Wednesday, August 31, 2016

زبان معيار مدرن تورکي

زبان معيار مدرن تورکي

براي ما زبان معيار مدرن تورکي همان است که نسل اول محرّرين و روشنفکران تورک و تورک‌گرا در ايران بکار برده‌اند: يعني تورکي جمشيدخان مجدالسلطنه افشار ارومي، تقي رفعت، غني‌زاده ديلمقاني، سعيد سلماسي، ....

تورکي بکار برده شده در مرکز و شرق آزربايجان به ويژه تبريز-اردبيل، مانند زبان رسمي رسپوبليکاي آزربايجان موسوم به «آزربايجاني»، به شدت محلي‌گرا، لهجه‌گرا، متاثّر از فارسي، فاقد خصلت جامعيت و منقطع از سنن ادبي- نوشتاري زبان تورکي است و نمي‌تواند براي زبان معيار تورکي همه‌ي تورکزبانان ساکن در تورک‌ائلي و خارج آن در ديگر نقاط ايران مبنا گرفته شود. اين سنت ناميمون، ادامه‌ي روند دژنراسيون و تباهي زبان تورکي معيار و ادبي در مرکز آزربايجان از دوره‌ي مشروطيت و بدين سو است (به موازات ظهور دو «هويت ملي تورک» در غرب آزربايجان و «هويت ملي ايراني» در مرکز و شرق آزربايجان، دو نوع کاربرد از زبان تورکي در نشريات آن دوره ديده ‌شد. در غرب (خوي، سلماس-ديلمقان، اورميه)، زبان ادبي و معيار تورکي، آنهم براي نوشتن نثر و مقالات در مسائل اجتماعي و سياسي بکار مي‌رفت. اما در مرکز و شرق آزربايجان (تبريز، اردبيل)، لهجه‌ي محلي و زبان غير ادبي، آنهم اغلب در شعر و هجو و مزاح و زيرنويس کاريکاتورها بکار مي‌رفت).

در اين عرصه، صاحب‌نظران در درجه‌ي اول تورکي‌نويساني هستند که مليت خود را «تورک» و زبانشان را «تورکي» مينامند. کساني که خود را «ملت آزربايجان» و زبانشان را «زبان آزربايجاني» ميدانند صلاحيت نظر دادن در باره‌ي مسائل «ملت تورک» و فرهنگ و «زبان تورکي» را ندارند.

اگر بخواهيم دقيقتر و واضحتر صحبت کنيم، بايد بگوئيم که در باره‌ي مسائل فرهنگي و زباني خلق تورک بعد از اين بايد استانهاي آزربايجان غربي، همدان، زنجان، مرکزي، قزوين، البرز،  ... داراي وزنه‌ي بسيار بيشتري باشند.

مساله‌ي ما اين است که يک باند مافياوار آزربايجان‌گراي فتيشيست از موغان-تبريز-اردبيل پيدا شده که سرخود براي همه‌ي مردم تورک در ايران زبان تورکي معيار و ادبي و الفبا و ادبيات و قواعد املا و .... تعيين مي‌کند. حتي خودسرانه براي آنها هويت ملي و اسم ملي جديد و ... مي‌تراشد و براي هيچ کس غير از خودشان هم حق اظهار نظري قائل نيست. در حاليکه زبان تورکي همانقدر که مال آنهاست، مال تورک همدان و زنجان و گيلان و چهارمحال و استان مرکزي و قزوين و کردستان و کرمانشاه و قم و البرز و تهران و اصفهان و فارس و کرمان و لرستان و سمنان و .... هم است.

مقاله‌ي تورکي مجدالسلطنه افشار ارومي در باره‌ي ادب و شعر تورکي در ايران- سال ١٩١٥
نامه‌ي تورکي تقي رفعت به محمدامين رسولزاده
ياشاسين تورک جوانلاري! خطابه‌ي تورکي غني‌زاده سلماسي به جوانان تورک نوشته شده در ١٠٩ سال پيش
ما تورکيم! از نامه‌ي دانش‌آموزان اورميه به انجمن ملي تبريز در يک صد و ده سال پيش

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.