Sunday, August 28, 2016

«تورکيستان» ايله «تورکييه» دوغرويسا، «تورک‌ائلي» ده دوغرودور.


«تورکيستان» ايله «تورکييه» دوغرويسا، «تورک‌ائلي» ده دوغرودور.

«تورک‌ائلي»، ايرانين قوزئي باتيسيندا تورکله‌رله کومپاکت و بيتيشيک اولاراق مسکون اولان بوتون بؤلگه‌دير. بورايا گئچميشده آزه‌ربايجان، عراق عجم، خمسه، جبال، علي شوکور، باياتيستان، تاريم، خرقان و.... آدلانديريلان يئرله‌رين بوتون تورک بؤلگه‌له‌ري داخيلدير. بورالارين تورکله‌رله مسکون اولمايان بؤلگه‌له‌ري ايسه، تورک‌ائلي‌نه داخيل دئييلدير.

«تورک‌ائلي» قاورامي، «آزه‌ربايجان» قاورامي ايله عئيني دئييلدير. تورک‌ائلي قاورامي، «ائتنيک آزه‌ربايجان» قاورامي ايله عئينيدير، «جوغرافي آزه‌ربايجان» و «سيياسي-ايداري آزه‌ربايجان»لا عئيني دئييل .تورک خالقينين وطه‌ني اولان ائتنيک آزه‌ربايجان قاوراميني آنلاتماق اوچون، اوراني تورک خالقي ايله ايليشگيله‌نديره‌ن و تورک خالقينا باغلايان تورک‌ائلي کيمي اؤزه‌ل بير يئرآدين وارليغي، سورون دئييلدير. ترسينه يارارلي بير آوانتاژدير.

تورکله‌رين ياشاديغي بوتون بؤلگه‌له‌ره اؤزه‌ل تورکجه يئرآدلارين-توپونيمله‌رين ياراديلماسي ميللي آچيدان اويقون اولدوغو کيمي، تاريخي باخيمدان دا گره‌کليدير. بوگون نئجه کي مولدووادا ائحتيياج اوزه‌ره گئچميشده وار اولمايان «قاقاووزيئري» آدي ياراديلميشدير، بيزده ده آرتيق «تورک‌ائلي»، «آوشاريورت»، «قاشقاي‌يورت»، «خله‌‌ج‌يئري» ...واردير.

«توران» ايسه بام‌باشقا بير قاورامدير، آيري بير آنلامي، آيري بير جوغرافياسي و آيري بير تاريخي واردير و تورک‌ائلي يئرينه ايشله‌ديله‌بيلمه‌ز. آيريجا تورنداکي -ان سون‌اکي ايرانيک-فارسجادير.

تورک‌ائلي ايسه بوگونکو ايراندا تئهران، شهرييار، قوم، اراک، ملايئر، نهاوه‌ند، سونقور، کنگاوه‌رده‌ن باشلاييپ تورکييه - آزه‌ربايجان رئسپوبليکاسينا دک اوزانان و تکجه تورک خالقينين ياشاديغي ميللي بؤلگه‌نين آديدير. تورک‌ائلي‌نه آزه‌ربايجانين يالنيز تورک بؤلگه‌له‌ري ايله ايرانين قوزئي‌باتيسيندا آزه‌ربايجان آدلانديريلمايان تورک بؤلگه‌له‌رين بوتونو داخيلدير.


Türkistan ile Türkiye doğruysa, Türkéli de doğrudur.

Méhran Baharlı

Türkéli İran’ın quzéybatısında Türklerle ķompaķt ve bitişik olaraq meskün olan bütün bölgedir. Buraya géçmişde Azerbaycan, Irâq-i Ecem, Xemse, Cibal, Eli Şükür, Bayatistan, Tarım, Xereqan ve ... adlandırılan bütün Türk bölgeleri dâxildir. Buraların Türklerle meskün olmayan bölgeleri ise Türkéline dâxil déyildir.

Türkéli qavramı ile Azerbaycan qavramı éyni déyildir. Türkéli qavramı Étnik Azerbaycan qavramı ile éynidir. Coğrâfi Azerbaycan ve Siyâsi-İdâri Azerbaycanla éyni déyildir. Türk xalqının veteni olan Étnik Azerbaycan qavramını anlatmaq üçün oranı Türk xalqı ile ilgilendiren ve Türk xalqına bağlayan Türkéli kimi özel bir yéradın varlığı, sorun déyildir. Tersine yararlı bir avantajdır.

Türklerin yaşadığı bütün bölgelere özel Türkce yéradların-toponimlerin yaradılması milli açıdan uyqun olduğu kimi, târixi baxımdan da gereklidir. Bugün néce ki Moldova’da éhtiyac üzere géçmişde var olmayan Qaqavuzyéri adı yaradılmışdır, bizde de artıq Türkéli, Avşaryurt, Qaşqayyurt, Xelecyéri …. vardır.

Turan ise bambaşqa bir qavramdır. Ayrı bir anlamı, ayrı bir coğrafiyası ve ayrı bir târixi vardır ve Türkéli yérine işledilebilmez. Ayrıca Turandakı .an soneki İranik-Farscadır.

Türkéli ise bugünkü İran’da Téhran, Şehriyar, Qum, Erak, Melayir, Nehavend, Sunqur, Kengaver’den başlayıp Türkiye-Azerbaycan Réspubliķasına dek uzanan ve tekce Türk xalqının yaşadığı milli bölgenin adıdır. Türkéline Azerbaycan’ın yalnız Türk bölgeleri ile İran’ın quzéybatısında Azerbaycan adlandırılmayan Türk bölgelerin bütünü dâxildir.


No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.