç Türk blogspot'unda yeniden yayınlardım.
O günlerde, onunla olan yazışmalarım ve e-postalarım sırasında -ki bu birkaç ay öncesine kadar yaklaşık 25 yıl sürdü, - ona, eserlerini kitap olarak yayınlama, Halaç şiir edebiyatını oluşturma, Halaç Türkçesiyle düzyazı metinler yazma, Halaç Türkçesiyle yazılı ve düzyazı edebiyatını oluşturma ve Halaç sözlüğü hazırlama fikirlerini önerdim. Bu fikirlerin hepsi onun tarafından memnuniyetle karşılandı. Cemrâsî, Halaç Türkçesi şiir edebiyatının oluşturulmasına ilişkin olarak, kendi seçimiyle Türkçe eserleri (Heydar Babaya Selam, Salebiye, ...) Halaç Türkçesine çevirerek çalışmaya başladı. Ancak Halaç düzyazı edebiyatının oluşturulmasına gelince, Halaç düzyazı örneklerinin bulunmadığını ve bu konuda deneyimsiz olduğunu belirtti. Cevabım şuydu: Halaç halkının konuştuğu Halaç Türkçesi dilindeki fıkraları, kısa öyküleri ve halk masallarını kağıda dökerek işe başlanabilir ve kabul edilebilir bir hacimde yazılı bir literatür oluşturduktan sonra, bunlara dayanarak bir Halaç sözlüğü de hazırlanabilir. Cemrâsî, bu önerilerin hepsini mantıklı buldu ve doğuştan gelen yeteneği, dehası, muazzam kapasitesi, kararlılığı, azmi ve benzersiz Türk milli bilinciyle hepsini en üst düzeyde hayata geçirdi.
Kendisi de daha önceleri Halaç ve Halaç yurdu hakkında bir eser yazmış olan Cemrâsî, ondan sonra fıkralar, anekdotlar ve hikayeler üzerine bir dizi kitap, Halaç Türkçesiyle yazılmış bazı düzyazı eserler ve makaleler ile bir Halaçça -Farsça sözlük yazıp yayımladı. Böylece " Halaç Türk şiir edebiyatı", " Halaç Türk düzyazı edebiyatı", " Halaç Türk Sözlüğü" ve " Halaç Türk yazım geleneği" ortaya çıkmış oldu; Ali Asgar Cemrâsî Ferâhânî de " Halaç milletinin, dilinin ve edebiyatının Emir Ali Şir Nevâîsi" olup adı ölümsüzleşti.
Belirtilmesi gereken bir diğer konu da Halaç Latin alfabesi meselesidir. Başlangıçta, Cemrâsî Halaç Türkçesi kelimelerini kaydederken X yerine Ĥ, "ه" yerine "ح" ve Arapça kesre, fethe, zemme, teşdid, tenvin, ... gibi işaretleri kullanırdı. Ben Halaçça metinlerin hazırlanmasını ve diğer Türkler tarafından anlaşılmasını kolaylaştırmak amacıyla, "Sözümüzü Yazımı" (Arap alfabesiyle Türkçe fonetik yazım) ve "Türk Latin Biçigi" (ortak fonetik Latin alfabesi) kullanmasını önerdim. örneğin: Türkçe kelimelerde ح harfinin ve Arapça işaretlerin kullanılmaması, خ sesini temsil etmek için Latin X karakterinin kullanılması, kesre sesi için É karakterinin kullanılması, fethe sesi için E karakterinin kullanılması, ng sesi için Ñ karakterinin kullanılması, ny sesi için Ň karakterinin kullanılması, Ķar ve Ķamuç Halaç kelimelerinde bulunan "q" ve "x" arasındaki ses için Ķ karakterini kullanmak, uzun ünlüleri belirtmek için harfler üzerinde başlık işaretini kullanmak (Â, É, Î, Ô, Û, …)... Cemrâsî zamanla bu önerilerin çoğunu kabul etti ve "Halaç Dili Grameri" kitabı da dahil olmak üzere yazılarında giderek daha fazla kullandı.
Cemrâsî ile aramdaki istişarelerin diğer faydalı sonuçları arasında, benim önerdiğim Farsça "Halcistan" adının Türkçe karşılığı olarak "Halaç-Orda - Halaç-Ordu" adı ve benim tasarladığım "Halaç-Orda Milli Bayrağı" yer almaktadır. Bunların ikisi de Cemrâsî'nin beğeni ve onayını kazanmıştır.
REZA PEHLEVİ'NİN İRAN'IN GELECEK YÖNETİMİNE DÂHİL EDİLMESİ, İÇ SAVAŞI TETİKLEYECEK VE ÜLKENİN PARÇALANMASINI GEREKLİ VE KAÇINILMAZ HÂLE GETİRECEKTİR.
TÜRK DEMOKRATİK PLATFORMU - T.D.P.
حضور رضا پهلوی
در هئیت رهبری فرضی حاکمیت آیندهی ایران، جنگ داخلی را آغاز و تجزیهی این کشور
را ضروری و قطعی خواهد ساخت
https://sozumuz1.blogspot.com/2023/02/blog-post_26.html
https://sozumuz1.blogspot.com/2026/02/reza-pehlevinin-iranin-gelecek.html
https://sozumuz1.blogspot.com/2026/02/the-inclusion-of-reza-pahlavi-in-irans.html
İran'da yaşayan Türk halkının tarihsel ve kolektif hafızasında, bilimsel tarihle de desteklenen görüşe göre, Pehlevi devleti, Türk karşıtı sömürgeci ve haçlı Avrupalı devletler tarafından kurulmuştur. Bu rejim, sömürgeci bir darbe ve iki göstermelik meclis aracılığıyla Türk siyasi egemenliğinin gasp edilmesinin bir sonucuydu. Pehlevi devleti, İran'da yaşayan Türk halkına karşı kurumsal ve sistematik devlet politikası olan ve günümüze kadar devam eden dilsel ve etnik soykırımı başlatan rejimdir. Bunun yanı sıra, Pehlevi ailesi ve Pehlevi dönemi yetkililerinin büyük çoğunluğu, Tebriz-Türkili ve Bakü-Kafkasya kökenli Türk olduklarından dolayı, Türk milli tarihinde ebedi bir utanç lekesi olarak görülmektedirler. Aras Nehri'nin üç yakasındaki Türk milletinin gözünde Pehleviler, Mankurtluğun ve milli hıyanetin sembolü olarak kabul edilmektedir:
1-Türk tarihi açısından, 1925'te Pehlevi hanedanlığının ve devletinin kurulması, tıpkı 1909'da Kacar Türk devletinin başkenti Tahran'ın Türk karşıtı Meşruteçiler ve teröristler tarafından işgal edilmesiyle kurulan Meşrute hükümeti gibi, meşru olmayan ve yasa dışı idi. Pehlevi Hanedanlığı'nın 1925'te kurulması, 1920'de Sardar Sepeh önderliğinde gerçekleştirilen yasadışı bir askeri darbenin ve iki göstermelik parlamentonun Meşrute Anayasası'nı ihlal etmesinin sonucuydu. Rıza Han'ın yönetimi, yabancı sömürgeci ve emperyalist İngiliz devleti tarafından dayatılan ve kontrol edilen bir kukla rejim idi.
2- Ulusal tipoloji açısından bakıldığında, Pehlevi devleti Fars merkezli ve Türk karşıtı bir devlet olup, Türk ulusal kimliğine karşı ırkçı bir görüşe ve Türk milletine karşı düşmanca bir tutuma sahipti. Azerbaycan Milli Hükümeti'nin (1945) kurulmasına kadar, Serdar Sepeh'in darbesinden sonraki yıllar da dahil olmak üzere, bu rejim en az otuz yıl boyunca "Türklere karşı dilsel ve ulusal soykırım politikası" izlemiş ve uygulamıştır. Amaç, İranda yaşamakta olan Türk ulusunu büsbütün ortadan kaldırmak, Türk dilini "zorunlu asimilasyon" yoluyla Farsçaya çevirmek ve İran'da yaşayan Türk halkını tamamen Farslaştırmaktı. Bu gerçekler, Pehlevi rejimini Türk halkının gözünde tamamen gayrimeşru hale getirmişti.
3- Rıza Şah döneminde, İran'da yaşayan Türk milleti esir bir milletti. Türkili ve diğer Türk nüfuslu milli bölgeler, özellikle tarihsel olarak Türkili ve İran'ın en önemli ve gelişmiş bölgesi olan Azerbaycan, yozlaşmış bir ordunun demir yumruğu altında, Fars devletinin ekonomik olarak geri kalmış sıradan bir kolonisine dönüştü.
"Kadın, Yaşam, Özgürlük" hareketinin yöneticileri, temsilcileri ve kendilerini sözcü ilan edenleri, özellikle de "İslam Cumhuriyetinden geçiş aşaması" liderleri, İran'da yaşayan Türk halkının ulusal ve dilsel haklarına hiçbir şekilde değinmemişlerdir. Onlar sadece soyut ve genel demokrasi kavramlarını tartışıyorlar. Sloganları ve propagandaları Farsça ve hatta Kürtçedir, ancak asla Türkçe değildir. Bu hareketlerde Rıza Han'ın yasadışı askeri darbesi, Kacar Türk devletinin sahte parlamentolar tarafından devrilmesi, İran üzerindeki 1200 yıllık Türk egemenliğinin sona erdirilmesi, Pehlevi rejimi tarafından Türklere yönelik resmi devlet politikası olan dilsel ve ulusal soykırımın başlatılması, Türklerin dilinin, kültürünün ve ulusal kimliğinin sistematik olarak Farslaştırılması, Türkçenin ofislerde, orduda, eğitim sisteminde, basında, tiyatrolarda, sinemalarda ve medyada yasaklanması, Türkçe kitapların yakıldığı resmi törenler, Türk ulusal bölgelerinin sürekli olarak sayısız mikro bölgeye bölünmesi, Türk nüfuslu bölgelerin, özellikle Türkili'nin, tam bir Farsistan sömürgesine dönüştürülmesi; İran'ın sosyal kültüründe, medyasında ve eğitim sisteminde Türklerin, Türk dilinin ve kültürünün resmi olarak aşağılanması ve küçümsenmesi, yeni Türkçe isimlerin yasaklanması ve binlerce eski coğrafi ismin sistematik olarak Türkçeden Farsçaya değiştirilmesi, Meşrute Hareketi, Pehlevi ve İslam Cumhuriyeti dönemlerinde Türk tarihi, siyasi, kültürel ve sanatsal mirasının, yönetiminin, bayrağının, minyatürünün, halısının, mutfağının ve müziğinin çalınması ve bunların İran, Fars, Parsi, Perse ve Fars olarak sunulması... gibi trajedilerden bahsedilmiyor veya bunlara atıfta bulunulmuyor.
Reza Pehlevi ve Perviz
Sabeti'nin bu hareketin liderlik kadrosunda yer alması, bu hareketin sembolik
figürleri arasında lümpen monarşist ve faşist Pan-İranist unsurların bulunması,
bunların İran'daki Türklerin varlığını ve ulusal kimliğini inkar etmeleri ve
Almanya, Fransa ve diğer tarihsel olarak Türk karşıtı merkezlerin bu harekete
aktif desteği ve teşviki gibi gerçekler, Türk milletine, aydınlarına,
politikacılarına ve elitlerine, İran dışında ulusal haklarını gerçekleştirmek
için sınırsız güçlerini kullanmaları konusunda meşruiyet, yeşil ışık ve izin
vermektedir.
سؤزوموز یازیمی (اورتوقرافیسی). مئهران باهارلی. ایلک یایینلاما ایلآیگونو: ١٠ - کؤچ آیی (مای) - ٢٠٠٤
ELİESQER CEMRÂSİ FERÂHÂNÎ (1965 -2026)
Xelec Türkoloq, Araşdırmacı, Yazar, Qoşar, Sözlükbilimci ve Ötekçi
ALI
ASGHAR JAMRASI FARAHANI (1965-2026)
Khalaj Turkologist, Researcher, Writer, Poet, Lexicographer and Historian
علی اصغر جمراسی فراهانی (۱٤٠٤-۱۳٤۳)
تورکولوق، محقق، نویسنده، شاعر، لغتشناس و مورخ خلج
.png)
شعر: جنون ههوئ
سرودهای تحت عنوان خانهی جنون به زبان توركی خلجی از علیاصغر جمراسی فراهانی -
بیلیم
جنون ههوئ CONUN HEVÉ
قهییروْروُم جنون ههوین Qeyirorum
conun hevin
بنّا اوُزۆم، معمار اوُزۆم Benna
uzüm, mé’mar uzüm
ایچهیوُروْم عرفان مئیین İçeyurom
irfan méyin
مئی اوُزۆم، مئیگسار اوُزۆم Méy uzüm, méygusar uzüm
محویسسهم محوِ دیدارام Mehvissem
mehv-i dîdaram
رندیسسهم رندِ خُمارام Rindissem
rind-i xumaram
مستیسسهم مستِ هوشیارام Mestissem
mest-i huşyaram
مست اوُزوُمهم، هوشیار اوُزۆم Mest
uzümem, huşyar uzüm
سۆز هاچماز رندِ
سیرداشام Süz haçmaz rind-i sirdaşam
مئی ایچمهز رندِ قاللاشام Méy içmez rind-i qallaşam
اوُزۆم اوُزۆمه یوْلداشام Uzüm uzüme yoldaşam
چنگ اوُزۆمهم، چوُگۆر اوُزۆم Çeng uzümem, çugür uzüm
مهن جهانام، جهانوْم
یوُق Men cehanam, cehanom yuq
لامكانام، مكانوْم یوُق Lâmekanam, mekanom yuq
واقما سر و سامانوْم یوُق Vaqma ser u samanom yuq
سر اوُزۆمهم، سردار اوُزۆم Ser uzümem, serdar uzüm
بی جا كۆز یاشین
سیدیرمهم Bîca küz yaşin sidirmem
مصلحتر چارا قیلمهم Meslehıter çara qilmem
نهبهر اوُز دردیمیی بیلمهم Neber uz derdimiy bilmem
طبیب اوُزۆم، درمان اوُزۆم Tebib uzüm, derman uzüm
كون و مكانوُ كهزمیشهم
Küvn u mekanu kezmişem
دوُستلارقا باغروُم اهزمیشهم Dustlarqa baqrum ezmişem
مهن بینوا بیلمهمیشهم Men bînevâ bilmemişem
دِل اوُزۆمهم، دِلدار اوُزۆم Dil uzümem, dildar uzüm
جهمراس، اوُزۆمو خوار ائتدیم Cemras uzümu xâr étdim
آشوُقلوُق اختیار ائتدیم Aşuqluq éxtiyar étdim
جان جانانقا نثار ائتدیم Can cananqa nésar étdim
جان اوُزۆم، جاننثار اوُزۆم Can uzüm, cannésar uzüm
THE INCLUSION OF REZA PAHLAVI IN THE IRAN’S FUTURE GOVERNMENT WOULD IGNITE A CIVIL WAR, MAKING DISINTEGRATION OF THE COUNTRY NECESSARY AND INEVITABLE.
TURK DEMOCRATIC PLATFORM - T.D.P.
حضور رضا پهلوی
در هئیت رهبری فرضی حاکمیت آیندهی ایران، جنگ داخلی را آغاز و تجزیهی این کشور
را ضروری و قطعی خواهد ساخت
https://sozumuz1.blogspot.com/2023/02/blog-post_26.html
REZA PEHLEVİ'NİN İRAN'IN GELECEK YÖNETİMİNE DÂHİL
EDİLMESİ, İÇ SAVAŞI TETİKLEYECEK VE ÜLKENİN PARÇALANMASINI GEREKLİ VE
KAÇINILMAZ HÂLE GETİRECEKTİR.
https://sozumuz1.blogspot.com/2026/02/reza-pehlevinin-iranin-gelecek.html
THE INCLUSION OF REZA PAHLAVI IN THE IRAN’S FUTURE
GOVERNMENT WOULD IGNITE A CIVIL WAR, MAKING DISINTEGRATION OF THE COUNTRY
NECESSARY AND INEVITABLE.
https://sozumuz1.blogspot.com/2026/02/the-inclusion-of-reza-pahlavi-in-irans.html
In the historical and collective memory of the Turkish people living in Iran, which is also supported by scientific history, the Pahlavi dynasty, was created by anti-Turkish colonial and crusading European states. It was the result of the usurpation of Turkish political sovereignty through a colonial coup and two sham assemblies. The Pahlavi dynasty is also the initiator of institutional and systematic state policies of linguistic and ethnic genocide of the Turkish people living in Iran, a policy that continues to this day. In addition to this fact, the Pahlavi family and the majority of Pahlavi era officials, due to their Turkish descent from Tebriz-Turkili and Baku-Caucasus, are seen as an eternal stain of shame in Turkish national history. In the eyes of the Turkish nation on three sides of the Aras River, the Pahlavis are considered as a symbol of Mankurtism and national betrayal.
1-From the Turkish perspective, the establishment of the Pahlavi dynasty and government in 1925, much like the establishment of the constitutional government before it through the occupation of Tehran, the capital of the Qajar government, by constitutionalists and anti-Turkish terrorists in 1909, was deemed illegal. The establishment of the Pahlavi Dynasty in 1925 was the result of an illegal military coup led by Sardar Sepah in 1920, which violated the Mashrute Constitution by two sham parliaments. Reza Khan’s rule was effectively controlled by the foreign colonial and imperialist state of Britain. It was considered a puppet regime imposed by foreign powers.
2- In terms of national typology, the Pahlavi state was a Persian-centered and anti-Turkish state, with a racist view against the Turkish national identity and a hostile stance towards the Turkish nation. Until the establishment of the National Government of Azerbaijan (1945), including the years following the coup of Sardar Sepah, this government had pursued and implemented a "policy of linguistic and national genocide against Turks" for at least three decades. The aim was to eradicate the Turkish nation, change the Turkish language to Persian through "forced assimilation", and completely Persianize the Turkish people living in Iran. These facts rendered the Pahlavi regime completely illegitimate in the eyes of the Turkish people.
3-
During the Reza Shah era, the Turkish nation living in Iran was a captive
nation. Türkili
and other Turkish-populated regions,
especially Azerbaijan which historically has been the most important and
developed region of Turkili and Iran, under the iron fist rule of a corrupt
military, turned into economically backward colonies of the Farsi government.
Reza Pahlavi has not made any reference to the national and linguistic rights of the Turkish people living in Iran. In the slogans, propaganda, statements, and speeches of Reza Pahlavi there is no mention or reference to tragedies such as Reza Khan's illegal coup, the overthrow of the Qajar Turkish government by mock parliaments, the ending of 1,200-year Turkish rule over Iran, the initiation of the official state policy of linguistic and national genocide of the Turks by the Pahlavi government, the systematic Persianization of the language, culture, and national identity of the Turks, the banning of the Turkish language in offices, the army, the educational system, the press, theaters, cinemas, and the media, the official ceremonies where Turkish books were burned, the continuous partitioning of Turkish national regions into numerous micro-provinces, the transformation of Turkish-populated regions, particularly Turkili, into a full-fledged colony of Persia, the official humiliation and belittling of the Turks, Turkish language and culture in Iran's social culture, media, and educational system, the banning of new Turkish names and the systematic change of thousands of old geographical names from Turkish to Persian, stealing of all Turkish historical, political, cultural, and artistic heritage, governance, flag, architecture, miniatures, carpets, cuisine, and music, and presenting them as Iranian, Persian, Parsi, Perse, and Farsi, … during the Constitutional Movement, Pahlavi, and Islamic Republic Periods.
The Pahlavi government, which has committed national treason, linguistic and national genocide against the Turkish people, and crimes against humanity, for the Turkish people living in Iran is the embodiment of racism and hostility towards Turks and equivalent to Hitler's Nazi government for the Jews. Supporters of Reza Pahlavi should not forget that the spark on February 18, 1978 that led to the anti-monarchy revolution was ignited in Tebriz, Azerbaijan, Turkili.
FOUR TURKIC NATIONS IN IRAN, THEIR HOMELANDS, SELF-DESIGNATIONS/ENDOETHNONYMS AND NATIONAL FLAGS
İRAN’DA BULUNAN DÖRT TÜRKİK MİLLET, ANA VATANLARI, ÖZ TANIMLAMALARI/KENDİNİ ADLANDIRMALARI VE MİLLİ BAYRAKLARI
MÉHRAN BAHARLI
«سؤزوموز،
مئهران باهارلینین یازقالاری توپلوسو» پیتییی، بیرینجی جیلددهن
“Sözümüz,
Méhran Baharlının yazqalar toplusu” pitiyinden, cild I
از کتاب « سؤزوموز، مجموعه مقالات مئهران باهارلی» - جلد اول
https://independent.academia.edu/MBaharli
https://sozumuz1.blogspot.com/
https://www.facebook.com/profile.php?id=61579230999069
Nations, National Minorities, and National Regions: Within the borders of present-day Iran, there are four Turkic National Groups: "TURK" (Western Oghuz), "TURKMEN" (Eastern Oghuz), "HALAJ", and "KAZAKH". The classification of these Turkic national groups is based on principles such as their own Endoethnonym (Autoethnonym, Self-Identification, Self-Nomination, Self-Designation), the language and dialect spectrum they currently speak, common history, etc., and not on the basis of racial purity. Each of these Turkic national groups is composed, to varying degrees, of a mixture of various Turkic and Mongolic groups, as well as certain indigenous and immigrant groups, like most nations. For example, the Turkish nation in Iran (West Oghuz) is heavily mixed with Eastern Turkics (Karluks), Mongolics, and, to a lesser extent, Northern Turkics (Kipchaks). However, it is classified as Western Oghuz, because the main characteristic of its current language is Western Oghuzic.
Out of these four Turkic national groups, the "Turkish" national group has at least three homelands or “National Regions” in Iran: "Turkili" in the northwest, "Afsharili" in the northeast, and "Qashqayili" in the south of Iran.
On the other hand, the "Khalaj" and "Turkmen" national groups each have only one National Region in Iran, namely "Khalajorda" in northwestern Iran towards its center, and "Turkmenyurt" in the northeast Iran. Because these three Turkic national groups - Turk, Turkmen, and Halaj - have national regions within Iran, they are considered "NATION"s, similar to other groups such as Persians, Arabs, Lors, Balochs, Kurds, and Lars, all of whom have their own National Regions within Iran.
However, the "Kazakh" national group, lives in and around the city of Gümbet, located within the Turkmen National Region (Turkmenyurt), and does not have its own national homeland within the country. So, it has the status of a “NATIONAL MINORITY”, similar to the Armenian, Jewish, Assyrian, and Roma national minorities, which do not have any National Regions within Iran, and are not considered a National Group.
The Issue
with "istan": The suffix "istan" (and
the Arabic "iyya") means province, state, or country, and has its
roots in Iranic languages. It is not included in the names of Turkic national
regions. Instead, Turkish terms such as "İl/İli",
"Yurt/Yurtu", "Yer/Yeri", and "Ordu/Orda" are
used for this purpose: Kazakili (Kazakhstan), Türkmenili and Turkmenyurt (Turkmenistan),
Özbekili (Uzbekistan), Tatarili (Tatarstan), Kırgızili (Kyrgyzstan), Başkurtili
(Bashkortostan), etc. These terms are similar to "Oron", "Uls”,
and “Qazar" in Mongolian; "Ország" in Hungarian; and the
Sumerian prefixes "Ki" and "Kelem" that are linked to
Proto-Altaic languages.
Misnomers / xenonyms / exonyms used in Türkiye and the Republic of Azerbaijan: Türkiye and the Republic of Azerbaijan are among the countries that have the most inaccurate information about the Turkic peoples living in Iran. The knowledge about Iranian Turkics in these countries is largely based on false assumptions, prejudices, misconceptions, wishful thinking, and the products of colonial nation-building projects of anti-Turk Western and Crusader imperialist states, as well as Pan-Iranism. For example, instead of using the historical, true, original, and correct orthonyms / endoethnoyms while referring to the Turkish nation living in Iran or part of it, Türkiye and the Republic of Azerbaijan use the fake, fabricated, and false misnomers, xenonyms, and exonyms such as Azeri, or Azerbaijani.
In an effort to address the inaccuracies and deficiencies mentioned above, including misnomers, xenonyms, and exonyms, this article presents the Endoethnonym (Autoethnonym, Self-identification, Self-nomination, Self-designation) of the four Turkic nations residing in Iran, along with the names of their homelands. The article also presents their national flags with historical backgrounds and significance, or proposed flags that have wide international acceptance and are commonly used.
.jpg)
.jpg)
THE TURKISH NATION:
Using "Turk" solely as an ethnic name for the Turks of Turkiye, and "Turkish" exclusively for the Turkish language of Turkiye, is incorrect.
In Iran, the Western Oghuz Turks have historically referred to themselves as "Turk" and continue to identify themselves solely as Turk. In other words, their endoethnonym or autoethnonym is Turk. Therefore, the name for the Turkish people living in Iran in foreign languages, in accordance with their self-designation, should absolutely be "Turk".
The Turkish people living in Iran refer to their language as "Türkü" or "Türküce" (sometimes, in certain dialects influenced by Persian as "Türké" or "Türki"). In Iran, "Turki" or "Turkish" is the general term used for all the eastern dialects of Western Oghuz spoken in that country. Therefore, following the self-designation of the Turkish people, the name of this language in foreign languages should also be "Turkish".
The "Turkman Dialect Group" and the "Khorasan Dialect Group".
There are two main dialect groups of Turkish in Iran: the "Turkman Dialect Group" and the "Khorasan Dialect Group". (Turkman and Turkmen are different concepts; see further in the article).
The Khorasan Group dialects are primarily spoken in the Afsharyurt national region in Khorasan. This dialect is also spoken in Ebiverd city in southern Iran. The correct name or orthonym for this dialect group in English is the "Khorasan dialects of Turkish" or "Khorasan Turkish," not "Khorasan Turkic."
The Turkman dialects, which constitute the majority, are spoken in Azerbaijan and other regions of Turkili (which also encompasses northwest Iran and adjacent areas of West and Central Iran). The Turkman dialects are widespread throughout the country and are spoken by all Turks except for the Khorasan Turks. The Turkman dialect group includes the dialects of the Qashqai tribal confederation in southern Iran, as well as all Turkish dialects in Central and Southern Iran. These dialects are not an independent southern branch of Oghuz Turkish, but rather a subgroup of the Turkman dialect group. The dialects spoken in eastern and southern Turkiye, Iraq, other areas in the Middle East, and the Southern Caucasus also belong to the Turkman dialect group. The Turkish "Songur dialect," spoken in and around the city of Songur and its surrounding areas in the Kermanshah province in the southeast region of Turkili, is a distinct and unique subgroup of the Turkman dialects.
The Turkman dialect of Turkish vs. Balkan dialects of Turkish: In the past, the Turkish dialects spoken in Turkili and other parts of Iran were collectively referred to as "Turkman (Turcoman)", sometimes Türkmânî. This distinction helped to avoid confusion between the eastern dialect group of Western Oghuz and the Balkan dialects, as well as its easternmost dialect, the Istanbul dialect, which belong to the western dialect group of Western Oghuz. When compared to the official language of Turkiye, i.e. Modern Turkish, it is most appropriate and scientifically sound to collectively refer to the Eastern group of dialects of Western Oghuz Turkish in Iran (excluding the Khorasan dialects) as "Turkman" dialects, or in English, “Turkman Turkish”.
When the last Turkish state in Iran, the Qajar (Kajar) state, was overthrown in 1925, the vast majority of the country's population was Turkish. According to some sources, even today, the Turkish people constitute a relative majority of the Iranian population, making up at least 40-45%.
The "Turkish nation," which ruled Iran for 1200 years, spread throughout the entire country during this period. As a result, there are now numerous scattered Turkish communities, villages, and cities all over Iran. Additionally, there are several Turkish National Regions in Iran where Turks reside densely and make up the majority of the population in each area. The three most important Turkish National Regions are as follows:
1- TURKILI (Persian: TORKÉSTANترکستان , TURKÜSTANتورکوستان , Arabic: TORKİYYEترکیّه ):
Turkili (Türkili) is a vast geographical region and national homeland located in the northwestern part of Iran, stretching towards the west and central areas. It encompasses all settlements where the majority of the population is Turkish. Turkili stretches from the borders of the Republic of Türkiye and the Republic of Azerbaijan into the interior of Iran, encompassing half of the city of Tehran. The name Turkili is the Turkish equivalent of the Persian word “Turkestan (Turkistan)” and the European “Turkland (Tyrkland)”. "Turkestan" has been used by many old and contemporary foreign sources including medieval Europeans, as well as by local sources, and the Turkish people themselves, to designate either the entirety of Turkili or some parts of it. The term “Turkland (Tyrkland)” is used in Nordic European texts from the 11th - 13th centuries, referring to the eastern parts of Anatolia, southern parts of Caucasia, and northwestern parts of Iran.
Divided Turkili (Türkili)
In Iran, administrative divisions are not based on linguistic or ethnic boundaries. Instead, each ethnic and linguistic national region has been divided among several provinces to promote the assimilation of the population into Persian culture. Many provinces have been artificially created to bring together different ethnic and national groups. As a result of this policy, Turkili, which is the Turk homeland in northwest, west, and central Iran, is divided among fourteen provinces or "Ostan" in the current administrative division of Iran. These include West Azerbaijan, East Azerbaijan, Ardabil, Gilan, Zanjan, Qazvin, Hamadan, Markazi, Alborz, Qom, Tehran, Kermanshah, Kurdistan, and Lorestan provinces. (Note that Turkili only encompasses the Turkish inhabited parts of these provinces, excluding areas not populated by Turks). Approximately 80% of the Turkish population in Iran lives in Turkili.
In Iran “Turkili” and “Azerbaijan” are two different intersecting sets
Turkili and Azerbaijan are not synonymous in meaning or territory. Turkili is a Turkish national region and the homeland of the Turkish people. In contrast, Azerbaijan is a historical and geographical phenomenon. It is the name of two contemporary administrative divisions (West Azerbaijan and East Azerbaijan provinces) that only encompass the northern half of the Turkili territories. The southern half of the Turkish homeland, Turkili, consists of territories inhabited by Turks that in the past were or are currently known as Iraq-i Ajam, Khamse, Jibal, Deylem, Alishukur Bey, Bayatistan, Kharagan, etc. In the Caucasus, Azerbaijan is the name of the homeland, but this is not the case in Iran. In Iran, the Turkish homeland is Turkili, with only half of it located in historical, geographical, and administrative Azerbaijan. The other half of the Turkish homeland, Turkili, is located outside of historical, geographical, and administrative Azerbaijan. In short, there is a Turkish nation dispersed throughout Iran. This Turkish nation primarily resides in the northwest of Iran, spanning fourteen provinces. Azerbaijan only comprises two provinces, and does not encompass all of the Turkish territories and homeland, nor the entire Turkish nation. Considering Azerbaijan as the Turkish homeland in Iran instead of Turkili is an absurd view. It is akin to defining the Turkish homeland in Turkiye solely as Rumelia, or in the Republic of Azerbaijan solely as Nakhchivan.
Referring to the Turkish nation living in Iran as Azeri and Azerbaijani is an act of Ethnic Cleansing and Ethnocide.
Referring to the Turkish people residing in Iran or the part of it living in the Azerbaijan region of Turkili by ethnic names other than their self-designation, which is Turk, such as "Azerbaijani," "Azerbaijani Turk," "Azeri," or "Azeri Turk," and identifying the Turkish language and its Turkman dialects spoken by these people as "Azerbaijani," "Azerbaijani language," "Azerbaijani Turkish," "Azeri Turkish," "Azeri," etc., does not align with linguistic classification, regional realities, particularly the people's own Endoethnonym (Autoethnonym, Self-Identification, Self-Nomination, Self-Designation).
Furthermore, considering Iran’s state policy of denying and suppressing the existence of the Turkish people and their language, using these misnomers, xenonyms, and exonyms are not only politically incorrect, but also a violation of Human Rights, UN charters, and an act of Ethnic Cleansing, Ethnocide and Linguicide. The creators of the concepts of "Azeri" and "Azerbaijani" aimed to deny the Turkish national existence in Iran, prevent all Western Oghuz Turks in the country from uniting as a single national group, and ultimately facilitate the ethnic cleansing and annihilation of the Turkish people. Those in the Republic of Azerbaijan and Turkiye who refer to the Turkish people living in Iran as "Azerbaijani" and "Azeri" only serve to hinder the formation of the Turkish nation living in Iran and contribute to their ethnic cleansing.
These terms may apply to the Turkish people in the South Caucasus, who have experienced a distinct nation-building process over the last two centuries under Russian rule. However, the ethnic and national name for the Western Oghuz Turks living in the Azerbaijan region of Turkili, as well as for those living in other regions of Turkili and Iran, was and is simply Turk. It is not Azeri, Azerbaijani, Azeri Turk, or Azerbaijani Turk.
South Azerbaijan concept divides the Turkish people living in Iran and its homeland Turkili.
There is no place called South Azerbaijan in Iran. The concept of South Azerbaijan was created in the Stalinist Soviet Union and imposed on the Turkish people in Iran. The Soviet Union created the concept of South Azerbaijan with the intention of dividing the Turkish people living in Iran. Their goal was to remove the Azerbaijan region of Iran bordering Soviet Azerbaijan from Turkey's sphere of influence and instead bring it into Russia's sphere of influence. Another goal was to reduce the size of the Turkish homeland or Turkili in northwestern Iran, limiting it to the small geography of Azerbaijan. Ultimately, this was intended to weaken the power of Turkish people in the region against the Persian, Armenian, and Kurdish populations, both demographically and politically.
TURKILI NATIONAL FLAG:
The Turkili National Flag was designed in the final years of World War I. This flag belonged to the short-lived “Turkish Unity Government" or "Türk Bilik Devleti" (June 8, 1918 – December 1, 1918) established in Türkili under the leadership of the national leader and esteemed commander Urmulu Cemshid Khan Subataylı Afshar Mecd üs-Seltene. The flag was used in various regions of Türkili such as Urmu (Urmia), Salmas, Khoy, Tabriz, Savujbulak, Hamadan, and Ardabil, as the official flag of the "Turkish Unity Government".
The background of the Turkili National Flag is red, similar to the Ottoman flag. On the flag, a crescent moon and a five-pointed star are placed side by side, accompanied by a lion carrying a sun on its back and a sword in its hand. The crescent moon and five-pointed star have been used as symbols of Turkish identity by various Turkic states, from the Göktürk state in the east to the Kölemen (Mamluk) state in the west. The five-pointed star on the flag symbolizes humanity. The lion with the sun on its back and a sword in its hand is a commonly used symbol in Turkish and Mongol states in the region.
2- AFSHARILI - Afşarili (AFSHARYURT):
Afsharyurt, also known as Afsharili, is an ethnic region
in northeastern Iran inhabited by Western Oghuz Turks. It is located in the
northern part of the Khorasan region and shares borders with Turkmenistan, the
"Turkmenyurt" national region in Iran, and northern Afghanistan
(Southern Turkestan). In Afsharili, the majority of Turks speak in the Khorasan
dialects of Turkish, while a smaller portion, similar to Turkili, speak in the Turkman dialects of
Turkish. Approximately 8% of the Turkish population in Iran lives in Afsharili.
AFSHARILI NATIONAL FLAG:
The background of the Afşarili national flag is turquoise, symbolizing Turkish identity. In the center of the flag are the eight-pointed star and the double-headed eagle of the Seljuks, originating from Khorasan. To the right and left of the eight-pointed star are two crescent moons and five-pointed stars, respectively representing the Western and Eastern Oghuz Turks, as well as the western and eastern parts of the Turkic world. The eight-pointed star placed between them emphasizes that Afşarili serves as a bridge between the East and West of the Oghuzs, as well as the east and west of the Turkic world.
3-KASHKAYILI (QASHQAYILI, QASHQAYURTU):
Qaşqayili or Qashqayurt is an ethnic region inhabited by the Turkish Qashqai tribal confederation. It is located in southern Iran, near the Basra Gulf and the Hormoz Strait. The Turkish dialects spoken in Qashqayili form a distinct subgroup of the Turkman dialects. Approximately 12% of the Turkish population resides in southern Iran.
NATIONAL FLAG OF KASHKAYILI:
The design of the Qashqayili national flag, along with the colors and motifs used in it, symbolize the world-famous rugs and “gebes” of the Qashqai Turks. The dark golden yellow in the center of the flag represents worldly wealth in Turkic mythology, Shamanism, Tengrism, Animism, and ancient Turkic culture. The crescent and star symbolize the Western Oghuz and the Turkic identity, while the eight-pointed star represents victory and triumph. The symbols lined up in the margin of the central yellow section are the tamga (seal) of the Akkoyunlu - Bayındır Turkmans, with whom the Qashqay Turks are associated. The tamga resembles the letter B in the Old Turkic Orkhon alphabet, which is also the initial letter of the Bayındır name.
TURKMEN NATION:
In Iran, the Eastern Oghuz Turks refer to themselves as "Turkmen" (تورکمهن) and their language as "Turkmençe" (تورکمهنچه). Turkmen is the national self-designation of the Eastern Oghuz who reside in Central Asia, east of the Khazar (Caspian) Sea. This group is commonly referred to as Turkmen in scientific publications.
"Turkmen" (تورکمهن) versus "Turkman" (تورکمان)
"Turkmen" (تورکمهن) and "Turkman - Turcoman" (تورکمان) are two separate historical concepts representing two distinct ethnic entities. TurkmEn refers to an Eastern Oghuz nation, while TurkmAn is an ethnic subgroup of the Turkish nation or Western Oghuz Turks. They reside in the Non-Arabic and Arabic Middle East, Anatolia, the Caucasus, and west of the Khazar (Caspian) Sea. The main reason for labeling and referring to them as Turcoman in scientific publications is to differentiate them from Turkmens, who are a more homogeneous Eastern Oghuz group. The Turcomans are a mixture of Oghuz Turks along with Eastern Turkic peoples (Karluks, later Chagatais, and Uyghurs), Tatars, and Mongols. This mixture is also evident in the numerous Mongol, Chagatai, Eastern Turkic, Tatar, and Kipchak elements present in the Turcoman dialects.
5-TURKMENYURT (in Persian: ترکمن صحرا):
Turkmenyurt is the name of the ethnic region in Iran
where the Turkmen nation live, and its Persian name is "Torkmen
Sehra" (ترکمن صحرا). Turkmenyurt is
located on the southeastern coast of the
Caspian Sea and to the south of the Republic of Turkmenistan.
TÜRKMENYURT NATIONAL FLAG:
The design of the Turkmenyurt national flag closely resembles that of the Republic of Turkmenistan, with some notable differences. Instead of the green color, it features a turquoise sky color, symbolizing Turkic identity. The flag has two vertical red stripes in place of a vertical carpet strip seen on the Turkmenistan flag. Moreover, rather than the five stars and crescent moon on the hoist side, the Turkmenyurt flag showcases a single five-pointed star and crescent moon at the center, representing the Turkic symbol. These two stripes are a vertical adaptation of the horizontal stripes found on the flags of the Turkish Republic of Northern Cyprus and Iraqi Turkmaneli, symbolyzing the Turkmens in the Republic of Turkmenistan and Afghanistan.
KHALAJ - XELEC NATION:
The Khalaj nation in Iran is considered to be a remnant of the ancient Turkic Argus. They refer to their language as "Xelec Tili" (Khalaj Language). The Khalaj people, remnants of the ancient Argus, are distinct from the Khalaj tribe, which was once a branch of the Oghuz but has now merged and assimilated into the Turkish people.
4-XELECORDA (KHALAJORDA):
Khalajorda, known as
"Khalajestan" (خلجستان) in Persian, is the ethnic region where the Khalaj people
reside. It is situated in the southeast of Turkili, bordering Central Iran and
Farsistan.
XELECORDA NATIONAL FLAG:
The national flag of Khalajorda consists of three vertical stripes: sky blue on the left, red in the center, and green on the right. These colors are also found in the flags of South Turkestan in northern Afghanistan and the Republic of Azerbaijan. The symbols on the flag represent elements related to the formation and history of the Khalaj people. These symbols include: the vertically arranged three-starred flag of the Akhuns (Hephthalites) on the right, the tree-shaped flag of the Karakhanids and Karluks with nine arrows and tufted banners on the left, and the crescent moon and star used by the ancient Turks and Western Oghuz in the center.
KAZAKH – QAZAQ NATIONAL MINORITY:
The Kazakhs are a small Turkic community of Kipchak
origin in Iran, residing in Turkmenyurt (Turkmen Sahra). They do not have their
own compact national region or homeland in Iran, so they are considered a
national minority in Iran, rather than a nation. The Kazakh language is self-designated
as "Qazaqsha" (قازاقشا).
FLAG OF THE KAZAKH MINORITY:
The national flag of the Kazakh minority living in Iran has a turquoise sky-blue background. In the center of the flag are an eagle and a Kazakh yurt. The three stars on the left side symbolize the three Kazakh Jüz (or Hordes), the Ulı (Great), Orta (Middle), and Kışı (Little) that formed the Kazakh Khanate and their homeland, Kazakili (Kazakhstan). These symbols have also been used in other Kazakh flags. At the top of the yurt is a Şañıraq (Şankırak, Shanyrak), a traditional roof structure. The door of the yurt and the vertical stripe on the left of the flag feature commonly used Kazakh motifs.
FARSI SPEAKERS WITH TURKISH ORIGIN
At the beginning of the 20th century, only 5-10% of the Iranian population spoke Tajik-Dari, a language that originated in modern-day Afghanistan. However, today, those who speak Tajik-Dari and its subtype Persian as their mother tongue or primary language, make up about 25%-35% of the of the country’s total population. At least one-third to one-half of the Persian-speaking population in modern Iran consists of Turkish people, while another third is made up of other non-Persian groups, such as Arabs and non-Persian Iranics. They are all non – Persians who have been Persianized, meaning their languages have gradually converted to Tajik - Dari - Persian over time, and they have started speaking Persian. The main contributing factor in the past centuries was the usage of Tajik-Dari-Persian as an official, literary and written language. Additinally, state assimilationist policies, forced Persianization, and the imposition of Persian as the sole official language in government, education, administration, and media since the constitutional era have further perpetuated this trend. For example, the vast majority of Iranian elites, celebrities, artists, actors, scientists, politicians, capitalists, entrepreneurs, athletes, military personnel, etc., whose names are mentioned daily in foreign and Western media, are Turks. Most of them no longer able to speak Turkish.
Flag of the Farsi speakers with Turkish Origin
Currently, the Persian-speaking Turks in Iran are not a considered a national group, nation, or national minority, but can be seen as a sociological phenomenon. The flag designed to represent and symbolize the Persian-speaking Turkish people living in Iran, consists of a large upward crescent moon and a big blue star over it. In the middle of crescent moon there is the symbol of a lion holding a sword in its hand and the sun on its back.
.png)
%20-%20editted.png)
