Friday, September 30, 2016

حسام الدين حسين‌اوغلو سحابي افندي درجزيني همداني


حسام الدين حسين‌اوغلو سحابي افندي درجزيني همداني

Thursday, January 26, 2012                  


مئهران باهارلي

«حسام الدين حسين‌اوغلو سحابي افندي»، گونئي آزه‌ربايجان`ين همه‌دان بؤلگه‌سينده يئرله‌شه‌ن درجه‌زين (درگزين) اوروندا (شهه‌رينده) دوغولدو. عوثمانلي خاقاني، قانوني سولطان سولئيمان، تبريز فتحي سيراسيندا بورايا گيردييينده، قدري چله‌بي افه‌ندي (قدري چلبي افندي) اونونلا تانيشيپ يئته‌نه‌ييني گؤرموش و ١٥٣٥ده خاقانين ايسته‌يي اوزه‌ره بيله‌سيني ايستانبولا گتيرميشدير. ايستانبولدا ٣٠ ايل عوثمانلي ارکله‌تي (دئوله‌تي) قوللوغوندا چاليشديقدان سونرا ١٥٦٣ده اؤلموش و اورادا گؤمولموشدور.

سحابي، يئته‌نه‌کلي بير قوشار (شاعير)، يوکسه‌ک بوته‌م (دين) ائييتيمي آلميش بيلگيلي بير اؤته‌کچي (تاريخچي)دير. «نوربخشي» سوره‌يينه (طريقتينه) باغليدير. قاراداشي «بيداري» ده باشاريلي بير قوشاردير. سحابي`نين تورکجه ديوان و فارسجا قوشوقلاري واردير. تورکجه قوشوغو، ساغلام ياپيلي، آنلام باخيميندان وارسيل، ايچده‌ن، دوغال، آنلاشيلير، آخيجي و آچيقدير. صحابي و عراقلي اولو تورک قوشاري «فوضولي» غزه‌ل.له‌ري آراسيندا، ايچه‌ريک و بيچه‌م (اسلوب) باخيمدان بنزه‌رليکله‌ر واردير. قارداشي کيمي، او دا سولطان سولئيمان`ين ياخينلاريندان اولموشدور. سولطان`ين اؤتونوسو (خواهشي) ايله ايمام غزّالي`نين "کيمياي سعادت" پيتيييني "تدبير اکسير" آدي آلتيندا تورکجه‌يه چئويرمه‌يه باشلاميش، اؤلومونده‌ن آز اؤنجه، بو تورکجه چئويريني بيتيره‌ره‌ک اؤز ديواني ايله بيرليکده قانوني`يه سونموشدور.



 ----------------------------------------------

عشقدير

عشقدير آيينه‌يِ حسنو مجلّا ائيله‌يه‌ن
ديده‌يِ عشّاق ايله آني تماشا ائيله‌يه‌ن

عشقدير زنجير ائده‌ن عوذرا و لئيلي زلفونو
واميق`ي آشفته و مجنون`و شيدا ائيله‌يه‌ن

عشقدير صور‌ت وئره‌ن شيرينِ دلکش نقشينه
لعل‌و‌ش فرهاد`ا مسکن سنگِ خارا ائيله‌يه‌ن

عشقدير ايجادِ مجدوداتا باعث، عشقدير
عالمي کتمِ عد‌مده‌ن آشکارا ائيله‌يه‌ن

عشقدير نورِ تجلّايِ جمالِ يوسوف`ا
جلوه‌گاهِ آيينه‌يِ چشمِ زولئيخا ائيله‌يه‌ن

عشقدير اهلِ مناجات ائيله‌يه‌ن ميخواره‌ني
زاهدِ پرهيزکاري رند و رسوا ائيله‌يه‌ن

عشقدير زلف و خطِ خوبانا وئره‌ن زيب و تاب
پيرِ عقلي، بسته‌يِ زنجيرِ سودا ائيله‌يه‌ن

عشقدير بير ذّره‌ني سرگشته‌يِ ادنا ايکه‌ن
همنشينِ آفتابِ عالم‌آرا ائيله‌يه‌ن

عشقدير پيکِ صبا گيبي صحابي گؤنلونو
روز و شب سرگشته‌يِ وادي و صحرا ائيله‌يه‌ن
----------------------------------------------

آلوده‌دير

اه‌ينيميزده خرقه‌ميز زاهد، شراب‌آلوده‌دير
پاک اولماز آبِ توبه‌يله، خراب ‌آلوده‌دير

بو تنِ خاکي‌ده ائي دِل، جوهرِ نايابِ روح
گرچي بي‌ماننددير، امّا تراب‌‌آلوده‌دير

جان فدا ائتسه‌م يئريدير، لطف و قهرِ يارا کيم
قهري لطف‌آميزدير، لطفو عتاب‌آلوده‌دير

آتشِ مي‌ده‌ن عر‌ق‌ريز اولدو سانما عارضي
کيم او گلبرگِ رياضِ جان، گلاب‌آلوده‌دير

ديده و دِلده‌ن صحابي`نين قرار و خوابيني
ائيله‌يه‌ن ياغما به‌ييم، اول چشمِ خواب‌آلوده‌دير
----------------------------------------------

ييخديلار

عشق و حير‌ت، باشدا عقلين نکته‌دان‌ين ييخديلار
معرفت واديسي‌نين ببرِ بيانين ييخديلار

خيلِ انبوه اوستونه اوشدو خرابات ارله‌ري
بير آياقدا اوّلا غم پهلوانين ييخديلار

داش اوشوردو قومِ لئيلي، قئيسِ مجنون اوستونه
مرغِ اندوهون باشيندان آشيانين ييخديلار

ائتديله‌ر پامالِ محنت جسمِ خون‌آلوده‌مي
گلشنؚ دردين در‌ختِ ارغوانين ييخديلار

گؤردوله‌ر دکّانِ مکرِ عقلي، اربابِ جنون
باشينا اول حيله‌پردازين دکّانين ييخديلار

نوبهار اولدو يينه ساقي، وورانلار لافِ زهد
توبه‌نين سيلابِ ميله خانمانين ييخديلار

بيشه‌يِ دهري صحابي سير قيل، خوف ائتمه کيم
مورلار اول بيشه‌نين شيرِ ژيانين ييخديلار

اوشمه‌ک: چوخچا گليپ ييغيشماق، قالاباليقجا سالديرماق
اوشورمه‌ک: چوخجا گتيريپ ييغماق، قالاباليقجا سالديرتماق

قايناق:

سحابي ديواني - انديرمه لينکيSehabi Divanı endirme linki :



Hüséynoğlu Hüsameddin Efendi (Sehâbi Deregezîni Hemedâni)


Méhran Baharlı

Hüsameddin Hüséynoğlu Sehâbi Efendi, Günéy Azerbaycan`ın Hemedan bölgesinde yérleşen Derecezin (Dergezin) urunda (şeherinde) doğuldu. Osmanlı xaqanı Qânûni Sultan Süléyman, Tebriz fethi sırasında buraya girdiyinde, Qedri Çelebi Efendi onunla tanışıp yéteneyini görmüş ve 1535de xaqanın isteyi üzere bilesini Istanbul`a getirmişdir. Istanbulda otuz il Osmanlı erkleti (dévleti) qulluğunda çalışdıqdan sonra 1564de ölmüş ve orada gömülmüşdür.

Sehâbi, yétenekli bir qoşar (şâir), yüksek bütem (din) éyitimi almış bilgili bir ötekçi (târixçi)dir. Nurbexşi süreyine (teriqetine) bağlıdır. Qardaşı Bîdâri de başarılı bir qoşardır. Sehâbi`nin Türkce dîvân ve Farsca qoşuqları vardır. Türkce qoşuğu sağlam yapılı, anlam baxımından varsıl, içden, doğal, anlaşılır, axıcı ve açıqdır. Sehâbi ve Eraqlı ulu Türk qoşarı Fuzûli qezelleri arasında içerik ve biçem (uslub) baxımından benzerlikler vardır. Qardaşı kimi o da Sultan Süléyman`ın yaxınlarından olmuşdur. Sultanın ötünüsü (xâhişi) ile İmam Qezzâli`nin Kîmiyâ-yé Saâdet pitiyini Tedbir-i İksir adı altında Türkceye çévirmeye başlamış, ölümünden az önce bu Türkce çévirini bitirerek öz dîvânı ile birlikde Qânûni`ye sunmuşdur.

Doğum: Dercezin, Hemedan, Günéy Azerbaycan-?
Ölüm: Istanbul-1563
----------------------------------------------

Âlûdedir

Eynimizde xirqemiz zâhid, şarabâlûdedir
Pâk olmaz âb-i tévbeyle, xarabâlûdedir

Bu ten-i xâkide éy dil gövher-i nayâb-i ruh
Gerçi bimânenddir, amma turabâlûdedir

Can feda étsem yéridir, lütf-o qehr-i yâra kim
Qehri lütfâmîzdir, lütfü itabâlûdedir

Âteş-i méyden ereqriz oldu sanma ârizi
Kim o gülberg-i riyâz-i can, gülabâlûdedir

Dide-vu dilden Sehâbi`nin qerar-u xâbını
Éyleyen yağma beyim, ol çeşm-i xâbâlûdedir
----------------------------------------------

Yıxdılar

Éşq-u héyret, başda ağlın nüktedânın yıxdılar
Me`rifet vâdisinin bebr-i beyânın yıxdılar

Xéyl-i enbuh üstüne üşdü xarabât erleri
Bir ayaqda evvela qem pehlevânın yıxdılar

Daş üşürdü qövm-i Léyli, Qéys-i mecnun üstüne
Murq-i enduhun başından âşiyânın yıxdılar

Étdiler pâmâl-i mihnet cism-i xunâlûdemi
Gülşen-i derdin dirext-i erquvânın yıxdılar

Gördüler dükkan-i mekr-i ağlı, erbâb-i cunun
Bâşına ol hîleperdâzın dükanın yıxdılar

Névbahar oldu yine sâqi vuranlar lâf-i zühd
Tévbenin séylâb-i méyle xânumânın yıxdılar

Bîşe-yi dehri Sehâbi séyr qıl, xovf étme kim
Mûrlar ol bîşenin şîr-i jiyânın yıxdılar

Üşmek: Çoxca gelip yığışmaq, qalabalıqca saldırmaq
Üşürmek: Çoxca getirip yığmaq, qalabalıqca saldırtmaq
----------------------------------------------

Éşqdir

Éşqdir âyine-yi hüsnü mücellâ éyleyen
Dide-yi uşşaq ile ânı temaşa éyleyen

Éşqdir zencir éden Üzra ve Léyli zülfünü
Vâmiq-i âşüfte-vü Mecnun`u şéyda éyleyen

Éşqdir suret véren Şirin-i dilkeş neqşine
Le`lveş Ferhad`a mesken seng-i xârâ éyleyen

Éşqdir icâdı mecdudata bâis, éşqdir
Âlemi ketm-i edemden âşikara éyleyen

Éşqdir nur-i tecellâ-yi cemâl-i Yûsuf`a
Cilvegâh-i âyine-yi çeşm-i Züléyxa éyleyen

Éşqdir ehl-i munacat éyleyen méyxâreni
Zâhid-i perhizkâri rind-ü rüsva éyleyen

Éşqdir zülf-ü xet-i xûbâna vêren zîb-u tab
Pir-i ağlı beste-yi zencir-i sévda éyleyen

Éşqdir bir zerreni sergeşte-yi edna iken
Hemnişin-i şfitab-i âlemârâ éyleyen

Éşqdir péyk-i seba gîbi Sehâbi gönlünü
Ruz-u şeb sergeşte-yi vâdi-vü sehrâ éyleyen

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.