Friday, September 9, 2016

لهجه‌گرائي، طائفه‌گرايي و محلي‌گرايي، سه مانع عمده در مسير روند ملت شدن خلق ترک در ايران


لهجه‌گرائي، طائفه‌گرايي و محلي‌گرايي، سه مانع عمده در مسير روند ملت شدن خلق ترک در ايران

مئهران باهارلي

Tuesday, February 07, 2006

تجزيه‌ و يا تاتاريزه کردن خلق ترک

سياست تجزيه‌ي يک گروه قومي به منظور جلوگيري از روند ملت‌شوندگي‌اش، سياست «تاتاريزه کردن» ناميده مي‌شود. روسيه در قرن بيستم اين سياست را با موفقيت در باره‌ي خلق تاتار که دومين گروه ملي در روسيه است بکار برد و توانست که از يک ملت تاتار، دهها قومک، هر کدام با نام و هويت قومي و الفبا و زبان ادبي جداگانه‌اي ايجاد کند.

سياست تاتاريزه کردن، سياست راهبردي و استراتژيک استعمارگران اروپائي، روسيه و دول غربي، همه‌ي طيفهاي قوميتگرايان  افراطي فارس شامل سه جناح دولتي، نيروهاي سياسي اپوزيسيون و جامعه‌ي روشنفکري فارس (از مشروطيت به بعد)، همچنين دو ايدئولوژي ضدترکي آزربايجانگرائي پان‌ايرانيستي (پان‌ايرانيسم خجالتي) و آزربايجانگرائي استالينيستي (از سال ۱۹۳۷ به بعد) در مورد توده‌ي ترک ساکن در ايران نيز است.

هدف از اِعمال سياست استعماري تاتاريزه کردن، ممانعت از همجوشي و ادغام گروههاي پراکنده‌ي ايلي- طائفه‌اي، اعتقادي و جغرافي ترک‌زبان و ترک‌تبار پراکنده‌ در سراسر ايران در قالب يک گروه ملي و يا ملت واحد و منسجم داراي اکثريت مطلق (و يا اکثريت نسبي) جمعيتي، و انسداد ملت‌شوندگي و در نتيجه تسهيل روند آسيميلاسيون و امحاء ملي اين توده‌ي ترک است. اين امر از طريق تبديل و تجزيه نمودن خلق ترک ساکن در ايران به دهها گروه قومي جدا و مستقل ترک‌زبان که همه در اقليتند صورت مي‌پذيرد.





در راستاي سياست تاتاريزه کردن، منابع رسمي و غيررسمي ايراني-فارسي و دول روسيه و غربي، بسياري از محققين و شرقشناسان و ترکي‌شناسان اروپايي و حتي ترکيه‌اي، و اشخاص و نشريات و رسانه‌هاي وابسته به دو ايدئولوژي پان‌ايرانيسم خجالتي و آزربايجانگرائي استالينيستي؛ با اصرار هر کدام از زيرگروههاي جغرافيايي، لهجه‌اي، ايلي - طائفه‌اي و اعتقادي - مذهبي خلق ترک ساکن در ايران را به شکل گروههاي منفرد، جدا و پراکنده‌ي ترک‌زبان (و با نامهاي ويژه‌ي غير مشترکي مانند آذري، آزربايجاني، خراساني، قشقائي، افشار، شاهسون، خمسه، همداني، سنقري، ابيوردي، اينانلو، اراکي، فريدني، بوجاقچي، قاجار، ...... ) و به صورت اقوام و خلقهايي متفاوت، و نه به شکل زيرگروههاي يک خلق و ملت واحد ترک، معرفي کرده و مي‌کنند. آنها بويژه جدائي دو توده‌ي پرشمار ترک يعني قشقاييها و ترکهاي خراسان را از توده‌ي ترک شمال غرب يعني ترکهاي ساکن در تورک‌ائلي و يا آزربايجان اتنيک تبليغ و تلقين مينمايند. (در حاليکه همان اشخاص و مراکز، گروههاي کاملا متفاوت زباني و ديني و تباري و .... در خاورميانه و آسياي صغير و قفقاز را تحت نام ملت واحد کرد عرضه مي‌کنند).

ايجاد دهها نهاد و سازمان طويل عشايري و برگزاري کنگره‌ها و همايشها و جشنواره‌هاي متعدد موسيقي و زنان و فولکلور و ... و پاسداشت شخصيتهاي ايلي و طائفه‌اي، بدون کوچکترين اشاره به و ذکر هويت و تعلق ملي ترک آنها، از جمله در مورد طوائف ترک قشقائي و شاهسون و ..... از سوي ارگانهاي دولتي ايران، همه به منظور ايجاد واگرائي و غيريت و نابودي يگانگي ملي ملت ترک ساکن در ايران و تجزيه‌ي ملي آن است.

همکاران و مجريان بومي سياست استعماري تاتاريزه کردن خلق ترک

در تاريخ معاصر و در عرصه‌ي سياسي، دولتهاي مرکزي ايران و استعمارگران روسي و غربي از گرايشات طائفه‌گرائي و محلي‌گرايي برخي از سران طوائف ترک و نبود شعور ملي ترک در ميان شماري ديگر از نخبگان ناآگاه و کوته‌بين فارس‌محور و روس‌زده‌ي ترک، بويژه وابستگان دو ايدئولوژي ضدترکي پان‌ايرانيسم خجالتي و آزربايجانگرائي استالينيستي، سوء استفاده نموده، آنها را با موفقيت بر عليه يکديگر و بر عليه منافع ملي خلق ترک و حرکات دمکراتيک‌اش بکار برده‌اند. به عنوان نمونه:

الف-طوائف ترک شاهي‌سون شمال شرق آزربايجان در حرکت آزاديخواهانه‌ي مشروطيت بر عليه اين حرکت و در حمايت از روسيه‌ي اشغالگر، و در دوره‌ي آزادسازي تورک‌ائلي -آزربايجان اتنيک در سالهاي جنگ جهاني اول توسط اردوي نجات‌بخش عثماني بر عليه وي و در حمايت از انگلستان اشغالگر عمل کرده است.  

ب-سران طوائف ترک ذوالفقاري از خمسه و قشقائي از جنوب ايران، در دوره‌ي حکومت ملي آزربايجان، بر عليه اين حکومت بکار برده شده‌اند.

ج- سران جنبشهاي سياسي در مرکز آزربايجان مانند خياباني و پيشه‌وري، که نوعا به وجود «ملت ترک» قائل نبوده و به «ملت ايران» اعتقاد داشتند (پيشه‌وري بعدها معتقد به «ملت آزربايجان» شد)، فاقد درکي درست از هويت ملي ترک، روند ملت‌شوندگي ملت ترک ساکن در ايران و در منطقه و شمول ملت ترک ما بر دياسپوراي ترک ساکن در جنوب ايران بودند. در نتيجه، اين دو شخصيت ترک، حرکات دمکراتيک طوائف ترک در جنوب ايران (خياباني، جنبش صولت الدوله در جنگ جهاني اول و پيشه‌وري جنبش خودمختاري اتحاديه‌ي ايلي ترک قشقائي در جنگ جهاني دوم) را بخشي از حرکات سياسي ملت خود ندانسته و نسبت به آنها بيگانه ماندند.

د-امروزه نخبگان مدافع هويت ملي بي‌اساس، استعماري و روسيه‌ساخته‌ي «ملت آزربايجان» به جاي «هويت ملي ترک» - عمدتا متمرکز در مرکز و شرق آزربايجان - که زيرگروههاي خلق ترک ما در استانهاي گوناگون مانند همدان و چهارمحال و اصفهان و کرمان را اقوام ديگري گمان مي‌کنند، به صورت مانع اصلي داخلي در روند ملت‌شوندگي خلق ترک در ايران درآمده و همسو با سياستهاي پان‌ايرانيستي حرکت مي‌کنند.

طائفه‌گرايي و محلي‌گرايي

در تاريخ دولتهاي ترکي حاکم بر ايران، پراکندگي جغرافيائي گسترده‌ي زيرگروههاي متعدد ترک ساکن در سراسر ايران (تورک‌ائلي- آزربايجان اتنيک، عربستان اتنيک (الاحواز)، لرستان اتنيک، فارسستان اتنيک، کردستان اتنيک ...)، به عنوان وفادارترين توده‌هاي جمعيتي و نيروهاي انساني-نظامي اين دولتها، مخصوصا ايلات ترک با قابليت تحرک و استعداد حربي فراوان، مزيت و امکاني مهم براي دفع دشمنان و تثبيت و استمرار حاکميت آنها بشمار ميرفت.

اما در حال حاضر اين پراکندگي جغرافيايي به صورت يک عامل منفي در روند ملت شدن، يگانگي ملي، زباني و هويتي و روند احقاق حقوق ملي و دمکراتيک خلق ترک ساکن در ايران عمل مي‌کند. اين امر عمدتا به سبب تراشيدن و پررنگتر کردن و تشديد هويتهاي ايلي-طائفه‌اي-قبيله‌اي و جغرافيائي کاذب بين زيرگروههاي ملت ترک ساکن در ايران و جايگزين کردن اين هويتهاي قبيله‌اي به جاي هويت ملي ترک براي هر کدام از آْنها، توسط عنصر قومي مسلط و حاکم فارس و دولتهاي ايران، روسيه و ديگر مراکز غربي است.

بافت طائفه‌اي، توسعه‌نيافتگي اجتماعي-اقتصادي و عدم ارتباط و آگاهي اين زيرگروههاي ترک با يکديگر، همچنين ظهور و تبليغ دو ايدئولوژي ضدترکي پان‌ايرانيسم خجالتي ساخته‌ي دولت ايران و آزربايجانگرائي استالينيستي ساخته‌ي دولت روسيه در ميان برخي نخبگان و فعالين سياسي ترک فاقد شعور ملي، و غفلت و تنگ‌نظري و نبود دورانديشي و ناآگاهي عميق و موضع منفي مزمن اين دو گروه به هويت ملي ترک خلق خود و تاريخش و منافع ملي خلق ترک وضعيت را مرکبتر و وخيمتر کرده است.  

از نمونه‌هاي بارز بيگانگي با هويت ملي و مشترک ترک در ميان برخي از فعالين ترکان، تاکيد بر وجود دو عنصر اتنيک-قومي جداگانه بنامهاي «ملت آزربايجان» و «قوم قشقايي» به ترتيب از سوي برخي از آزربايجانگرايان استالينيست و ترکان منسوب به اتحاديه‌ي طوائف ترکي قشقائي در جنوب ايران است (در نوشته‌هاي قبلي سؤزوموز، در باره‌ي تعبير روسي و بي‌پايه‌ي «ملت آزربايجان» و سعي در تبليغ و جايگزين کردن آن به جاي «ملت ترک» و ديگر قوم‌سازي استعماري-پان‌ايرانيستي که در صدد ايجاد قومي تازه از اجتماع برخي از ايلات ترک در جنوب ايران است به دفعات سخن رفته است).

لهجه‌گرايي: آفتي ديگر بر پيکر ملت ترک

لهجه‌بازي از خطرناکترين ابزارها و سلاحها در مقابل تشکل زبان معيار و مشترک ادبي ترکي در ايران و آزربايجان است. از اين سلاح، دو ايدئولوژي- دکترين سياسي ضد ترک پان‌ايرانيسم و آزربايجانگرائي استالينيستي به شکلي بسيار موثر بر عليه خلق ترک، براي سد کردن روند خودآگاهي ملي و جلوگيري از تشکل زبان ادبي و معيار مشترک و فراگير ترکي استفاده مي‌کنند. از اين منظر فرق چنداني بين لهجه‌گرائي پان‌ايرانيستها و آزربايجانگرايان استالينيست وجود ندارد:

الف-لهجه‌گرائي آزربايجانگرايان استالينيست: به صورت تزريق کلمات محاوره‌اي و کوچه بازاري رايج در شرق آزربايجان و لغات عربي و فارسي و روسي مستعمل در جمهوري آزربايجان به زبان مکتوب و ادبي، و اجتناب از کاربرد کلمات ترکي اصيل به ويژه کلمات ترکي رايج در ترکيه، به منظور ايجاد واگرائي هر چه بيشتر زبان (و الفبا و املاي) ما با ترکي ترکيه ظهور مي‌کند.

ب-لهجه‌گرائي پان‌ايرانيستي-دولت ايران: به صورت کاربرد لهجه‌هاي محلي قصدا و به شدت آميخته شده با فارسي در انتشارات و رسانه‌ها به جاي زبان ادبي معيار، و اصرار بر لهجه‌هاي محلي و بخصوص لهجه‌ي تبريز در تشکيل فرهنگستان و رشته‌ي زبان و ادبيات ترکي و ....جلوه‌گر مي‌شود.

ديدگاه رسمي-دولتي و ايدئولوژي پان‌ايرانيسم، زبانهاي گوناگون ايرانيک و کاملا جداي غيرفارسي مانند گيلکي و تبري و تالشي و تاتي و ... را به عنوان گويشي از زبان فارسي، حتي زبانهاي گوناگون زازا، گوران و کرمانجي را به صورت يک زبان واحد کردي نشان ميدهد. اما همان ايدئولوژي، با ابداع مفاهيمي مانند ترکي خراساني، ترکي قشقايي، ترکي همداني، ترکي سنقري، ترکي افشاري، ترکي شاهسوني، ترکي همداني، و ... زبان واحد ترکي را جزء جزء کرده، به شيوه‌هاي متعدد تقسيم مي‌نمايد. حتي با عمده کردن لهجه‌ها و گويشهاي محلي، زبان ترکي را به صورت زبانهاي جداگانه‌اي مانند زبان قشقائي، زبان سنقري، زبان افشاري و ..... تقديم و معرفي مي‌کند.

تبليغ لهجه‌گرائي توسط عنايت الله رضا

دکتر عنايت الله رضا، از قوميتگرايان افراطي فارس و تئوري‌پردازان انديشه‌ي استعماري-نژادپرستانه‌ي پان‌ايرانيسم که فاقد هر گونه صلاحيتي در امر لهجه‌شناسي زبان ترکي است، در کتاب خود "آذربايجان و اران" ادعا ميکند: "تفاوتهايي ميان لهجه‌هاي ترکي قزوين، همدان، حدود ساوه، قم و تهران و حاشيه‌ي کوير و فارس با لهجه‌هاي ترکي آذربايجان وجود دارد ... هرگاه مقصود از ترکي آذري، لهجه‌ي ممزوج ترکي با آذري باشد، در اين صورت بايد ديگر لهجه‌هاي ترکي حوالي آذربايجان، همدان، قزوين، ساوه، زرند، تهران و حاشيه‌ي کوير را از ترکي آذري جدا دانست". در اين پاراگراف کوتاه، خطوط اصلي ايدئولوژي دولتي -رسمي و انديشه‌ي پان‌ايرانيسم را مي‌توان به عيان ديد:

-تحريک و تبليغ لهجه‌گرائي در مورد زبان ترکي
- جدا نشان دادن لهجه‌هاي رايج ترکي در همدان و ساوه و قزوين و زرند و تهران از ديگر بخشهاي تورک‌ائلي-آزربايجان اتنيک
-ادعاي وجود زباني ايرانيک به نام آذري
-تلاش براي ايجاد واگرائي بين مناطق جنوبي تورک‌ائلي ويا آزربايجان اتنيک (نواحي ترک‌نشين قزوين، همدان، ساوه، تهران، قم) با  شمال آن
-تبليغ اين نگرش نادرست که زبان ترکي رايج در آزربايجان، ملقمه‌اي از زبان ترکي و زبان ايرانيک آذري است
 ...

حال آنکه تعابير و اصطلاحاتي مانند زبان قشقائي، زبان سنقري، زبان افشاري، حتي ترکي زنجان، ترکي همدان، ترکي اردبيل و ترکي تبريز،... به لحاظ زبانشناسي نادرست و کاربرد آنها به لحاظ سياسي مسئله‌دار است. در ايران همانگونه که يک زبان فارسي و يک زبان ترکمني و يک زبان کردي و ... با لهجه‌هاي گوناگون هر کدام وجود دارد، يک زبان ترکي (داخل در خانواده‌ي زبانهاي تورکيک) هم وجود دارد که خود به سه زيرگروه لهجه‌اي آزربايجاني (شامل شيوه‌هاي قشقايي)، خراساني و سنقري تقسيم مي‌شود. همه‌ي آحاد خلق ترک ساکن در ايران، چه در استانهاي خراسان، کرمان و فارس و اصفهان و چه در استانهاي آزربايجان و همدان و مرکزي و قزوين و کردستان و ... به لهجه‌ها و شيوه‌هاي اين زبان واحد ترکي سخن ميگويند. اين لهجه‌ها نه زبانها، و متکلمين به آنها نه اقوام و خلقهاي جداگانه، بلکه همگي "زيرگروههاي لهجه‌اي و طائفه‌اي و جغرافيايي زبان واحد ترکي و خلق واحد ترک" ساکن در ايرانند. به عنوان نمونه گويشها و شيوه‌هاي ترکي که در استان همدان به آنها تکلم مي‌شود، مانند گويش همدان، بهار، کبودرآهنگ، رزن، مهربان و ... ، همه گويش و شيوه‌هاي گوناگون يک زبان ترکي هستند. گويش و شيوه‌هايي که مشابه و يا عين آنها در ديگر نقاط تورک‌ائلي-آزربايجان اتنيک و نيز سراسر ايران به ويژه در مناطق افشارتبار و بيات‌تبار (مانند آزربايجان غربي، استان مرکزي، شمال خراسان و جنوب ايران) نيز ديده مي‌شوند. بنابراين زبان، لهجه و يا گويش واحدي بنام ترکي همداني وجود ندارد، آنچه وجود دارد شيوه‌هاي زبان ترکي در استان همدان است.

برآيند لهجه‌گرايي، طائفه‌گرايي و محلي‌گرايي

ذهنيت و رفتارهاي لهجه‌گرا، طائفه‌گرا و محلي‌گراي مذکور در عمل نتايج زير را ببار آورده و يا در حال ببار آوردن است:

-ايجاد بحران هويت در ميان گروههاي ترک ساکن در سراسر ايران، در شمال غرب ايران و خارج آن، در گروههاي طائفه‌اي و غير طائفه‌اي
-انسداد روند ملت شدن توده‌ي ترک
-جلوگيري از تشکل الفبا و املا و زبان ادبي، ملي، مشترک و فراگير ترکي
- دوري و عدم ارتباط بايسته‌ي متقابل ميان زيرگروههاي پراکنده‌ي ملت ترک
- تشديد افتراق و جدايي، حتي شقه شقه شدن و تجزيه‌ي ملي خلق واحد ترک به دهها گروه قومي جدا از هم، هر کدام با نام و هويت قومي متفاوت
-تسريع نابودي هويت و زبان و فرهنگ ترکي
-تسهيل سياست دولتي مسخ نمودن فرهنگ و هويت ترک
- شتاب دادن به روند فارسسازي (فارسلاشديرما، تفريس) ملت ترک ساکن در ايران

گرچه‌يه هو!!!

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.