Thursday, July 14, 2016

فرم آزربايجان، آتاتورک و نشريه‌ي اراده‌ي مليه


فرم آزربايجان، آتاتورک و نشريه‌ي اراده‌ي مليه

مئهران باهارلي

نشريه‌ي اراده‌ي مليه، در سال ١٩١٩ هنگامي که ترکيه تحت اشغال نيروهاي ائتلاف بود، به عنوان ارگان رسمي حرکت آزاديبخش که در آناتولي به رهبري مصطفي کمال پاشا آتاتورک آغاز شده بود در شهر سيواس منتشر شده است. اين نشريه به تصويب کنگره‌ي سيواس براي آگاه‌سازي مردم در باره‌ي علل آغاز جنگ استقلال و دادن آخرين خبرها در باره‌ي آن به مردم تاسيس شد. نشريه‌ي اراده‌ي مليه داراي اهميت فوق‌العاده براي ترکيه و بويژه جنگ استقلال اين کشور است.

يکي از نکات قابل توجه در اين نشريه، کاربرد فرم آزربايجان با "ز" در آن است. همانطور که معلوم است به موازات رشد خودآگاهي ملي در ميان ترکان آناتولي و قفقاز، انعکاسهاي آن در ادبيات، زبان، رسم الخط و خط هم ديده شد. در اين بستر، کاربرد فرم آزربايجان به جاي فرم فارسي آذربايجان، نقطه‌ي عطفي در رشد شعور ملي ترک، تقويت حس اعتماد بنفس و کسب استقلال فرهنگي و معنوي ملت ترک از فرهنگ تا آن زمان غالب و مسلط فارسي بود.

امروز در ايران هم به موازات رشد شعور ملي ترک و تقويت حس اعتماد بنفس ملي و درک ضرورت استقلال معنوي و فرهنگي از فرهنگ مسلط فارس و اهميت سمبلها در آن، کاربرد فرم آزربايجان هر روز که مي‌گذرد، عمومي‌تر، مقبولتر و ضروري‌تر مي‌شود. اين، يک علامت و نشان مثبت است که نشان مي‌دهد اينبار ملت ترک ما در مسير صحيح تاريخ گام بر ميدارد.

مخالفت دولت ايران و قوميتگرايان فارس با فرم آزربايجان کمابيش قابل درک است. اما مخالفت عده‌اي قليل از ترکان با آزربايجان، احتياج به آسيب‌شناسي و ريشه‌يابي دارد. در مقطع تاريخي فعلي، مخالفت با فرم آزربايجان، به احتمال بسيار زياد نتيجه و معلول اولا مخالفت با هويت ملي ترک خلق ما و دوما ترس از واگرائي و استقلال واقعي زبان و فرهنگ ملت ترک از فارس است. زيرا آزربايجان به عنوان يک سمبل و مفهوم، داراي هر دوي اين کارکردها است. عمدتا کساني از ترکان در ايران و آزربايجان که با فرم منطقي، معقول، مفيد و روشنگر آزربايجان مخالفند و هنوز بر فرم فارسي آذربايجان اصرار مي‌کنند، همانهائي هستند که با نام و هويت ملي ما که ترک بدون پيشوند و پسوند است هم مخالفند. اين ترکها که به لحاظ سياسي اغلب به درجات گوناگون متاثر از پان‌ايرانيسم و آزربايجانگرايي استالينيستي هستند، براي گريز از نام ملت ترک و ايجاد آشفتگي در اذهان و اختلال در ثبت نام و هويت ملي ترک، از هر اسم ديگري که مي‌توان تصور کرد (آزري، آزربايجاني، ايراني، ترک آزري، ترک آزربايجاني، ترک ايراني، ...) استفاده مي‌کنند، مگر نام و هويت ملي واقعي ما که ترک است.




به همراه اين نوشته چند بريده از نشريه‌ي اراده مليه که در آن فرم آزربايجان بکار رفته است را داده‌ام. يکي از اين بريده‌ها گزارش کوتاهي است از باکو که به سبب جالب بودن آن متن آنرا هم در زير جداگانه مي‌دهم. در اين نوشته نام آزربايجان به درستي با ز نوشته شده، اما ملت ترک در قفقاز با نام تاتار ذکر شده است. (تاتار قفقاز، نام و هويتي ملي است که دولت تزاري روسيه براي جدا کردن ترکهاي قفقاز از ترکهاي قلمروي قاجاري-ايران و عثماني-ترکيه ايجاد و شايع کرده بود).
-----------------------

آزه‌ربايجاندا

باکي‌دان يازيلييور:


باکييا چيخيلديغي زامان اينسانا غايت مهم بير تجارت مرکزينده بولوندوغو حسي گلييور. شايان دقت اولان نقطه، تجارت محليه‌نين تاتارلار الينده بولونماسيدير. بو تاتارلار غايت چاليشقاندير. اختيار و چوجوقلار بيله چاليشماقدا و هم ده اييي چاليشماقداديرلار. بو مسلمان شهري، شرقده شرق شهرله‌رينه بنزه‌مه‌يه‌ن بير استثنا عرض ائتمه‌کده‌دير. هر کس فعاليتله اوغراشييور. باکيدا قهوه‌خانا يوخدور. آزه‌ربايجانليلار ايش و فعاليتده‌ن قهوه‌خانايا گئتمه‌ک احتياجيني ذاتن حس ائتمه‌مه‌کده‌ديرله‌ر. نظر دقتي جلب ائده‌ن ايکينجي نقطه، روح ملي‌نين جانليليغيدير. ايام عاديده تجارتله مشغول اولان تاتارلار، بايرام و تعطيل گونله‌رينده ميدانلاردا انداخت تعليمله‌ريله مشغول اولماقداديرلار. روس چارلاري زامانيندا آزه‌ربايجانليلار خدمت عسکريه‌يه تابع دئييلديله‌ر. بونون اوچون سلاح استعماليندان بؤيوک بير ذوق دويماقداديرلار. ايجاب ائده‌رسه تکميل خالق، مملکتله‌ريني مدافعه‌يه حاضرلاناجاقلار. آخشام اوزه‌ري هر کس ايشده‌ن ائوله‌رينه دؤنه‌رکه‌ن، هر طرفده‌ن ميللي شرقيله‌ر يوکسه‌لير: "ايله‌ري، ايله‌ري، آزه‌ربايجان عسکري" مارشي پک زياده تغني ائديلمه‌کده‌دير. تکميل خلقين يگانه بير غايه‌سي واردير: استقلال و استقلالا نائل اولماق اوچون هر فداکارليغي ياپماق ....


صباح- ٥ کانون ثاني

آزربايجان ديگر چه صيغه‌اى است؟http://sozumuz1.blogspot.com/2016/01/blog-post_6.html

«آزربايجان»، صور اسرافيل استhttp://sozumuz1.blogspot.com/2016/09/blog-post_3.html







No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.