Sunday, November 6, 2016

تورک خالقي‌نين تورکييه ايله ايلگيله‌نمه‌سي‌نين تاريخي، توپلوم‌سال، کيمليک‌سه‌ل و پراگماتيک نده‌نله‌ري واردير

تورک خالقي‌نين تورکييه ايله ايلگيله‌نمه‌سي‌نين تاريخي، توپلوم‌سال، کيمليک‌سه‌ل و پراگماتيک نده‌نله‌ري واردير

مئهران باهارلي

ايراندا ياشايان تورک خالقي‌نين آزه‌ربايجان رئسپوبليکاسي‌ندان داها چوخ، تورکييه ايله ايلگيله‌نمه‌سي‌نين درين تاريخي، توپلوم‌سال، کيمليک‌سه‌ل و پراگماتيک نده‌نله‌ري واردير:

١-قافقاز تورکله‌ري‌نين آنادولو تورکلويونه اولان باغلاري ايله قارشيلاشديراندا، ايراندا ياشايان تورک خالقي سوي، ديل، اينانج .... آچيلاريندان، قات قات داها چوخ تورکييه -آنادولو تورکلويونه ياخيندير. حتتا اونون اوزانتيسي ساييلير. ايراندا ياشايان تورک کيتله‌سي‌نين سويجا يوزده دوخسانينا ياخيني ايسه گئچه‌ن آلتي يوز ايلده تورکييه-عوثمانليدان دوغرودان آزه‌ربايجان-ايرانا گلمه‌دير.

٢-تورک خالقي‌نين تمه‌ل ميللي دستانلاري، کوروغلو، موللا نصرالدين، دده قورقوت، اصلي کرم .... يا دوغرودان عوثمانلي‌دا يا دا اورادان گله‌ن تورکله‌رجه ياراديلميشدير.



٣-ايرانداکي قيزيل‌باش عله‌وي و سونني تورکله‌ر، اؤزه‌لليکله ميللي دوشونجه‌لي اولانلار، درينده‌ن تورکييه‌يه باغليديرلار.


٤-ايرانداکي تورکله‌رين ميللي کيمليکله‌ري «تورک» تورکييه‌نين ده ميللي کيملييي‌دير. اویسا آزه‌ربايجان رئسپوبليکاسي‌نين ميللي کيملييي روسيانين ياراديپ تحميل ائتدييي «آزه‌ربايجانلي»دير. آزه‌ربايجانلي، اؤزه‌لليکله اوچ اوستان ديشيندا ياشايان تورک کيتله‌سينه ميللي کيمليک اولاراق کسينليکله بير شئي ايفاده ائتمه‌ز. حتتا بعضه‌ن قوزئي‌ده‌ن گله‌ن آزه‌ري‌ليک گیبی، خالقجا تهديد ساييلير.

٥-ايراندا سون آلتي يوز ايلده تورک -تورکمان دئوله‌تله‌شمه‌سي (قاراقويونلو، آغ‌قويونلو، قيزيل‌باش، آوشار و قاجار) هاميسي عوثمانلي-  آنادولودان گلمه تورکله‌رين اثري‌دير.


٦-اون دوقوزونجو يوز ايل بويونجا و ييرمينجي يوز ايلين باشيندا ايراندا تورکله‌رين منيمسه‌دييي مودئرنيته، مشروطه و («اتحاد اسلام»‌لا باشلايان) سئکولاريسم گیبی آخيملار، دوغرودان عوثمانلي-تورکييه‌ده‌ن گلمه‌دير. بونلارا سيرادان خالق کؤنوللو اولاراق قوشولموشدور. آزه‌ربايجان رئسپوبليکاسي‌ندان مشروطه و سونراسيندا گله‌ن آخيملار ايسه، داها چوخ ميللي کاراکتئرده‌ن يوخسون کومونيسم، اينقيلابچي‌ليق، روسچولوق، توتاليتاريسم و تئروريسم ايدي. بير سيرا آيدين و سئچگينله‌رين ترسينه، تورک خالقي، اؤزه‌لليکله سينيردان اوزاق بؤلگه‌له‌رده ياشايان تورکله‌ر بونلاري هئچ واخت منيمسه‌مه‌ميشدير.

٧-ايراندا مودئرن تورک ميللي کيملييي ۱۹ و ۲۰ اينجي يوز ايلله‌رده عوثمانلي‌دان بورايا گلميش و يئرلي «اتحاد اسلام»، «اتحاد و ترقي»، «ژؤن تورک» و «تورک اوجاقلاري»‌نين قورولماسي ايله زيروه ياپميشدير. آزه‌ربايجان رئسپوبليکاسي‌ندان هئچ بير زامان تورک ميللي کيملييي دييه بير شئي گونئيه گلمه‌ميشدير. (اؤزو ده عوثمانلي ائتگيسي‌نين سونوجو اولان قيسا مساوات دؤنه‌مي ديشيندا)

٨-تورک خالقي آزه‌ربايجاندا، اؤزه‌لليکه باتيسيندا، عوثمانلي‌ني ائرمه‌ني، آسورو، روس و اينگيليزله‌رين ظولمونده‌ن قورتاران قورتاريجي بير گوج و قارانتور اولاراق گؤرور. آزه‌ربايجان رئسپوبليکاسي‌نين گئچميشده و گله‌جه‌کده بئله بير رول اويناديغي و يا اوينايابيله‌جه‌يي سؤز قونوسو دئييلدير.

٩-ایراندا تورک خالقی دوزئیینده هئچ بیر زامان آزه‌ربایجان رئسپوبلیکاسی ایله بیرلشه‌مه ایسته‌ک و حره‌که‌تله‌ری اولمامیشدیر (بؤیله ایسته‌کله‌ر، گئنه لده آزه‌ربایجان‌چی سییاسی فعاللاردا گؤرونموشدور). آنجاق عوثمانلی‌یا ایلحاق اولما ایسته‌یی، اؤزه‌للیکله بیرینجی دونیا ساواشیندا تورک خالقی آراسیندا (اورمو، سالماس، خوی،  ماکی، تبریز، تالیش .... بولگه‌له‌رینده) اولدوقجا گوجلو اولموشدور (بو ایسته‌یین صفه‌وی دؤنه‌مینده آزه‌ربایجان‌ی عوثمانلی‌یا ایلحاق ائتمه‌ک ایسته‌یه‌ن –دیو سولطان روملو، اولاما تکه‌لی، ....- اوزون بیر گئچمیشی واردیر).

١٠-ايراندا تورک کيتله‌له‌رين تورک ميللي کيمليييني منيمسه‌مه‌سينده تورکييه، ايسته‌ر ديلي، ايسته‌ر ادبياتي، کولتور ياپيتلاري، فيلمله‌ري، توريسم اولاناقلاري، آوروپاليليغي، ياريمچيليق اولسا بيله دئموکراسي‌سي و لاییکلییی .....آچيلاريندان چکيم مرکزي، و ده اولگو، اسين و قيوانج قايناغيدير. آزه‌ربايجان رئسپوبليکاسي ايراندا ياشايان تورکله‌ر آراسيندا گئنه‌لده بنزه‌ر بير ائتگييه صاحيب دئييلدير.

١١-ايراندا تورکله‌رين اؤز ميللي کيمليکله‌رينه قاييديشي، بير آنلامدا اؤزونو روسيا و ايران‌ين اويدوردوقلاري آنتي تورک، آنتي عوثمانلي، آنتي تورکييه «آزه‌ربايجانچي‌ليق»-«آزه‌ربایجانلی‌لیق»دان قورتارماسي، و سون بئش آلتي يوز ايل تاريخينده اولدوغو گیبي، تورکييه‌ني يئنيده‌ن کشف ائتمه‌سي و اونونلا هر طره‌فلي، اؤزه‌لليکله ميللي کيمليک، ديل و سيياسي باغلاري گليشديرمه‌سيله مومکوندور.

١٢-بيزيم دوروم مولدووانين دورومونا بنزه‌ر. مولدووانين اؤزونه و اؤز کؤکله‌رينه دؤنوشو، رومانيايا قوجاق آچماقدا اولدوغو گیبي، بيزيم ده اؤزوموز و اؤز کؤکله‌ريميزه قاييديشيميز تورکييه‌يه يؤنه‌لمه‌کده‌دير. ذاته‌ن بوگون قوزئي‌ده آزه‌ربايجان رئسپوبليکاسي دييه بير شئي وار ايسه، او دا گونئي قافقاز آيدين و سئچگينله‌ري‌نين واختيله و يئرينده اولاراق عوثمانلي ائتگيسي آلتي و ايش‌بيرلييينه گيرمه‌سي‌نين بير سونوجودور  ....

١٣-ايراندا تورک آيدينلار و اؤزه‌لليکله تورک کيتله‌سي‌نين عوثمانلي-تورکييه مساله‌له‌ري ايله ياخيندان ايلگيله‌نمه‌سي و اونلارا قارشي دويارلي اولماسي، تاريخي آچيدان پان‌ايرانيسم، روسييا و ائرمه‌نيستان‌ين ييرمينجي يوز ايل بويونجا قورخولو رؤياسي اولموشدور. چونکو تکجه بونون ايران و آزه‌ربايجانين گونئيي‌ني باغيمسيزليغا گؤتورمه گوجو واردير.

۱٤-فارس شيعه‌چي‌ليک، چالديرانچي‌ليق، آنتي عوثمانلي‌ليق، آنتي تورکييه‌لي‌ليک .... تورک خالقيني اؤزونه يادلاشديرما و ايران-فارس ميلله‌تي کيملييي‌نين تمه‌لل.ه‌ري‌نين ان اؤنه‌مليسي‌دير. بونون ترسي ده دوغرودور. فارس شيعه‌چي‌ليک و چالديرانچيليق‌ا قارشي چيخماق، عوثمانلي و تورکييه‌ني يئنيده‌ن کشف ائتمه‌ک، اؤزونه قاييديش و تورک ميللي کيملييي‌نين بينؤوره‌سيدير. 

١٥-تورک خالقي‌نين تورکييه ايله ايلگيله‌نمه‌سي بو گئرچه‌يي گؤسته‌رير: ايران-روسييا-ائرمه‌نيستان‌ين تورک خالقيندا يوخاريدان ياراتماق ايسته‌ديکله‌ري آنتي عوثمانلي‌ليق، آنتي تورکييه‌ليک و ميللي قوپوقلوق ايفلاس ائتميش، تاريخي بير يانليش‌ليق گينه ده تاريخين اؤز دوغال سئيرينده تورک خالقي‌نين الي ايله آشاغيدان ياواشجا دوزه‌لتيلمه‌يه باشلاميشدير. بو، سئوينديريجي بير دورومدور.

١٦-اؤزه‌لليکله بير سيرا دوغو (تبريز، اردبيل، سراب، موغان، ...) بؤلگه‌له‌رینده‌ن اولان ایران‌چی-آزه‌ری‌چی-آزه‌ربایجان‌چی-آزه‌ربایجانلی‌چی سئچگينله‌ر، بو طبيعي، اولدوقجا يارارلي و گره‌کلي اولان سوره‌جه قارشي چيخيرلار. اويسا اونلار بونون يئرينه، تورک خالقيني، تاريخيني و چيخارلاريني اؤيره‌نمه‌لي، ايزله‌مه‌لي و اونلارا اويماغا چابالاماليديرلار.

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.