Sunday, September 3, 2017

داستان احمد حرامي- سؤزلوک


داستان احمد حرامي- سؤزلوک:



آجيلدي Acıldı: به درد آمد، ترحم کرد
آچيلديAçıldı : راحاتلادي
آراAra : سارپ يئر، قالا، ايس‌سيز يئر، يئر، طرف، يؤن، اورتا، مسافه، فاصله، اثنا، ...
آراماقAramaq : جستجو کردن
آرانAran : آرايين، جستجو کنيد
آراييArayı : آراياراق، جستجو کنان
آردArd : پشت، عقب، دنبال
آرقونArqun : اسبي (تاي) که حاصل امتزاج يک اسب وحشي (قيسراق) و يک اسب اهلي (آيقير) باشد، حيواني از جنس موش، همچنين يوزپلنگ
آريArı : صاف، تميز، پاک
آغزي ياريAğzı yarı : آغزي سويو
آغماقAğmaq : صعود، بالا رفتن
آغيAğı : زهر
آقجاAqca : پول
آلAl : حيله، نيرنگ، فريب
آن‌سيزAnsız : ناگهان، غفلتاً
آنماقAnmaq : ياد نمودن، به خاطر آوردن، ذکر کردن
آرماغانArmağan : هديه، تحفه
آسلانAslan : آرسلان، شير
آوAv : شکار
آوازهÂvâze : موسيقيده شعبه آدلانان قاورام
آوچيAvçı : شکارچي
آوينماقAvınmaq : تسلي يافتن
آيتAyt :! بگو!
آيتماقAytmaq : آييتماق، اه‌ييتمه‌ک، گفتن، ذکر کردن، وعده دادن، پرسيدن، به گفتار آوردن
آيدي وئرديAyıdı vérdi : سريعاً گفت
آيريقAyrıq : غير، ديگر، ديگري
آييتماقAyıtmaq : گفتن
ال آليشيپEl alışıp : ال اله توتوشماق
ابسه‌مجه‌کEbsemcek : ابسه‌مجه، لال، بي‌زبان، ديل‌سيز
احتياط يئرÉhtiyat yér : احتيار ائده‌ر، تدبير و اؤنله‌م آلار
احتياط يئمه‌کÉhtiyat yémek : تدبير آلماق
اخيExi : اصيل، نجيب‌زاده، بورادا سئوگيلي و ائش آنلاميندا
ارEr : قهرمان، جوانمرد
اره‌نEren : عيّار، قهرمان، عارف، ولي و اوليا الله
اريسهErise : اريشته، رشته
استادUstad : بورادا تانري
اسه‌نEsen : سالم، سلامت
اسه‌نله‌مه‌کEsenlemek : وداع کردن، خداحافظي کردن، آرزوي سلامتي کردن
اصفهانيİsfahânî : نوعي موقام موسيقي
اکرام ائتديİkram étdi : کَرَم ائتدي، لطف ائتدي
اکمه‌کEkmek : نان
اني قونوEni qonu : انه‌م قونام، ياخشي‌جا، اييي‌جه، عاقيللي‌جا، دقّتلي‌جه
اه‌يره‌شمه‌کEyreşmek : اگره‌شمه‌ک، اه‌يله‌شمه‌ک، نشستن، همنشيني کردن، بکله‌شمه‌ک
اه‌يله‌نمه‌کEylenmek : ماندن، منتظر ماندن
اه‌يه‌رديEyerdi : اگردي، متمايل مي‌کرد
اوتالي اوتاليUtalı utalı : با خجالت، خجالت‌کشان؛ سينه سينه، چکينه چکينه و ساخيناراق گئتمه‌ک
اوتانيUtanı : خجالت‌کشان
اؤتهÖte : تکرار، پيش، بعد
اوتوراقOturaq : پلکان
اوجUc : کناره، دور افتاده‌ترين قسمت يک محل
اوچماقUçmaq : بهشت، جنت
اوخوماقOxumaq : دعوت کردن، مهمان خواندن
اوخونماقOxunmaq : خوانده شدن، دعوت شدن
اوخونوزOxunuz : چاغيرينيز، دعوت ائدينيز
اوداOda : اتاق
اورانOran : مقدار، اندازه، محل
اوردوOrdu : با دهان فوت کرد
اورمه‌کÜrmek : فوت کردن با دهان
اؤرو دوردوÖrü durdu : راست ايستاد، سرپا ايستاد

اؤرو دورماقÖrü durmaq : آياغا قالخماق

اؤروÖrü : راست، سرپا

اوسUs : هوش، خرد

اوستونده‌ن ايرديÜstünden ırdı : اوزه‌رينده‌ن اوزاقلاشديردي

اوش: در حال، اينک

اوشه‌نمه‌کÜşenmek : تعلل و کاهلي، انجام ندادن کاري از سر تعلل و کاهلي

اوغراماقUğramaq : مواجه شدن، سرزدن به جائي در مسير کاري

اوغورلاييOğurlayı : دزدانه، اوغرونجا، اوغرو گيبي، گيزلي‌جه

اؤکوشÖküş : بسيار، زياد، فراوان، چوخ، کؤپ

اؤگÖg : عقل

اول اوجدانOl ucdan : از آن روي

اولالماقUlalmaq : بزرگ شدن، رشد کردن، اولو اولماق

اول‌اوق دمOloq dem : آن دم، آن لحظه

اول‌اوقOloq : همان لحظه

اولاييبانUlayıban : پيوستن، اضافه کردن

اولوÜlü : بخش، قسمت، بؤلوم

اولوUlu : بزرگ، عظيم

اولوسارOlusar : اولاجاق، خواهد شد

اوموزOmuz : دوش، کتف

اونÜn : صدا، آواز، سس

اؤنجهÖnce : در پيش، در جلو

اؤنورمه‌کÖnürmek : تکليفده بولونماق، قونوشماق

اوواOva : جلگه

اويخوUyxu : خواب

اؤيمه‌کÖymek : اؤومه‌ک، اؤگمه‌ک، ستودن، مدح کردن

اويوماقUyumaq : خوابيدن

ائÉ : ائي، آي، هئي، هاي

ايچي آجيلديİçi acıldı : مرحمتده‌ن اوره‌يي بورخولدو

ايدماقIdmaq : فرستادن، ارسال کردن

ايدي وئريپIdı vérip : فوراً فرستاده، به سرعت ارسال کرده

ايديIdı : ١) هاميسي‌ني، توپدان، بارچا، ٢) زاواللي، ميسکين

ائدينمه‌کÉdinmek : کسب کردن، صاحب شدن

ايدييينيİdiyini : اولدوغونو

ايراقIraq : دور، دوردست

ايراق‌راقIraqraq : دورتر

ايرالماقIralmaq : ايريلماق، دور شدن، جدا شدن

ائرتهÉrte : صبح، زود

ائرگه‌نÉrgen : بالغ، نوجوان، هديه‌اي که يک دختر و يا زن به يک پسر و يا مرد مي‌دهد

ايرماقIrmaq : ١) اوزاق‌لاشديرماق، دفع ائتمه‌ک، ٢) رودخانه‌ي بزرگ

ائرمه‌کÉrmek : رسيدن، واصل شدن

ائريرديÉrirdi : ائرديريردي، قاووشدورودو

ائريشمه‌کÉrişmek : رسيدن، واصل شدن، نائل شدن به چيزي

ايزİz : رد، اثر

ايسته‌نİsten : ايسته‌يين، بخواهيد

ايسمارلاماقIsmarlamaq : سپردن، تسليم کردن

ايسيرماقIsırmaq : گاز گرفتن

ايسيزليقIsızlıq : ايس‌سيزليق، محل بدون انسان، خلوت، بي‌صاحب

ايشبوİşbu : اين، مزبور، مذکور

ائشيکÉşik : آستانه

ايگه‌نİgen : بسيار، زياد، بسيار زياد

ايگينİgin : خطرناک، وحشتناک

ائلÉl : خلق، مردم

ايلİl : سرزمين

ايلته‌تمه‌کİltetmek : بردن، رساندن، متصل کردن، آويزان کردن

ايلته‌رİlter : مي‌رساند، مي‌برد

ايليندهİlinde : در مقابلش، در پيشش

اينله‌ديİnledi : زاري کرد، ناليد

اينله‌مه‌کİnlemek : تضرع و زاري کردن، ناليدن

اينيلتيİnilti : ناله، زاري و تضرع

ائوليÉvli : متاهل

ايومه‌کİvmek : عجله کردن، به تندي عمل نمودن

ائوه‌رمه‌کÉvermek : متاهل کردن، زن دادن، خانه‌دار کردن

اييره‌شمه‌کİyreşmek : کوکره‌مه‌ک، با يکديگر منطبق شدن، همکاري در لگدمالي چيزي، ايگله‌شمه‌ک

اييليکİylik : نيکي، خوبي

ايييİyi : نيک، خوب، بهتر، معقول و مقبول

باغري باشي سؤکولمه‌کBağrı başı sökülmek : قاپانميش يارانين يئنيده‌ن آچيلماسي

باغري قاراBağrı qara : اوزگون، کده‌رلي، غملي

باغيرBağır : جگر

بانانيBananı : بانا آني، بانا اونو، منه اونو

باهاديرBahadır : پهلوان، دلاور، شجاع جسور

بايBay : دارا، ثروتمند وارسيل

باياقBayaq : کمي قبل، زمان پيشين

باييقBayıq : حقيقت، سخن راست و اصيل، قطعي و بي‌گمان، آشکار و روشن

بجيتBecit : ضروري، لازم و فوري

بده‌سته‌نBedesten : از بناهاي تجاري خاص تورکان که در دوره‌ي سلجوقي به موازات «خان» و «آراستا» (راسته) پديدار شدند. مراکز تجارت و بازار تورکان در آناتولي و تمدن عثماني
برقعBürqe : روبند
برکيتمه‌کBerkitmek : محکم بستن، مستحکم کردن، تقويت کردن، ساغلاملاشديرماق، پکيشديرمه‌ک
بزيرگانBezirgan : بازرگان، تاجر
بکچيBekçi : نگهبان
بکرBikr : باکره
بکله‌مه‌کBeklemek : منتظر بود ، نگهباني دادن
بله‌کBelek : آرماغان، هديه، ساوقات، سلاح، ياراق
بليرمه‌کBelirmek : ظاهر شدن
بليکله‌نمه‌کBeliklenmek : مسلح گرديدن
بلينBelin : ترس و وحشت از دشمن که بر مردم چيره شود
بلينله‌مه‌کBelinlemek : اويخودان سيچراماق، هورکمه‌ک، با وحشت از خواب پريدن، از ترس چيزي از جاي خود جستن
بلينله‌نمه‌کBelinlenmek : سلاحلانماق
بلينمه‌کBelinmek : با وحشت از خواب پريدن، از ترس چيزي از جاي خود جستن

بنزBenz : بنيز، رخ، چهره، صوت
بو وقتينBu vaxtın : در اين هنگام
بوتBut : ران
بوچوقBuçuq : نصف
بوروندوBüründü : پيچيد، غرق شد
بوغازلاماقBoğazlamaq : گردن زدن
بولماقBulmaq : يافتن، پيدا نمودن، يافتن چيز موجود (پيدا نمودن چيز گمشده: تاپماق)
بولونماديBulunmadı : پيدا نشد
بوندانBundan : از اينجا، از اين به بعد
بويروقBuyruq : امر، فرمان
بوينBoyn : بويون، بنا به وزن شعري
بيتيBiti : نسخه، دعا
بيتيرمه‌کBitirmek : کامل کردن، تمام کردن
بيرلهBirle : با هم، همراه، با، در معيت
بيرين بيرينBirin birin : بيره‌ر بيره‌ر، يک به يک، به ترتيب
بيگيBigi : مانند، مثل، گيبي
بيلهBile : ١-با هم، همراه، با، در معيت. در اين معني فرم اصلي آن بيرله است؛ ٢-حتي، هم
بيله‌يديBileydi : به همراه بود، با هم بود
بيليBili : معلومات، علم بيلگي
بيليروه‌نBilirven : بيليرمه‌ن، بيليره‌م، مي‌دانم
بيليشديرمه‌کBilişdirmek : شناساندن، معرفي کردن، دوست کردن
بيليکBilik : آگاهي، دانسته

بيييق بورماقBıyıq burmaq : بويوکلوک تاسلاماق

تاباقTabaq : بشقاب

تاپيTapı : حضور

تاپينTapın : حضورت، حضرتت

تاراماقTaramaq : اسکن کردن

تاش ائشيکTaş éşik : آستانه‌ي بيروني

تاشTaş : خارج، بيرون ديش، ديشاري

تاشراTaşra : بيرون، حومه

تانا قالماقTana qalmaq : حيرت کردن، شگفت زده شدن

تانلاماقTanlamaq : حيرت کردن، شگفت زده شدن

تپسيTepsi : سيني

تپينمه‌کTepinmek : دپينمه‌ک، به سختي زدن پاها

تپره‌نمه‌کTeprenmek : دپره‌نمه‌ک، جنبيدن، حرکت کردن

تپره‌نيرTeprenir : دپره‌نير، مي‌جنبد

تفرجTeferrüc : سير ائتمه‌ک

تکينTekin : دگين، ١) تا، ٢) مانند

تليمTelim : دليم، بسيار، زياده

تنبورTenbür : قوزو قويروغو شکلينده اوزون قوللو بير چالقي

توتساقTutsaq : اسير

توتورقانTuturqan : توتورقو، نام نوعي غذا

توتوشماقTutuşmaq : شعله گرفتن

توخونماقToxunmaq : تماس پيدا کردن

تورلوTürlü : گوناگون

توکه‌ليTükeli : دوکه‌لي، همه، کل، جملگي

تولوندوTolundu : دولوندو، غروب کرد

تولونماقTolunmaq : غروب کردن

تويلاماقToylamaq : جشن گرفتن، ضيافت دادن

تئزجه‌کTézcek : به سرعت، سريعاً

تينماقTınmaq : صدا درآوردن

جبهCébe : زره، سلاح

جئوشه‌نCévşen : زره‌دار

چاپينماقÇapınmaq : به سرعت راندن، دويدن، حمله کردن

چاقÇaq : تام، تمام، کامل

چالاپÇalap : خداوند

چالينماقÇalınmaq : جنگيدن، مبارزه کردن

چانÇan : ناقوس

چاناقÇanaq : ظرف

چاوÇav : شهرت، آوازه

چستÇost : چالاک، چابک

چنگيÇengi : سازلا اوينايان قادين

چئريÇéri : نظامي، عسگر

چئورهÇévre : پيرامون، اطراف، محيط

حال‌داشHaldaş : هم حال و هم‌درد

حراميHarâmî : راهزن، باشي پوزوق، تالانچي، سويقونچو، يول کسه‌ن، هايدوت

حربهHerbe : نيزه‌ي کوچک

حسينيHüséyni : موقام موسيقي

حياطHayat : کريدور، دالان

خاتينXatın : بانو ، ملکه

خاصXas : در اينجا گزيده

خانXan :١) پاساژ، کاروانسرا، ٢) سفره، خوان

خانايXanay : چوخ قاتلي ائو، بويوک اودا و سالون، آسما نرديبان

ختاييXıtâyi : چين ايشي

خويراتXoyrat : خشن، زمخت، زشت، بي‌ادب، بداخلاق، بي‌سروپا

خيرسيزXırsız : دزد

داخيDaxı : هم، باز، دوباره، و، علاوه بر آن، هنوز

دالDal : شاخه

دالماقDalmaq : فرورفتن، داخل شدن در چيزي

دومبورDümbür : دومبه‌ک، دومبه‌له‌ک چالقيسي

دانDan : سپيده دم

دانلاDanla : با سپيده دم، هنگام شفق

داياقDayaq : تکيه‌گاه

درDer : توپلا، ييغ، دئوشير

درDer : قاپي

درديDerdi : جمع کرد، گرد آورد

درمه‌کDermek : جمع کردن، گل‌چين کردن

دريلمه‌کDerilmek : جمع شدن

دکينDekin : تيکين، ساکن

دلDel : مخفف دلي، ديوانه

دنگDeng : شاشقين، حيران، سردرد

دنليDenli : اندازه، قدر، مقدار
دنيزDeniz : دريا
ده‌يمه‌کDeymek : دگمه‌ک، رسيدن، واصل شدن
ده‌يه‌رDeyer : مي‌رسد
ده‌ييرمه‌کDeyirmek : دگيرمه‌ک، رساندن، واصل کردن
دوازده اونDevazdeh ün : دوازده موقام
دوپ‌دوزDüpdüz : تمام و کمال، بي کم و کسر
دورDévr : موسيقي‌ده شَد، مقام و يا پرده آدلانان قاورام
دوراقDuraq : توراق، قرارگاه، ايستگاه، موقف
دورمه‌کDürmük : جمع کردن، روي هم انباشتن، تا کردن و بستن، لوله کردن، به شکل تومار پيچاندن
دورو گلديDuru geldi : سريعاً برخاست، به سرعت سرپا ايستاد
دورو گلمه‌کDuru gelmek : آياغا قالخماق، قارشيلاماق
دوروشماقDuruşmaq : در مقابل هم ايستادن
دوروشمه‌کDürüşmük : تلاش و جهد کردن، تقلا کردن، مبارزه کردن، جنگيدن، غيرت ورزيدن
دوزدوDüzdü : درست کرد، مرتب کرد، تنظيم و منظم کرد
دوشDüş : خيال، رويا
دوشو وئرمه‌کDüşü vérmek : به سرعت پائين آمدن

دوغانDoğan : شاهين

دولت اولووه‌نDévlet olurven : مسعود و موتلو اولورام

دونDün : شب

دوناتماقDonanmaq : پوشاندن، ملبس کردن، مجهز کردن

دوهنگDüheng : بير چئشيت نئي (سرهنگ، بول آهنگ، ....گيبي)، موسيقي‌ده بير اصول

دويماقDuymaq : شنيدن

دويونDüyün : عقد، مراسم عقد و عروسي

ديدمه‌کDidmek : تکه پاره کردن

دئرDér : دييه‌ر، مي‌گويد

دئرسينDérsin : دييه‌رسين، مي‌گوئي

ديرليکليDirlikli : با آرامش و آسودگي

ديريلمه‌کDirilmek : گذران کردن، نظم و نظام و زندگي

ديزيلمه‌کDizilmek : به رديف شدن

ديشيDişi : زن

ديکمه‌کDikmek : برپاداشتن، برافراشتن

دئمه‌نDémen : دئمه‌يين، نگوئيد

دينمه‌کDinmek : سخن گفتن، صدا در آوردن

دئوشيرمه‌کDévşirmek : گرد هم آوردن، جمع آوري کردن

دييه‌سه‌رDiyeser : دييه‌جه‌ک

دييه‌وه‌نDiyeven :دييي‌مه‌ن، بگويم

رازداشRazdaş : همراز

زبرجدZeberced : سنگي قيمتي، ‌پسته‌يي رنگده ده‌يه‌رلي بير داش

زهيZéhi : 1 - از ادات تحسین به معنای آفرین ! 2 - از ادات تأسف به معنای افسوس !

ساپانSapan : فلاخن

ساتاشديSataşdı : ياناشدي، قاريشدي

ساتاشماقSataşmaq : مزاحمت کردن، مزاحم شدن، ناراحتي ايجاد کردن

ساتين آلماقSatın almaq : خريدن

ساچيSaçı : دويونده گلينين باشينا ساچيلان پارا و پول، هديه‌اي که به عروس دهند، مراسم پاشيدن شکر، سيب و گندم بر سر عروس

ساچيلميشSaçılmış : افشانيده شده، گسترده شده

سارپSarp : ستيغ و دامنه‌ي بسيار شيبدار و به سختي قابل صعود

ساريSarı : به سوي

سازSaz : ني نازک، ني حصير، نام عمومي آلات موسيقي

ساغماقSağmaq : صعود و بالا رفتن

ساخينSaxın : زينهار

سالماقSalmaq : رها کردن

ساليقSalıq : فلاخن، اوجو زنجيرلي توپوز

سانماقSanmaq : گمان کردن، ظن کردن

سانيSanı : تصور، حدس و گمان

ساوولوپSavulup : رفع شد، به پايان رسيد، به کناري کشيده شد

سردينSerdin : چاره

سمندرSemender : اوددا ياشاديغي سانيلان بير حيوان

سه‌ييرتمه‌کSeyirtmek : جهاندن، پراندن، به سرعت راندن

سوچSuç : گناه

سوروچمه‌کSürüçmek : لغزيدن، سرخوردن

سورودوSürüdü : بر روي زمين کشيد

سوروشدوSoruşdu : دوداق اممه‌ک، اؤپوشمه‌ک، اميشمه‌ک

سوروشماقSoruşmaq : بوسيدن همراه با مکيدن لبها

سورونجاSorunca : پرسش، معضل

سؤز اؤکوشSöz öküş : خلاصه، خلاصه مطلب

سوفاSofa : اودا، سالون

سولSol : در اينجا متضاد ساغ، سالم و باسلامت؛ ضعيف و رنجور، چارپيق، اه‌يري

سوموکSümük : سونگوک، استخوان

سون اوجوSonucu : نقطه‌ي پايان، نهايت

سونماقSunmaq : تقديم کردن

سويلارينجاSuylarınca : طرفينجه، جوارينجا

سؤيله‌نSöylen : سؤيله‌يين، بگوئيد

سئزمه‌کSézmek : حدس زدن، حس کردن

سيغماقSığmaq : گنجيدن، جاگرفتن

سيغينماقSığınmaq : پناه گرفتن، پناهنده شدن

سيرSır : از ريشه‌ي سيرا و سيراماق به معني آواز دادن، خواندن، تغني کردن، نغمه‌سرايي 

سيواSıva : ماده‌ي روکاري نيمه مايع

سييماقSıymaq : شکستن

شارŞar : شهر

شاشيŞaçı : چپکي نگاه کردن، حيران و شگفت‌زده

شستهŞeste : شيشته، بويوک تئللي ساز، (جشته: دوتار، نوعي دوتار بزرگ، سازي مشهور و بزرگتر از تنبور که در ملل آسياي ميانه مقبول است. لغت چاغاتاي)

شنگولŞüngül : خوش‌کلام

شوŞu : اين

شولŞol : دورتر از اين، اندکي نزديکتر از آن، اشاره به مکان و زمان نزديک

شول‌اوق دمŞoloq dem : در آن دم، در آن لحظه

شول‌اوقŞoloq  : اين، همين

شئشمه‌کŞéşmek : گشودن گره

شيمدي Şimdi: الان

عقليني ائش ائتمه‌کAğlını éş étmek : عقلينه دانيشاراق حرکت ائتمه‌ک

عمرو داغيلماقÖmrü dağılmaq : اؤلمه‌ک، عؤمرو بيتمه‌ک

عينينهÉynine : گؤزونه

فوسوسکاريFususkârî : موزائيک بير ايشله‌مه چئشيدي، جاملاردان ياپيلميش رسيم

قاباقQabaq : کدو، آماج يئرينه اوخچولارين قوللانديقلاري قاباق ميوه‌سي

قاپلاماقQaplamaq ‌: احاطه کردن، پوشش دادن

قاپي درQapı der : در بورادا قاپي‌نين فارسجاسي‌دير

قاپيلماقQapılmaq : فريب کسي را خوردن، در بند کسي افتادن، تحت تاثير قوي کسي قرار گرفتن

قاتQat : حضور، پيش، نزد

قاتماقQatmaq : افزودن، به همراه فرستادن

قاتيQatı : سفت، شديد، جامد، خشن و بي رحم، تندرو، زياد و بسيار

قاتي‌راقQatıraq : سختتر، شديدتر، زيادتر

قاتينداQatında : در حضور، در پيشگاه

قاچانQaçan : کي، چه وقت

قاراواشQaravaş : خدمتکار زن، زني که در جنگ به اسارت در آيد

قاراوولQaravul : نگهبان، ديده‌بان. کلمه‌اي مونقولي، قارا: نگاه کردن، قول-وول: پسوند مسلک، معادل گؤزه‌تچي تورکي

قارشيQarşı : مقابل

قارلانقيجQarlanqıc : چلچله

قازيقQazıq : چوب، شيش و يا تيره‌ي نوک‌تيز که طرف ديگر آن بر خاک فرو برده شده است

قاشانماقQaşanmaq : ايستادن و ادار کردن حيوانات در ميان کار، ايشه‌مه‌ک

قاغانQağan : خشمگين، غضبناک، غران

قاقيماقQaqımaq : خشم گرفتن، عصباني شدن

قالاQala : روستا، ده، مرکز جمعيتي

قالتابانQaltaban : شارلاتان، مکار، درشت

قالياQalya : قه‌يله، قليه، قاليه، تاوا بورياني و کبابي، نام خوراکي از تکه‌هاي گوشت بريان کرده با پياز و پاره‌هاي استخوان

قاموQamu : همه، عمومي، هر، کل

قانجاريQancarı : قانجارو، چطور، چگونه، کدام طرف، به کجا

قانداQanda : در کجا، در کدام سو

قانداليغينQandalığın : در کجا بودنش را

قانيQanı : هاني، کو؟

قاوقاQavqa : غوغا، کشمکش

قايريQayrı : به جز، غير از

قايقيQayqı : انديشه، نگراني و دلهره

قاييرماقQayırmaq : التماس کردن، تهيه امکانات ناحق براي کسي، دلواپس و نگران شدن

قوپوزQopuz : ساز ملي تورک

قوتلوQutlu : خوشبخت، مبارک

قوتلولاماقQutlulamaq : تبريک گفتن

قوجوشماقQucuşmaq : در بغل گرفتن، هماغوشي

قورخو بويانيرQorxu boyanır : قورخو بورور، قورخو قاپلار

قورQor : رتبه، طبقه‌ي اعيان

قوشانماقQuşanmaq : مسلح شدن

قولQul : خادم، بنده، عبد

قولاق وورماقQulaq vurmaq : گوش دادن

قولايQolay : آسان

قوماشQumaş : پارچه

قوماق Qomaq: قويماق، گذاشتن

قونوقلوقQonuqluq : قوناقليق، مهماني

قيد ائتمه‌کQéyd étmek : تاسالانماق، انديشه ائتمه‌ک، نگران اولماق

قيدسيزQéyidsiz : بي‌خيال، راحت

قيدين يئمه‌کQéydin yémek : در انديشه‌ي کسي و چيزي بودن، ملاحظه‌ي کسي و چيزي را کردن

قيرناقQırnaq : خوشگل، زن خوش‌اندام و خون‌گرم، جاريه، خدمت‌کار

قيريمQırım : شبه جزيره‌ي کريمه در اوکرايني

قيزارماقQızarmaq : مجازاً ١) اوتانماق، ٢) اؤفکه‌له‌نمه‌ک

قيزاوغلانQızoğlan : باکر

قيغيرماقQığırmaq : ذکر با صداي بلند، آواز دادن، فرياد

قيلماقQılmaq : کردن، انجام دادن

قينQın : غلاف

قييناقQıynaq : پنجه، جيرناق

کزKez : گز، دفعه، بار

کله‌جي ائيله‌مه‌کKeleci éylemek : صحبت ائتمه‌ک، گؤروشمه‌ک، قونوشماق

کله‌جيKeleci : سخن، کلام

کندؤزKendöz : کندي+اؤز، خويشتن

کنديKendi  : خود

کوپورتوKüpürtü : گومبورتو، صداي افتادن چيزي

کوچوجوکKüçücük : کوچولو، کوچک

کؤشکKöşk : قصر، سرا

کيچيKiçi : کوچک، صغير

کيشKiş : تيردان

کيليتKilit : کليد

کيمه‌سنهKimesne : هيچ کس

گرمه‌کGermek : محکم و تير کشيدن

گؤر اونوGör onu : گؤرور اونو، او را مي‌بيند

گورGür : ١) گوجلو، ٢) گمراه، ٣) پرپشت، انبوه

گوربوزGürbüz : نيرومند، مهيب

گؤرکلوGörklü : نيکو، زيبا

گؤزGöz : چادر، يورت

گؤزه‌تمه‌ک:Gözetmek  پائيدن، مراقب بودن

گؤگولGögül : گؤزه‌ل

گؤنولمه‌کGönülmek : گؤنه‌لمه‌ک، بير طرفه يؤنه‌لير گيبي گئتمه‌ک، رو کردن، متمايل گشتن، متوجه شدن، آهنگ سوئي کردن

گؤودهGövde : بدنه

گووئي‌گوGüvéygü : گووئي، ائوله‌نمه تويوندا کوره‌که‌نه (دامادا) وئريله‌ن آد، لقبي که به داماد در مراسم عروسي داده مي‌شود

گؤيچه‌کGöyçek : زيبا

گؤينه گؤينهGöyne göyne : سوزان، يانا يانا

گؤيونمه‌کGöyünmek : سوختن
گيده‌رمه‌کGidermek : رفع کردن
گئيGéy : کئي، بسيار، خوب، معقول و مقبول، به خوبي
گئييک يئرGéyikyér : گئييکي يييير، گوزن را مي‌خورد
گئييکGéyik : گوزن
لالاLala : مربي شاهزادگان، اوشاغا باخان ياشلي
مداراMudâra : توطئه‌چيني، کلک، حقه
مستورMestûr : ناموسلو
مقيدMüqeyyed : مواظب
مهر ائتمه‌کMihr étmek : گونه‌ش گيبي پارلاتماق
نردهNerde : در کجا
نسنهNesne : شئي، چيز
نشان تپره‌نمه‌کNişan teprenmek : اوغورسوز حاللارين بليرمه‌سي، قلبينه کؤتو شئيله‌ر گلمه‌ک، گؤز قاش سه‌ييرمه‌ک، قولاق چينلاماق، اوره‌ک آتماق
نفيرNefir : بانگ بلند، ناله و زاري
نهفتNehüft : دستگاه موسيقي
نوروزNovruz : دستگاه موسيقي
نيتهNite : ني تگ، چطور
نئده‌يينNédeyin : نه ائده‌ييم، چه کنم
هپHep : همه، هميشه
هريسهHerise : هرسه، کلمه‌اي عربي به معني آش و غذاي مراسم عقد که از گوشت پخته‌ي له شده و گندم پخته‌ي نرم و کوبيده شده حاضر مي‌شود، تورکي آن کشکه‌ک است
هورکمه‌کHürkmek : بيکباره ترسيدن، وحشت زده شدن
وارماقVarmaq : رفتن، رسيدن
يابانYaban : بيابان
ياراقYaraq : اسلحه، آمادگي، تدارکات، حاضر، چيز مفيد و بدردبخور، سلاح، زره، سپر
ياراقلانماقYaraqlanmaq : مسلح شدن، حاضر و مهيا شدن
يازيYazı : دشت و صحرا
ياسيلماقYasılmaq : ياسلانماق، باز کردن زه کمان
ياغماYağma : غارت، يغما
ياغيYağı : دشمن
ياليقيزYalıqız : يالقيز
يالينYalın : برهنه، شمشير از غلاف بيرون کشيده شده
ياناYana : به سوي
ياولاقYavlaq : چوخ، بسيار زياد، معمولاً در مورد چيزهاي بد، ناشايست، بي‌ارزش، پست
ياووزYavuz : بد، مهيب، سخن درشت، بد و بيراه
ياوي قيلماقYavı qılmaq : ياخي قيلماق، از ميان بردن، گم کردن
ياياقYayaq : پياده، پا بر زمين و بر روي وسيله‌اي نبودن، آياقلا
يدمه‌کYedmek : بدنبال خود کشيدن، چيزي را به عنوان يدک به همراه بردن
يوتماقYutmaq : غورت دادن
يؤرهYöre : ناحيه، محل
يؤره‌کYörek : يوره‌ک، تندرو، آنکه بسيار و به سرعت راه مي‌پيمايد
يورومه‌کYürümek : راه رفتن، حرکت کردن
يورونYürün : يورويون، راه برويد، حرکت کنيد
يؤگروکYügrük : يوگروک، راهوار، دونده خوب، نيرومند و کارکن
يوگورمه‌کYügürmek : به تندي راندن، هجوم آوردن دويدن، گذشتن و رد شدن
يولماقYolmaq : کندن مو
يوندولارYondular : يوووندولار، يويوندولار، خود را شستند
ييديلمه‌کYidilmek : اينانماق
يئرلي يئرينجهYérli yérince : بجا، در آنجا، در حال، در جاي خود
يئرينجهYérince : يئرلي يئرينده، اکسيک‌سيز
ييغلاديلارYığdılar : به صورت توده در آوردند
ييغناماقYığnamaq : انباشتن، توده کردن
ييغيYığı : توده
يئل قوووجوYél qovucu : ١) پهلوان؛  ٢) يئل قووالايان، گره‌ک‌سيز ايشله‌رله اوغراشان، بوش گزه‌ن
يئمه‌نYémen : يئمه‌يين، نخوريد
يئميشYémiş : ميوه
يينهYine : باز هم، دوباره

داستان احمد حرامي-اؤن سؤزده ايشله‌ديله‌ن سؤزله‌رده‌ن

آچيقلاما Açıqlama: توضيح
آشيريAşırı :  افراطي
آلپجا Alpca: قهرمانانه
آلچاقAlçaq : گؤنوللو، متواضع
اردمErdem : معرفت
اکسيکEksik : ناقص
اوتوروم Oturum: مجلس
اؤزگون Özgün: اصيل
اؤزوئريÖzvéri : فداکاري
اوسلوUsu : خردمند
اؤگله‌شمه‌کÖgleşmek : تعقل کردن، تصميم گرفتن
اولاسي‌ليقOlasılıq : احتمال
اولوشماقOluşmaq : متشکل شدن
اوموت Umut: قورخو
اؤن‌سؤزÖnsö : مقدمه
اويسا Oysa: در حاليکه
اؤيکوÖykü : داستان
اويومUyum : هماهنگي
ايچه‌ريکİçerik : محتوا
ايلگي چکيجيİlgi çekici : جالب توجه
ايليشگي İlişgi: رابطه
باشاريلي Başarılı: موفقيت آميز
باهاديرBahaır : پهلوان
بايارBayar : اعيان
بيچه‌م Biçem: اسلوب
بيچيم Biçim: فرم شکل
بيرجهBirce : يگانه
بيليمBilim : علم
پيتيکPitik : کتاب
تاقشيت Taqşıt: منظوم
تيتيزليکTitizlik : وسواس
چوخونلوقلاÇoxunluqla : اکثراً
چئوره Çévre: پيرامون
دولاييDolayı : به سبب
دويقو Duyqu: حس
ديزهDize : مصراع
دئورDévr : دوره
ساواشيمSavaşım : مبارزه
سرگي‌له‌مه‌ک Sergilemek: به نمايش گذاردن
سويوق قانليSoyuqqanlı : خونسرد
قالخيشماق Qalxışmaq: برخاستن، عزم کردن
قورالQural : قانون
قورقولانديرماقQurqulandırmaq : سازمان‌بندي
قوشاق Quşaq: منظومه، پوئما
قوشقولوQuşqulu : مشکوک
قوشوقQoşuq : شعر
قوللانماقQullanmaq : به خدمت گرفتن
قونوQonu : موضوع
کسيتKesit : مقطع
کندي Kendi: خود
کؤتوKötü : بد
گله‌نه‌ک Gelenek: سنت
گؤزه‌تيلمه‌کGözetilmek : ملاحظه شدن
وارسيلVarsıl : غنا، ثروتمندي
ياپيتYapıt : اثر
يازيمYazım : املا
ياشام Yaşam: حيات
ياغيYağı : دشمن
يانسيما Yansıma: انعکاس
يايينلاماقYayınlamaq : منتشر کردن
يوزايلYüzil : قرن
يئره‌لچي Yérelçi: محلي‌گرا
ييلماز Yılmaz: نترس
يئي‌له‌مه‌ک Yéylemek: ترجيح دادن
يئيينYéyin : سريع

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.