Saturday, April 30, 2016

فتحه، کسره، ضممه‌، تشديد و تنوين


تورکجه يازيسي و ايملاسي اؤزونو فارسجا يازيسي و ايملاسيندان، و بو آرادا فتحه، کسره، ضممه‌، تشديد و تنوينده‌ن قورتارماليدير.

کوردله‌ر، اويقورلار، پشتونلار، بلوچلار، ... و عره‌ب اليفباسيني ايشله‌ده‌ن باشقا بوتون خالقلار، بو اليفباني اؤز ديلله‌رينه اويقونلاشديرميشلار. تورک خالقينين دا بو يولو ايزله‌مه‌کده‌ن باشقا بير سئچه‌نه‌يي يوخدور.

فارس ايملاسيني تورکجه‌ده ايشله‌تمه‌نين تک سونوجو، تورک خالقيني فارسلاشديرماقدير. فارس ايملاسيندان قورتولماغا جساره‌ت ائده‌مه‌يه‌ن بير خالق، فارس سيياسي حاکيمييه‌تينده‌ن ده اؤزونو قورتاراماز.

Tuesday, April 26, 2016

فارسستان در یک نگاه - مئهران باهارلی - ٢٠٠٨

فارسستان در یک نگاه 

مئهران باهارلی – ٢٠٠٨


مقاله‌ی اصلی:

فارسستان، فارسیه، فارسیستان، پرشیا، پرسیا Farsestan, Farsistan, Farsiye, Farsiyeh, Persia

مئهران باهارلی - ٢٠٠٨ 

قسمت اول:

فارسستان در یک نگاه - مئهران باهارلی - ٢٠٠٨

https://sozumuz1.blogspot.com/2016/04/blog-post_26.html

قسمت دوم:

پدیده‌های نو، نام‌های نو: فارسستان، منطقه‌ی ملی فارس‌نشین در شرق و مرکز کشور- مئهران باهارلی - ٢٠٠٨

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/04/blog-post_25.html 

سؤزوموز

مساحت و جمعیت فارسستان

منطقه‌ی ملی فارس، مملکت «فارسستان» و یا «فارسستان اتنیک» منطقه‌ی سکونت پیوسته‌ی فارس‌ها و فارس‌زبان‌ها در ایران است. (کلمه‌ی «اتنیک» در ترکیب فارسستان اتنیک و لورستان اتنیک و کوردستان اتنیک و .... ، برای تاکید بر تمایز بین فارسستان و لورستان و کوردستان و ... به عنوان نام‌های تاریخی و استانی و ....، از فارسستان و لورستان و کوردستان و .... به عنوان نام منطقه‌ی ملی به ترتیب فارس‌نشین، لورنشین، کوردنشین و ... است). فارسستان اتنیک به تقریب به جز شمال، غرب و جنوب شرقی ایران باقی‌مانده‌ی نواحی شرقی، مرکزی و جنوبی آن را در بر می‌گیرد. مملکت فارسستان از قسمت‌های فارس‌نشین استان‌های سمنان، خراسان جنوبی، یزد، کرمان و بخش‌هائی از استان‌های اصفهان، فارس، تهران، قوم، خراسان رضوی و مرکزی تشکیل می‌شود. در اینجا تاکید بر کلمات «قسمت‌ها» و «بخش‌ها» ضروری است، زیرا قسمت عمده‌ای از استان‌های تهران، قوم و مرکزی جزئی از «تورک‌ایلی»؛ بخشی از خراسان رضوی جزئی از «افشاریورت»، و بخش‌هائی از استان‌های اصفهان و فارس جزئی از «قاشقای‌یورت» و «لورستان» اتنیک هستند. در داخل فارسستان نیز جزیره‌های زبانی گروه‌های ملی کم‌شمار (اقلیت‌های ملی) اغلب ایرانیک‌زبان غیر فارس، به ویژه در غرب آن وجود دارند.

در حال حاضر فارسستان حدود ٥٠ درصد از کل مساحت ایران و حدود ٣٠ در صد از کل جمعیت آن را شامل می‌شود. فارسستان با داشتن تراکم جمعیتی کم‌تر از ٢٠ نفر در کیلومتر مربع (آمارهای سال ٢٠٠٠)، پس از بلوچستان و لارستان، دارای کم‌ترین تراکم جمعیتی در میان ممالک و یا مناطق ملی ایران است. مقایسه کنید با تبرستان (مازندران اتنیک) با تراکم جمعیتی ٢٣٠ نفر در کیلومتر مربع، تورک‌ایلی با تراکم جمعیتی بیش از ٧٠ نفر در کیلومتر مربع و کوردستان اتنیک با تراکم جمعیتی ٤٠ نفر در کیلومتر مربع. برخی از شهرهای فارسستان اتنیک عبارتند از: دماوند، محلات، دلیجان، خمین، مشهد، قائنات، سبزوار، تربت حیدریه، نیشابور، تربت جام، فردوس، طبس، تایباد، اصفهان، شهرضا، نجف‌آباد، گلپایگان، خوانسار، کاشان، نائین، اردستان، نطنز، شیراز، کرمان، جیرفت، رفسنجان، بم، بافت، بندرعباس، یزد، سمنان، دامغان، گرمسار (قشلاق)، ... 

 

Saturday, April 16, 2016

فهرست عمومی مناطق زیست تورکان ایران‌زمین - ژنرال دوکتور پناهیان، عدم پذیرش و رد کردن «ملت آزربایجان» و «زبان آزربایجانی»، و قبول و دفاع از منطقه‌ی ملی تورک «تورک‌ایلی»

فهرست عمومی‌ی مناطق زیست تورکان ایران‌زمین 

ژنرال دوکتور پناهیان، عدم پذیرش و رد کردن «ملت آزربایجان» و «زبان آزربایجانی»، و قبول و دفاع از منطقه‌ی ملی تورک «تورک‌ایلی» 

مئهران باهارلی 

(بازنویسی متن اصلی نوشته شده در ٢٠٠٢)

سؤزوموز

بنا به عادت مالوف، برخی از هم‌کشوری‌های فارس و بوروکرات‌ها، سیاسیون و قلم به دستان ایشان از زبان فارسی به عنوان زبان «ملی» (به دو معنی «سراسری» و زبان «ملت ایران») و از دیگر زبان‌های رایج در ایران فله‌وار با صفت «محلی» و «قومی» یاد می‌کنند. و این در حالی است که در هیچ کدام از کشورهای منطقه مشابه همچو ادعای آبسوردی مطرح نه‌می‌شود. به عنوان نمونه در عراق و یا افغانستان نه دولت این کشور و نه مقاماتشان هرگز ادعا نه‌کرده‌اند که به ترتیب زبان عربی و یا پشتون زبان‌های ملی در سراسر کشور و یا زبان ملی تمام ملل ساکن در آن‌ها هستند. این که آیا دولت‌مردان و قانون‌نویسان منسوب به قوم فارس اساسا حق نمایاندن زبان قومی و محلی خود فارسی و یا تعیین هر زبان دیگری را به عنوان زبان ملی (و نه رابط) ملت‌های ساکن در ایران دارا می‌باشند یا نه، موضوعی است که دیر یا زود می‌بایست در گسترده‌ترین سطح در کشور بحث و حل شود.

اما من امروز نه به این موضوع، بلکه به ادعای «محلی» یعنی محدود به منطقه‌ای کوچک بودن زبان تورکی در ایران می‌پردازم و بدون اطاله‌ی کلام، بخشی مربوط از کتاب «فرهنگ جوغرافیائی ملی تورکان ایران‌زمین» (چهار جلد، به همراه یک جلد حاوی نقشه. ژنرال دوکتور محمود پناهیان. سال ١٣٥١) را عینا در زیر نقل می‌کنم. داده‌های کتاب «فرهنگ جوغرافیائی ملی تورکان ایران‌زمین» بر اساس «فرهنگ جوغرافیایی ایران» (ده جلد، از انتشارات دایره‌ی جوغرافیائی ستاد ارتش ایران، تهران، ١٣٢٨- ١٣٣١) تدوین شده، و از نخستین و معدود بررسی‌های موثق موجود در باره‌ی پراکنده‌گی تورک‌های ساکن در ایران و دقیق‌ترین تخمین‌ها در باره‌ی شمار آن‌ها است.

همان‌گونه از مطالعه‌ی داده‌های این اثر بدست می‌آید زبان تورکی، به جز بخشی از جنوب شرق کشور در مجاورت کشور هم‌سایه‌ی پاکستان، در تمام سطح ایران به صورت متراکم ویا پراکنده و به طور تاریخی و طبیعی گسترده شده و حضور دارد. بنابراین زبان تورکی در ایران یک و به واقع تنها «زبان سراسری» این کشور است.

محلی نامیدن تورکی، یعنی تنها زبان سراسری در ایران، اگر که ناشی از بی‌اطلاعی از جوغرافیای انسانی ملت‌های ساکن در ایران نه‌باشد، نشان‌گر تمایلات قومیت‌گرایانه‌ی افراطی قوم مسلط فارس بر دولت و کشور ایران است. انعکاس این ادعای نادرست در قوانین کشور مانند قانون اساسی - که بر خلاف واقعیت‌های فعلی و مصالح آتی کشور و دلبخواهانه زبان فارسی را «ملی» و دیگر زبان‌ها و از جمله زبان سراسری تورکی را «محلی» شمرده ویا «تعریف» کرده است - خطایی فاحش و مسئله‌ساز برای کشور و مردم آن است که هر چه زودتر می‌بایست اصلاح شود.



Friday, April 8, 2016

آسیمیلاسیون پوشاکی اجباری ملت تورک در ایران

آسیمیلاسیون پوشاکی اجباری ملت تورک در ایران

 

مئهران باهارلی ٢٠٠٨


لباس سنتی و ملی زنان تورک و دگرگونی آن

١-لباس سنتی و ملی زنان تورک از مولفه‌های اساسی هویتی این ملت در ایران است. این لباس دارای گونه‌های لباس قفقازی (آزربایجانی، مشتک با دیگر ملل قفقاز جنوبی و شمالی)، لباس‌های نواحی بیاتستان- قاراقان- خلجستان، ... (منطبق بر نواحی خمسه، عراق عجم، جبال، علی شوکور، ... قدیم)؛ لباس‌های عشایر و ایلات تورک از جمله شاهی‌سئوه‌نی؛ لباس‌های قشقائی، لباس‌های اعیان تورکمانی (اشراف و دربار آغ قویون‌لو، قاراقویون‌لو، قیزیل‌باشیه، افشار و قاجار) و .. می‌باشد.

٢- تا یکی دو دهه‌ی پیش در بسیاری از شهرها و روستاهای منطقه‌ی ملی تورک‌نشین در شمال غرب (تورک‌ایلی) و دیگر مناطق تورک‌نشین در ایران، لباس‌هایی غیر از لباس‌های امروزی در بین خانم‌ها رایج بود. این لباس‌های سنتی و ملی تورک به مرور زمان و به دلائل مختلف کم کم جایگاه خود را از دست دادند و اکنون تنها در بین بانوان سال‌خورده‌ی روستائی و ایلی تورک میتوان ردی از آنها را پیدا کرد.

٣- در ایران سده‌ی اخیر لباس‌های سنتی و ملی زنان و مردان تورک در نتیجه‌ی دو دسته عوامل طبیعی و غیر طبیعی دچار دگرگونی شده‌اند:

الف: عوامل طبیعی (موضوع این مقاله نیستند): مودرنیزاسیون، ازدیاد رفت و آمد بین شهر و روستا، سیستم مدارس جدید، گسترده شدن رسانه‌های داخلی و خارجی، تسهیل تبادلات فرهنگی، جهانی شدن و ...

ب-عوامل غیر طبیعی: سیاست رسمی دولت ایران مبنی بر نسل‌کشی فرهنگی و ملی تورک در ایران و در این راستا آسیمیلاسیون اجباری و فارس‌سازی ملت تورک؛ یک‌سان‌سازی شهروندان و توتالیتاریسم؛ بنیادگرائی اسلامی و پوشش اجباری دختران و خانم‌ها در جمهوری اسلامی ایران 





Saturday, April 2, 2016

نثر تورکی‌یِ خلجی و پدیده‌یِ علی اصغر جمراسی فراهانی: امیر علی‌شیر نوائی ادبیات تورکی‌یِ خلجی

نثر تورکی‌یِ خلجی و پدیده‌یِ علی اصغر جمراسی فراهانی: امیر علی‌شیر نوائی ادبیات تورکی‌یِ خلجی 

علی‌اصغر جمراسی فراهانی، خه‌له‌ج تیلیین علی شیر نوایی‌سی

ELİESQER CEMRÂSÎ FERÂHÂNÎ, XELEC TİLİŇ ELİ ŞÎR NEVÂYÎSİ 

مئهران باهارلی - ٢٠٠٨ 

http://xelec-turk.blogspot.com/