اولاجاق‌دیر تورک‌ون ده مدرسه‌سی OLACAQDIR TÜRK’ÜN DE MEDRESESİ

 

اولاجاق‌دیر تورک‌ون ده مدرسه‌سی

 

OLACAQDIR TÜRK’ÜN DE MEDRESESİ

 

Tuesday, January 24, 2006

İran’da nüfusun görece çoğunluğunu oluşturan Türk halkının milli dili olan Türkçe, 1898 yılından beri okullarda yasaktır. Türkçe okullar kapatılmış, Türk çoçuklar Fars okullarda zorla Farslaştırılıyor. Türkçe yazıp okumaya  kalkışan, Farsça konuşmayan Türk çocukları cezalandırılıyor.

Turkish, the national language of the Turkish people who make up the relative majority of the population in Iran, has been prohibited in schools since 1898. Turkish schools have been shut down, Turkish children are being forcibly Persianized in Persian schools. Those Turkish children who try to write and read in Turkish, or do not speak Persian, are being punished.

اولاجاق‌دیر تورک‌ون ده مدرسه‌سی

 

ماراغالی رسول قربانی مقدم‌

Tuesday, January 24, 2006

 

مدرسه‌ده موعه‌للیم

یینه دؤیدو اه‌لیم‌ده‌ن

باجارمادیم فارسی‌نی

ایراد توتدو دیلیم‌ده‌ن

 

دئدیم: آغا موعه‌للیم

وورما، گؤینه‌دی اه‌لیم

نه‌دیر آخی گوناهیم

تورکودور مه‌نیم دیلیم

 

یاپیشدی قولاغیم‌دان

دئدی: بیراخ تورکونو

او قالدی ائوینیزده

اونوت گئتسین کؤکونو

 

اؤیره‌نمه‌سه‌ن آب – بابا

آچاجاقسان اه‌لینی

کؤته‌ک یییه‌ن‌ده‌ن سونرا

اونودارسان دیلینی

 

سه‌نین هاران تورک‌دور؟

آذری‌سه‌ن، آذری

کیم اؤیره‌دیپ‌دیر سه‌نه

بئله یانلیش سؤزله‌ری

 

آخدی گؤزومون یاشی

تیتره‌دی دیل – دوداغیم

بئله یالان سؤزله‌ره

اینانمادی قولاغیم

 

آنام مه‌نی اویدورماز

آتام مه‌نی آلداتماز

بو سؤزله‌رین هئچ بیری

مه‌نیم عاغلیما باتماز

 

نییه مه‌نیم آدیمی

سوروشماییر اؤزوم‌ده‌ن

نییه سؤزون دوزونو

اوخوماییر گؤزوم‌ده‌ن

 

هرکس یالان دانیشسا

آللاه‌ین دوشمه‌نی‌دیر

مه‌ن کی یالان دئمیره‌م

بو اونون یالانی‌دیر

 

لای‌لای دیییپ‌دیر آنام

مه‌نه بئشیک‌ده تورکو

دانیشمیشیق هامیمیز

ائوده – ائشیک‌ده تورکو

 

نه‌ده‌ن گه‌ره‌ک یازمایاق

دیلیمیزی کیتابا؟

مدرسه‌ده نه اوچون

گه‌لمه‌یه‌ک بیز حئسابا؟

 

هئچ عاغلیما سیغماییر

نه‌دیر بونون جاوابی

سو یئری‌نه اوخویام

مدرسه‌میزده آب‌ی

 

یقین کؤته‌ک یئمه‌زدیم

اوخوسایدیم دیلیمی

گؤینه‌رتی‌ده‌ن سیخمازدیم

قولتوغوما اه‌لیمی

 

قوی بؤیویوم بیر اؤزوم

اولاجاغام موعه‌للیم

اون‌دا چوخ ایش گؤره‌جه‌ک

بو گون گؤینه‌یه‌ن اه‌لیم

 

کیلاسیم‌دان گه‌له‌جه‌ک

ائلیمیزین اؤز سه‌سی

اولاجاق‌دیر او زامان

تورک‌ون ده مدرسه‌سی

 

 

OLACAQDIR TÜRK’ÜN DE MEDRESESİ

 

Marağalı Resul  Qurbani Müqeddem

Tuesday, January 24, 2006

 

Medresede müellim

Yine döydü elimden

Bacarmadım Farsı'nı

İrad tutdu dilimden

 

Dédim ağa müellim

Vurma, göynedi elim

Nedir axı günahım

Türkü'dür menim dilim

 

Yapışdı qulağımdan

Dédi bırax Türkü'nü

O qaldı évinizde

Unut gétsin kökünü

 

Öyrenmesen Ab-Baba

Açacaqsan elini

Kötek yiyenden sonra

Unudarsan dilini

 

Senin haran Türk'dür

Âzerî'sen, Âzerî

Kim öyredipdir sene

Béle yanlış sözleri

 

Axdı gözümün yaşı

Titredi dil-dodağım

Béle yalan sözlere

İnanmadı qulağım

 

Anam meni uydurmaz

Atam meni aldatmaz

Bu sözlerin héç biri

Menim ağlıma batmaz

 

Niye menim adımı

Soruşmayır özümden

Niye sözün düzünü

Oxumayır gözümden

 

Herkes yalan danışsa

Allah'ın düşmenidir

Men ki yalan démirem

Bu onun yalanıdır

 

Laylay diyipdir anam

Mene béşikde Türkü

Danışmışıq hamımız

Évde - éşikde Türkü

 

Neden gerek yazmayaq

Dilimizi kitaba

Medresede ne üçün

Gelmeyek biz hésaba

 

Héç ağlıma sığmayır

Nedir bunun cavabı

Su yérine oxuyam

Medresemizde ab’ı

 

Yeqin kötek yémezdim

Oxusaydım dilimi

Göynertiden sıxmazdım

Qoltuğuma elimi

 

Qoy böyüyüm bir özüm

Olacağam müellim

Onda çox iş görecek

Bu gün göyneyen elim

 

Kilasımdan gelecek

Élimizin öz sesi

Olacaqdır o zaman

Türk'ün de medresesi

کوچرو نیست، کؤچه‌ری است

 

کوچرو نیست، کؤچه‌ری است 

مئهران باهارلی

فونتیک نه‌بودن الفبای زبان فارسی و عربی بودن اساس املای آن، باعث شده‌ که ‌بسیاری از کلمات تورکی موجود در زبان فارسی به ‌سبب املای ناقص آن، به‌ صورت کلماتی فارسی فهمیده‌ و تشریح شوند. یکی از این کلمات تورکی «کوچرو» است. اصل این کلمه‌ در زبان تورکی کؤچه‌ریKöçeri  به‌ معنی کوچ کننده، مرکب از بن مصدر کؤچمه‌کköçmek  به‌ علاوه‌ی -ه‌ریeri ، پسوند تورکی اسم‌ساز از فعل است. این کلمه‌ی تورکی در نتیجه‌ی نشان نه‌دادن صدای فتحه‌ی (ه) آن، و نشان دادن صدای «ی» در کلمات تورکی با حرف «و» در املای فارسی تبدیل به‌ کوچرو شده ‌است. مانند کلمات عوثمان‌لی، به‌کیش‌لی، ساپان‌لی، شام‌لی که‌ در فارسی به ‌ترتیب به ‌صورت‌های عثمانلو، بکشلو، سپانلو و شاملو نوشته‌ می‌شوند.

کؤچه‌ری ← کؤچَری ← کوچری ← کوچرو

اشتباه ‌در ارتباط با این کلمه‌ی تورکی به ‌املای نادرست محدود نه‌مانده‌ و به‌ تشریح نادرست آن هم منجر شده‌ است. بدین شرح که ‌قسمت دوم این کلمه ‌یعنی -رو چیزی نیست به ‌جز پسوند تورکی اسم‌ساز از فعل -ه‌ری . مانند: سوز + ه‌ری ← سوزه‌ری (صافی، فیلتر)، توت + اری ← توتاری (اپیلپسی، صرع)، اوچ + اری ← اوچاری (سفیه، بوالهوس)، یئت + ه‌‌ری ← یئته‌ری (به اندازه‌ی کافی)، .... اما این پسوند تورکی ‌به ‌اشتباه‌ به ‌صورت «رو» فارسی، صیغه‌ی امر فعل رفتن فهمیده‌ شده ‌است. در حالی که‌ هیچ کس کوچ نه‌می‌رود، بلکه‌ کوچ می‌کند.

«قز قلعه» در اصل «اوغوز قالا»، و «غرق آباد» در واقع «قوروق اووا» است

 

«قز قلعه» در اصل «اوْغوُز قالا»، و «غرق آباد» در واقع «قوْروُق اوْوا» است 

«قوروق اووا» ← «غرق آباد» 

مئهران باهارلی

در استان مرکزی تورک‌ایلی، روستایی با نام رسمی «غرق آباد» وجود دارد. فورم صحیح و اولیه‌ی این اسم، همان‌گونه ‌که‌ محقق تورک ساوه‌ای عبداله‌ سالاری هم به‌ درستی تثبیت کرده[1]، اسم تورکی «قوروق اووا Qoruqova» است.

١-قوروق در این نام به‌ معنی ١-محل و مکان محافظت و حراست شده، معادل «محروسه»[2] در زبان عربی، و «تالا» در زبان موغولی[3]؛ و یا ٢-مخفف «قوُرقان» – قورغان به ‌معنی قبر- تپه، مقبره، بقعه، تربه، و یا ٣- مخفف قوْرقان به ‌معنی استحکامات، دز-دژ و قالا-قلعه ‌‌است.[4]

یکی از دلائل تبدیل «قوروق» (قرق) تورکی به‌ «غرق» عربی - فارسی، نه‌بود صدای «ق» در زبان فارسی است که ‌باعث اشتباه ‌فارس‌ها و تلفظ و ثبت کلمات تورکی به ‌صورت‌های متفاوت «ق» و «غ» و حتی «خ» می‌شود. (دلیل دیگر، تغییر دادن توپونیم‌های جوغرافی تورکی و غیر فارسی با اسامی فارسی و عربی توسط دولت ایران در راستای سیاست پاک‌سازی قومی تاریخ و جوغرافیای ایران از تورک و نسل‌کشی زبانی و ملی تورک است). در نتیجه‌ی این اشتباه، کلمه‌ی قوروق-قرق تورکی در بعضی از جای‌نام‌ها به‌ صورت «قرخ» هم نوشته‌ ‌و به‌ صورت اشتباه‌ چهل – ٤٠ (قیرخ: ٤٠) معنی شده ‌است. مانند بعضی از روستاهای «قرق بلاغ» که ‌قیرخ بولاق تصور می‌شوند، اما احتمالا در اصل «قوروق بولاق» بوده‌اند، و «قرق داغی» در جنوب خلخال که شاید در اصل «قوروق داغ» بوده ‌است. البته ‌در بعضی مناطق دیگر فورم اصلی تورکی «قوروق» (قرق) با قاف هم‌چنان حفظ شده ‌است. مانند نام روستای تورک «شمس آباد قرق» که ‌یک روستای قاراگؤزلو واقع در استان فارس، شهر بیضا (انشان) است.

٢-قسمت آباد در نام غرق آباد، فارسی شده‌ی فورم اولیه‌ی تورکی آن است. عموما آباد در نام‌های جوغرافیایی قدیمی منطقه، فارسی شده‌ی یکی از کلمات تورکی – موغولی و یا سومری  آتی است:

آباد در نام‌های جوغرافیایی اغلب فارسی شده‌ی کلمات تورکی – موغولی، و یا سومری آتی است
تورکی - موغولی
آوا (آبا -آیا)   Ava	محل تجمع و مرکز جمعیتی، موطن و مسکن
آبا (آپا)  Aba	جد، اجداد و بزرگ خاندان
اوْوا Ova	جولگه، مرغ‌زار، دشت باز، مکان معتدل و گرم، خرّم و سرسبز
اوْبا Oba	١- ایل و قوم و تیره ‌و طایفه ٢-تلّ سنگ، تپّه‌ی مقدّس (شامانی)
اوْیا Oya	از مصدر اوْیماق (کَندن) و مترادف که‌ند - کَند سوغدی-ساکایی
اوُوا Uva	خانه‌ و کاشانه، لانه‌ و مامن
سومری
آوار Avar	مزرعه و سبزه‌زار
باد-پات Bad – Pat	حصار و دیوار قریه‌ و شهر

-آواAva  (آبا -آیا) به‌ معنای محل تجمع و مرکز جمعیتی، موطن و مسکن. از مصدر آوماق - آبماق به ‌معنی تجمع کردن، گرد هم آمدن و انبوه ‌شدن[5]

-آباAba  (آپا) به ‌معنی جد، اجداد و بزرگ خاندان

-اوْواOva  به ‌معنای جوولگه، مرغ‌زار، دشت باز، مکان معتدل و گرم، خرّم و سرسبز

-اوْباOba  به ‌معنای١- ایل، تیره، طایفه ٢-تل سنگ، تپه‌ی مقدس (شامانی)

-اوْیاOya  به ‌معنی روستا از مصدر اویماق (کندن) و مترادف که‌ند - کَند سوغدی از ریشه‌ی ساکایی

-اوُواUva  هم‌ریشه با یووا به ‌معنی خانه‌ و کاشانه، لانه‌ و مامن

در بعضی از توپونیم‌های باستانی منطقه نیز جزئی که امروز به صورت «آباد» تلفظ و یا ثبت می‌شود، ریشه‌ی سومری دارد:

-آوار Avar به معنی مزرعه و سبزه‌زار؛

-باد-پاتBad – Pat  به ‌معنای حصار و دیوار قریه‌ و شهر[6].

«اوغوز قالا» ← «قز قلعه» 

مئهران باهارلی

یکی دیگر از نمونه‌های جالب خلط صداها و حروف «غ» و «ق» و «خ» در زبان فارسی، توپونیم جوغرافیایی «قز قلعه» است.

١-این نام در مواردی در فورم اولیه و معنای «قیز قالا» یعنی روستای مهم (قیز = معتبر، نفیس، قیمتی، گران‌بها، ...)، و شاید در مواردی استثنایی مخفف «قیز قالاسی» یعنی قلعه‌ی دختر (قیز= دختر، باکره)، مشابه Maiden's Tower  در دیگر نقاط جهان و قیز کؤپروسو در قوشاچای، قیز کوله‌سی در استانبول، ... است. اما بی شک در موارد دیگری، و شاید اغلب، قز قلعه‌ در واقع «غز قلعه» و یا املای عربی -فارسی «اوغوز قالا» است.

نام اوغوز سابقاً در متون عربی و فارسی به ‌صورت‌های گوناگون غز، غوز، قز، قوز، اغز، اقز، حتی خز و خوز و ... نوشته ‌شده‌ است. در هزاره‌ی قبل در قرون ٨-١٠ میلادی که ‌سیل مهاجرت و اسکان طوائف و گروه‌های تورکیک از تورکستان قدیم به ‌اراضی ایران امروزی به ‌وقوع پیوست، بسیاری از مراکز جمعیتی جدید مسکن این گروهای تورکیک با نام قومیشان نامیده‌ می‌شدند. مانند روستاهای «قارلوق» ‌در همان استان مرکزی تورک‌ایلی و دیگر نقاط ایران که‌ محل طوائف قارلوق شاخه‌ای مهم از اقوام قدیمی تورکیک (اجداد زبانی اویغورها و اوزبیک‌های مودرن، ...) بودند. به ‌همان سیاق روستاهایی که ‌اوغوزها شاخه‌ی مهم دیگری از اقوام قدیمی تورکیک بنا می‌نهادند هم «اوغوز قالا» نامیده ‌می‌شدند که ‌تاجیک‌ها و اعراب آن را غوز - غز - قز قلعه ‌تلفظ می‌کردند.

در ایران و تورک‌ایلی هم جزء غز-قز-غوز-قوز در بعضی از توپونیم‌ها احتمالا همان اوغوز است: اغزلو (اوغوزلو)، قرخ قز (قیرخ اوغوز) شراء همدان؛ قرخ قزلار (قیرخ اوغوزلار) سراب؛ قوزلو (اوغوزلو) در ایجرود زنجان، ساوه، ساووج بولاق (مهاباد)، گرمی، سایین قالا، مراغه، هروآباد، و سقز و میشگین و خرقان آوج، قره‌قز -قراگز (قاراغوز و قارا اوغوز) در اورمو، بوکان، سایین قالا (آزربایجان غربی) و کلاله؛ قره‌گوز، قره‌قوز (قاراوغوز) در ملکان، سقز، ماهنشان، خلخال، قره‌قوزلو و یا قره‌گوزلو (قارااوغوزلو، مانند قاراتاتار، قارابایات، ....)، قوزان (اوغوزان) در ملایر، ...

غز-قز، اغزلو و ....  به‌ معنای اوغوز در نام اشخاص هم به ‌کار رفته ‌است. مانند ابومظفر یوسف بن قزاوغلی (اوغوز اوغلو) مشهور به‌ سبط بن جوزی، أغزلو (اوغوزلو) سیف الدین العادلی، شاه‌ ولی قوز (اوغوز) که ‌داروقای (داروغه‌ی) سلطان جهان‌شاه ‌تورکمان قاراقویون‌لو در قوم بود.

جزء غز -قز -غوز -قوز به معنی اوغوز در بسیاری از توپونیم‌های آسیا و شرق اوروپا ‌در طول زمان دست‌خوش تغییر شده ‌است. مانند «قوز اوردو» (نام دیگر بالاساقون)، «ربغوز» (در اصل رباط اوغوز) در تورکستان، روستاهای «تکله‌‌قوز» (تکله‌ اوغوز) و یک‌قوز (یئکه ‌اوغوز، مشابه قالین اوغوز در داستان‌های ده‌ده قورقوت) در تورکمن صحرا، بنا به ‌نظری «ایمره ‌قیز» (از نام طائفه‌ی «ائیمور اوغوز») و نام تورک‌های «گاگاووز» (در مولداوییا و شبه‌جزیره‌ی بالکان) که‌ عده‌ای آن را محرف نام «گؤک اوغوز» می‌دانند.

هم‌چنین در زبان تورکی قوْز به‌ معنی مغرور، و قوُز به‌ معانی منطقه‌ی غیر نورگیر، دور از آفتاب؛ در قازاقی، به‌ معنای صخره‌ی تند، دیواره‌ی کوه و در قیرقیزی به‌ معانی دره‌ی عمیق، شکاف تند در کوه‌ (یاریق، یارغان) است[7]. این معانی آخری در توپونیم‌هایی مانند قز دره‌ (قوز ده‌ره) یعنی درّه‌ی نور نه‌گیر، قوزلوق، قوزلوجا در عجب شیر (حاجب شیرا)، .... محتمل‌تر است.

قلعه: معرب کلمه‌ی تورکی «قالا» که ‌در این زبان به ‌دو معنای ١- روستا و قریه، ٢-دژ و دیزج (کلمه‌ای تورکی) است[8].

---

[1] مردم شناسی ساوه و زرندیه. تحقیق و تالیف عبداله سالاری. چاپ اول ١٣٩٤. ص ١٢٣

[2] مئهران باهارلی:  اصطلاح تورکی ممالک محروسه

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/03/blog-post_23.html

[3] تالا به ‌معنی قوروق: یکی از معانی تالا در زبان‌های تورکی و موغولی قوروق (قوروغ، قرق، قورُق، قورق، قُرُق، غروق، غرق)، از مصدر «قوْروُماق» (بستن، بلوک کردن، محافظت کردن، حفاظت نمودن)، مکان و جای مخصوص و منحصر به‌ عده‌ای معین، در گذشته خواقین و خواتین و خوانین که ‌ورود دیگران به ‌‌آن ممنوع شده، ‌است

مئهران باهارلی: ریشه‌شناسی و معنی «شاهو/شاها تالا»، نام تورکی-موغولی «اورمو گؤلو» (دریاچه‌ی اورمو)

https://sozumuz1.blogspot.com/2024/10/blog-post_12.html

[4] قوروق، قوُرقان، قوْرقان: آیا قوروق در این جمله، مخفف یکی از کلمات تورکی قوُرقان (قوروقان، قرغان، قورغان، کورگان، ...) به‌ معنی قبر- تپه، مقبره، بقعه، تربه، و یا قوْرقان به‌ معنی استحکامات، دز-دژ و قالا-قلع ‌است؟

قوُرقان Qurqan – کورقان Kurgan: به معنی تپه‌های خاک و سنگ‌هایی که ‌بر فراز قبر یا قبرها برافراشته ‌شده‌اند، نوعی تومول (گورپشته) که ‌بر روی قبر ساخته‌ می‌شود است. آرام‌گاه ‌زیر کورگان‌ها معمولاً از جنس چوب و اغلب حاوی یک بدن انسان به ‌هم‌راه‌ ظروف قبر، سلاح و اسب و ... است. دو ریشه‌شناسی برای کلمه‌ی تورکی قورقان – کورگان پیش‌نهاد شده‌ است. از مصدر «قوْروُماق» به‌ معنی بستن، بلوک کردن، محافظت کردن، حفاظت نمودن؛ و یا از مصدر «قوُرماق» به ‌معنی برافراشتن، ساختن، برپا کردن، ....

قوْرقان Qorqan – قوْرغان Qorğan به‌ معنی استحکامات، دز-دژ و قالا-قلعه است. کلمه‌ی تورکی قورقان – قورغان (در فارسی گرگان) یک دوبلت و یا کلمه‌ی هم‌ریشه ‌با قورقان – کورقان فوق‌الذکر است

مئهران باهارلی: ریشه‌شناسی و معنی «شاهو/شاها تالا»، نام تورکی-موغولی «اورمو گؤلو» (دریاچه‌ی اورمو)

https://sozumuz1.blogspot.com/2024/10/blog-post_12.html

[5] مئهران باهارلی:  فورم صحیح نام ایل بوجاق‌چی و ریشه‌شناسی آن

https://sozumuz1.blogspot.com/2018/01/blog-post_9.html

مئهران باهارلی: نام‌های تورکی افشارهای اورمو (اورمیه) در دیوان طرزی افشار (قرن ١٧ میلادی)، تصحیح و تشریح آن‌ها، و ریشه‌شناسی تورکی ناجاق، خنجر، چرکین، جان، دوندار، ...

https://sozumuz1.blogspot.com/2019/03/blog-post_25.html

[6]مئهران باهارلی:  آباد فارسی نیست؛ آوا، اووا، اوبا، اویا، آوار،... تورکی-آلتاییک و باد سومری است (منتشر خواهد شد)

مئهران باهارلی:  ریشه‌شناسی سومری نام شهر اورمو (اورمیه) و معانی آن (منتشر خواهد شد)

[7] قوزلوجه/قوزلوجا. نویسنده: محمد اردم. تاریخ: چهارشنبه 18 تیر 1399-06:53 ب.ظ

[8]مئهران باهارلی: در ریشه‌شناسی تورکی کلمات قلعه، قلعه‌دار، کلا، کلات، دز، دیزه، دیزج، دژ، دزدار، ....

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/06/blog-post_10.html

شخصیت ملی تورک «اورمولو عظیم‌السلطنه ‌‌سردار افشار ایمانلو (اینال‌لی – یینال‌لی)»

 

شخصیت ملی تورک «اورمولو عظیم‌السلطنه ‌‌سردار افشار ایمانلو (اینال‌لی – یینال‌لی)»

مئهران باهارلی

«عظیم‌السلطنه ‌‌سردار افشار ایمانلو (اینال‌لی – یینال‌لی)» که ‌او هم بنا به ‌‌این خبر اعانه‌ای به‌‌ مریض‌خانه‌ی وست‌مینستر اورمو بخشیده ‌‌است، یک شخصیت ملی تورک در تاریخ معاصر تورک‌ایلی و سال‌های «مجادله‌ی ملی تورک» است. او در هنگ افشارها خدمت می‌کرد و در جنگ جهانی اول و فجایع «تورک قیرقینی» - جیلولوق از طرف مسیحیان به‌ عنوان حاکم اورمو ‌انتخاب شده‌‌ بود. عظیم‌السلطنه در هماهنگی با نیروهای ملی تورک بومی و ولی‌عهد تورک‌گرا محمدحسن میرزه قاجار و مقامات عوثمان‌لی حرکت می‌کرد، سعی‌ می‌‌نمود تهاجمات و تجاوزات قوای مسلحه‌ی مسیحی را خنثی و  دفع کند. به همین سبب در اوائل ژوئن ١٩١٨ در دارالحکومه‌ی خود به ‌‌همراه ‌میرزه‌‌ علی آقا موید الاسلام، هدف گلوله‌ی یک تروریست مسیحی (آسوری) به ‌‌نام فرهاد از قریه‌ی وزیرآباد ‌قرار گرفت و هر دو به ‌قتل رسیدند.

پدر عظیم‌السلطنه ‌‌«آقا خان سردار افشار ایمانلو (اینال‌لی – یینال‌لی)» یکی از بزرگان شهر اورمو، و فرمانده‌ی سپاه ‌‌تبریز در زمان ولی‌عهدی مظفرالدین میرزا بود. به‌ هنگام حمله‌ی شیخ عبیدالله ‌‌نهرینی از یاغیان منطقه‌ی مرزی حکاری تورکیه‌ به ‌‌هدف اشغال آزربایجان، اقبال‌الدوله‌ حاکم اورمو ‌از شهر دفاع نمود. «آقا خان سردار افشار ایمانلو» هم در شهر بناب سد راه‌‌ شیخ عبیدالله ‌‌شد و با رسیدن قوای سپهسالار اعظم از تهران به‌ فرمان ناصرالدین شاه‌ از پیش‌روی قوای شیخ عبیدالله ‌به‌‌ سوی تبریز جلوگیری نمود. آقا خان بعد از این ماجرا حاکم خوی گردید و پس از مدتی به‌‌ حکومت اورمو رسید. در زمان حکم‌رانی آقا خان امنیت و آسایش در شهرها و سرحدات آزربایجان غربی برقرار و یاغیان به‌‌ سختی منکوب گردیدند.

جد عظیم‌السلطنه‌‌ «عبدالصمد خان سردار افشار ایمانلو (اینال‌لی – یینال‌لی)» بانی دومین مسجد مشهور شهر اورمو با نام «عبدالصمد خان مه‌چیتی» در اول «غولام خان راستاسی» است. بعدها نوه‌ی او عظیم‌السلطنه ‌سردار این مسجد را تعمیر کرد و بدین سبب نام آن به ‌«‌سردار مه‌چیتی» تغییر یافت. این مسجد به ‌علت داشتن یک ساعت در سردر آن «ساعات‌لی مه‌چیت» هم نامیده‌‌ می‌شود. «عبدالصمد خان سردار» هم‌چنین سازنده‌ی آفشار قالاسی (قلعه‌ی افشار) در منطقه‌ی نازلو است که ‌‌بعد از کشته‌‌ شدن اسماعیل آقا به‌ نام او مشهور شده ‌است.

کومک مالی رهبر ملی تورک مجدالسلطنه ‌و شخصیت ملی تورک عظیم‌السلطنه ‌به ‌مریض‌خانه‌ی وست مینستر اورمو

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/10/blog-post_28.html

تاسیس حزب تورکیست «جمعیت اتحاد و ترقی اسلام» و مدرسه‌ی تورک «اتحاد و ترقی اسلام» ‌در شهر ساووج‌بولاق موکری – آزربایجان ١٩١٥

https://sozumuz1.blogspot.com/2025/02/blog-post_4.html

تاسیس حزب تورکیست «جمعیت اتحاد و ترقی اسلام» و مدرسه‌ی تورک «اتحاد و ترقی اسلام» ‌در شهر ساووج‌بولاق موکری – آزربایجان ١٩١٥

 

تاسیس حزب تورکیست «جمعیت اتحاد و ترقی اسلام» و مدرسه‌ی تورک «اتحاد و ترقی اسلام» ‌در شهر ساووج‌بولاق موکری – آزربایجان ١٩١٥

مئهران باهارلی

در این مقاله، سه‌ سند مرتبط با هم در ارتباط با تاسیس حزب تورک‌گرای «جمعیت اتحاد و ترقی اسلام» و مدرسه‌ی تورک آن حزب به ‌نام «مکتب اتحاد و ترقی اسلام» توسط رهبر ملی تورک اورمولو جمشید خان سوباتای‌لی افشار – مجدالسلطنه‌ و یاران او در سال ١٩١٥ در شهر ساووج‌بولاق آزربایجان (امروز: مهاباد)، و تعامل مقامات وقت حکومت محلی اورمو با مقامات عوثمان‌لی در سال پایانی جنگ جهانی اول کمابیش به‌ مثابه‌ی ولایتی از امپراتوری عوثمان‌لی را تقدیم و تحلیل کرده‌ام. این اسناد از جنبه‌ی روشن‌گری در باره‌ی روند تشکیل نخستین و تنها حزب تورک‌گرا و تورکیست سراسری معتقد به هویت ملی تورک در تاریخ معاصر آزربایجان، تورک‌ایلی و ایران؛ موسسین و اهداف و برنامه‌ها و ایدئولوژی «اتحاد تورک» آن حزب؛ اعتقاد رهبر حزب جمشید خان سوباتای‌لی افشار اورمولو – مجدالسلطنه‌ به ‌ناسیونالیسم افراطی تورک[1] و آرمان «اتحاد تورک» در سال ١٩١٥؛ تاریخ و روند تاسیس مدرسه‌ی تورک اتحاد و ترقی اسلام در ساووج‌بولاق در بستر تاریخ نظام تحصیلی تورک و مدارس مودرن تورک‌زبان در آزربایجان، تورک‌ایلی و ایران؛ روابط غرب آزربایجان و اورمو با امپراتوری عوثمان‌لی - تورکیه‌ و تاریخ تمایلات الحاق‌گرایانه‌ی این منطقه‌ بدان دولت؛ .... حائز اهمیت فوق‌العاده ‌هستند.

مدرسه‌ی تورک مودرن اتحاد اسلام در خوی – ١٩١٨

 مدرسه‌ی تورک مودرن اتحاد اسلام در خوی – ١٩١٨

Türk ve Müsülman düşmanı Tulsi Gabbard

Türk ve Müsülman düşmanı Tulsi Gabbard

Biden ABD’nin tarihte en katı ideolojik Türk düşmanı olan cumhurbaşkanı, ve Fıransa çizgisinde Ortaçağ Haçlı Türk düşmanlığının ABD devletinde temsilcisiydi. Trump’ın ise özel bir ideolojik Türk düşmanlığı yoktur, ancak ırkçılık temelli derin bir Müsülman düşmanlığı vardır. Ukrayna savaşında ölenleri “fiziken güzel” (üstün ırktan) insanlar nitelemesi, ancak Gazze’de ölenleri insan bile saymaması bu yüzdendir.

Buna rağmen Trump’ın çevresinde topladığı üstdüzey yönetici kadrosunda ciddi biçimde Türk düşmanı olanlar vardır. İlginç bir tesadüf bunların bir çoğu Hindistan bağlantılıdır. Trump yönetimindeki katı Türk düşmanlarının başında ulusal istihbarat direktörü olarak atanan Tulsi Gabbard gelmektedir.

Tulsi Gabbard, kocası gibi Hindu inancındadır. Tulsi adı da Hinduism’de kutsal bir bitigi olan Tulasi’den geliyor, çoçuklarının adları da hep Sanskritçe’dir. Tulsi Gabbard katı Türkiye ve Azerbaycan düşmanıdır ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’a özel bir nefreti vardır. Tulsi Gabbard PKK ile onun Suriye’deki uzantısı olan YPG’yi, Hırıstiyan köktendinci Ermeni yayılmacılığı ile Karabağ işgalini ve Artsak ayrılıkçılığını hararetli biçimde destekleyen, Sözde Ermeni Soykırımı tasarısını hazırlayanlar ve onaylatanlardan, öte yandan Panİranist ırkçı ve Şii köktendinci Fars Molla rejimi ile Esed başta olmak üzere onun vekil güçlerine sempati duyan biridir.

Bütün Sünni İslamcıları radikal ve terörist gören, ve Müsülman topraklarına karşı her çeşit Hırıstiyan, Hindu, Musevi, Budist, … köktendinci yayılmacılığı savunan Tulsi Gabbard, Hindistan’ın ultramilliyetçi ve Hindu köktendinci başbakanı Modi’nin de Türk ve Müsülman karşıtı dış siyasetleri (Ermenistan’ı sılahlandırma) ile iç anti demokratik siyasetlerini (Kişmir’de) desteklemektedir. … 

Tulsi Gabbard is anti-Turkish and anti-Muslim

Biden, the former President of the USA, was the most ideologically strict enemy of Turks in history. He representatd a Medieval Crusader like hostility towards Turks within the American state in line with France and Greece. On the other hand, Trump does not have a specific ideological hostility towards Turks, but he holds deep animosity towards Muslims rooted in racism. This is evident in his description of those who died in the Ukraine war as physically beautiful people, while he does not even acknowledge those who died in Gaza as human beings.

Despite this fact, there are serious anti-Turkish individuals among the senior executives that Trump has gathered around him. An interesting coincidence is that most of them are linked to India. One of the staunch Turkish enemies in the Trump administration is Tulsi Gabbard, who was appointed as the director of national intelligence.

Tulsi Gabbard, like her husband, practices the Hindu faith. The name Tulsi is derived from Tulasi, a sacred plant in Hinduism, and her children’s names are all in Sanskrit. Tulsi Gabbard is a staunch enemy of Türkiye and Azerbaijan, and she holds a particular hatred for President Erdoğan. Tulsi Gabbard is one of the fervent supporters of the PKK and its extension in Syria, the YPG, Christian fundamentalist Armenian expansionism, the Karabakh invasion and Artsakh separatism. She is also one of the sponsors and approvers of the so-called Armenian Genocide bill. On the other hand, she sympathizes with the Paniranist racist and Shiite fundamentalist Persian Mullah regime and its proxies, especially Assad.

Tulsi Gabbard views all Sunni Islamists as radicals or even terrorists. She defends all forms of Christian, Hindu, Jewish, and Buddhist fundamentalist expansionism against Muslim territories. She also supports India's ultranationalist and Hindu fundamentalist Prime Minister Modi's anti-Turkish and anti-Muslim foreign policies (such as arming Armenia) as well as his domestic anti-democratic policies (particularly in Kashmir).