اَمْسَیْتُ کُردیّاً و اَصْبَحْتُ عَرَبیّاً، معنی واقعی آن، و استنتاجات
نادرست محمد قزوینی و دیگران از آن
مئهران باهارلی
THE PHRASE "AMSAYTU KURDIYYAN VA ASBAHTU ARABIYYAN", AND MUHAMMAD QAZVINI’S INCORRECT AND UNFOUNDED CONCLUSIONS AND ASSERTIONS
Méhran Baharlı
The "Amsaytu Kurdiyyan va asbahtu Arabiyyan"
phrase, and Incorrect and unfounded conclusions and Assertions of Muhammad
Qazvini and Others
"Emseytü Kürdiyyen ve esbehtü Arabiyyen" ibâresi, ve
Muhammed Kazvini ile başkalarının yanlış ve asılsız sonuç çıkarmaları ile iddiaları
«سؤزوموز، مئهران باهارلینین
یازقالاری توپلوسو» پیتییی، بیرینجی جیلددهن
“Sözümüz, Méhran Baharlının yazqalar toplusu” pitiyinden,
cild I
از کتاب « سؤزوموز، مجموعه مقالات مئهران باهارلی» - جلد اول
https://independent.academia.edu/MBaharli
https://sozumuz1.blogspot.com/
https://www.facebook.com/profile.php?id=61579230999069
خلاصه
عبارت «امسیت کردیاً و اصبحت عربیاً» (به معنی چون کورد بودم و بسان عرب شدم) عیناً و یا با گنجاندن غیر عروضی، عجم، و تورک به جای کورد و عروضی به جای عرب در آن، در طول هزار و دویست سال گذشته به صورت یک ضربالمثل ورد زبانها بوده و به اشخاص متعددی با قومیتهای مازنی، تاجیک، عرب، کورد، تورک، لک و .... نسبت داده شده است. در این عبارت، اسامی تورک - کورد - عجم و عرب نامهایی قومی نیست. بلکه دارای معنای مجازی بوده و تمثیل کنندهی وضعیتهای معنوی و حالات معرفتی به ترتیب رشد نهیافتهی قبلی (ناتوان از تکلم به زبانی فصیح و بلیغ و مکالمهی روان) و رشدیافتهی بعدی (توانا به تکلم به زبانی فصیح و بلیغ و مکالمهی روان) یک شخص واحد در نتیجه ی یک معرفت شهودی و ... هستند. اما بعضی از محققین فارس، بر این اسامی مجازی، معانی مادی و تحتاللفظی قومی حمل کرده و بر این اساس به شخصیتهای تاریخی مختلف هویتهای قومی غیر واقعی نسبت میدهند. در سالهای اخیر نیز ناسیونالیسم افراطی، تهاجمی و توسعهطلب کوردی، به بازنویسی گستردهی تاریخ، و کورد و کوردستانی نمایاندن شخصیتها، شهرها و مناطق و مفاهیم متعدد غیر کورد و غیر کوردستانی دست زده، و در این استقامت، با سوء تعبیر از عبارت امسیت کردیا و اصبحت عربیا که مولانا گویندهی آن را جد حسامالدین حسن چلبی ملقب به ابن اخی تورک دانسته، هم حسامالدین حسن چلبی و هم جد او که تورک و اورمویی بودند را به عنوان کورد معرفی میکنند. در این مقاله، ظهور صورتهای گوناگون عبارت امسیت - اصبحت و سیر تطور آن بر اساس تمام منابع اولیه که ذکری از آن نمودهاند را بررسی کرده و معنی قطعی غیر قومی آن را نشان دادهام.
Özet
"Emseytü Kürdiyyen ve esbehtü Arabiyyen" ibâresi, geçmiş 1200 yılda birçok dilde ataanasözü olarak kullanılmıştır. Bu ibârenin kelime anlamı "Kürt gibiydim, Arap gibi oldum", mecâzi anlamı ise "âciz ve yetersizdim, becerikli ve yetenekli oldum"dur. Bu ibâre, harfiyyen ya da Kürt ve Arap yerine sırasıyla gayri Arûzî, Acem, Türk ve Arûzî kullanılarak, Mâzenî, Tacik, Arap, Kürt, Türk, Lek gibi çeşitli etnik kökenlere sâhip çok sayıda insana atfedilmiştir. Bu ataanasözünde, etnik isimler mecâzî bir anlam taşır ve kişinin geçmişteki gelişmemiş mânevî durumunu ve gelişmiş sonraki mânevî durumunu sembolize eder. Ancak bazı Fars araştırmacılar, bu mecâzî isimlere maddî ve gerçek etnik anlamlar yüklemiş ve sonuç olarak farklı târîhî şahsiyetlere gerçekdışı etnik kimlikler atfetmişlerdir. Son yıllarda da aşırı, saldırgan ve yayılmacı Kürt milliyetçiliği, târîhi yaygın bir şekilde yeniden yazarak, Kürt ve Kürdüstanlı olmayan çok sayıda şahsiyet, şehir, bölge ve kavramı Kürt ve Kürdistanlı olarak tasvir etmeye başlamıştır. Mevlana'ya göre, bu ataanasözünü ilk ortaya atan, aslen Azerbaycan'ın Urmu (Rumiye, Urmiye, Urmia) kentinden Türk Âhîoğlu lakaplı Hüsameddin Çelebi'nin ceddidir. Kürt milliyetçileri, "Kürt gibiydim, Arap gibi oldum" ifâdesini yanlış yorumlayarak, ikisi de Türk olan Urmulu Türk Âhîoğlu Hüsameddin Çelebi ile ceddini yanlışlıkla Kürt olarak göstermektedirler. Oysa yukarıdaki ataanasözünde Kürt, akıcı konuşamayan veya iyi bir şekilde sözel iletişim kuramayan bir kişiyi ifâde eden mecâzî bir isimdir, etnik bir isim değildir. Bu makâlede, "Emseytü Kürdiyyen ve esbehtü Arabiyyen" ifâdesinin çeşitli biçimlerinin ortaya çıkışını ve gelişimini, bu ifâdeden bahseden tüm birincil kaynaklara dayanarak inceledim ve etnik olmayan kesin anlamını gösterdim.
Abstract
The phrase "Amsaytu Kurdiyyan va asbahtu Arabiyyan" (literally meaning "I was like an Arab and became like a Kurd", figuratively meaning I was incapable and unproficient and became capable and proficient), has been used as a proverb in many languages. It has been attributed to numerous other people of various ethnicities including Mazani, Tajik, Arab, Kurd, Turk, Lak, either literally or by replacing Aruzi (prosody) - Gheyri Aruzi (non-prosodic), Ajam, Kurd, and Turk, and others. In this proverb, ethnic names carry a figurative meaning, symbolizing the past spiritual status of a person who is unable to speak eloquently language or engage in fluent conversation) and his subsequent spiritual growth. However, some Persian scholars have attributed material and literal ethnic meanings to these figurative names and have consequently assigned fictious ethnic identities to different historical figures. In recent years, extremist, aggressive, and expansionist Kurdish nationalism has been involved in a widespread rewriting of history, depicting numerous non-Kurdish figures, cities, regions, and concepts as Kurdish and Kurdistani. According to Rîmî, the ancestor of Turk Akhioghlu Hussamuddin Chalabi from the city of Urmu in Azerbaijan, was first to coin this proverb. Kurdish nationalists misinterpret the phrase "I was like an Arab and became like a Kurd" and mistakenly identify Turk Akhioghlu Hussamuddin Chalabi and his ancestor who both were Turks, as Kurds.. In this article, I have examined the emergence of various forms of the phrase "Amsaytu Kurdiyyan va asbahtu Arabiyyan" and its evolution based on all primary sources that mention it. I have shown its definitive non-ethnic meaning.
%20(1).jpg)
.png)
.png)
.roudsar.jpg)
.jpg)
.jpg)
.png)
