Friday, September 9, 2016

هدف از بررسي زيرگروههاي لهجه‌اي، جغرافيايي، مذهبي، طائفه‌اي، ... خلق تورک


هدف از بررسي زيرگروههاي لهجه‌اي، جغرافيايي، مذهبي، طائفه‌اي، ... خلق تورک

مئهران باهارلي

 يئني وئبلاگ- وبلاگ جديد: ائل، اوبا، اويماقلاريميز

Tuesday, February 07, 2006


سؤزوموز

هويت ملي واحد تورک: خلق تورک، ملتي واحد و غير قابل تجزيه است

با آنکه ملل ساکن در ايران پس از صدها و هزاران سال همزيستي در جغرافياي مشترک و تبادلات فرهنگي بسيار مرکب، داراي وجوه اشتراک بيشماري با يکديگرند، با اينهمه هر کدام صاحب مختصات ملي و هويتي ويژه‌ي بسياري نيز هستند. از ميان مشخصات فارقه‌ي ملت تورک ما (تورکان شاخه‌ي شرقي اوغوز غربي) چهار خصوصيت اصلي زير را مي‌توان برشمرد:

۱) زبان تورکي
۲) فرهنگ مردمي تورکي شامل فرهنگ موسيقيايي-آشيقي-باخشي، فولکلور و داستانهاي مردمي، صنايع دستي- فرش،...
۳) سنن و باورهاي اعتقادي اسلام تورکي-اسلام مردمي، که عمدتا بر محوريت اسلام هترودوکس از جمله غلات شيعي قزلباشي و در دو قرن اخير شيعه‌ي جعفري (غير از شيعه‌ي امامي فارسي-عربي است) شکل گرفته است
۴) خودي کردن امر تجددطلبي و تحول‌خواهي و در اين ميان استقبال از مدرنيته، سکولاريسم و برابري زنان و مردان و ...

اين چهار، از جمله‌ي پارامترهاي هويتي و يا خود مشترک همه‌ي گروهها و زيرگروههاي ارضي-جغرافيائي، طائفه‌اي، لهجه‌اي و مذهبي-اعتقادي تورک‌زبانان ساکن در ايران ميباشد. خود و هويت مشترکي که باعث ميگردد تورکزبانان ساکن در ايران، امروز و در آينده، مانند گذشته، نه به صورت گروههاي قومي و ملي متفاوت، بلکه به شکل يک قوم، خلق و مردم، و يا ملت واحد تورک متشکل، دسته‌بندي و تعريف گردند.


هدف از بررسي زيرگروههاي لهجه‌اي، جغرافيايي، مذهبي، طائفه‌اي، ... خلق تورک

غايه‌ي هر نوع تدقيق و بررسي زيرگروههاي لهجه‌اي، جغرافيايي، مذهبي، طائفه‌اي، ... خلق تورک ساکن در ايران، نه سعي به تراشيدن هويتهاي قومي جداگانه براي هر کدام، پررنگ نمودن آنها و تجزيه‌ي خلق واحد تورک در ايران، بلکه بر عکس، تحقق موارد زير است:

-کمک به تعميق شناخت و آگاهي از زبان و فرهنگ و تاريخ و ... ملت تورک،
-افزايش شناسايي و دانش متقابل زيرگروههاي پراکنده‌ي خلق تورک از يکديگر،
-تسهيل آميزش و نزديکي همه‌جانبه‌ي زيرگروههاي تورک با هم و تقويت و تثبيت انسجام ملي تورک،
-اشتراک همه‌ي زيرگروههاي تورک در ايجاد و شکل‌دهي به الفبا و املا و زبان ادبي معيار، ملي و فراگير تورکي، فرهنگ ملي و هويت فراگروهي تورک در ايران
-همسوئي، همگرايي و هماهنگي در عمل سياسي در ميان زيرگروههاي تورک.

از همين رو ميبايست هميشه و با اصرار تاکيد شود: تمام گروههاي تورک ساکن در ايران، فارغ از استان و اراضي محل سکونتشان و يا لهجه و شيوه‌ي تورکي‌شان ويا طائفه‌شان، بخشي از خلق و ملت واحد تورک ساکن در ايران ميباشند. به عبارت ديگر، در ايران فارغ از محل سکونت، وابستگي طائفه‌اي، باورهاي مذهبي و يا خصوصيات لهجه‌اي، «يک خلق تورک»، با «يک زبان ملي واحد تورکي» و با «يک هويت ملي واحد تورک» وجود دارد (که شامل ملت تورکيک و خويشاوند تورکمن نميشود. خلق «تورک» در ايران و خاورميانه، غير از خلق «تورکمن» در ايران و آسياي ميانه است).

پراکندگي خلق تورک ما و يا تورکان شاخه‌ي شرقي اوغوز غربي

خلق واحد تورک ما (شاخه‌ي شرقي اوغوز غربي) در خاورميانه، قفقاز و آسياي صغير را ميتوان بر مبناي سکونت در نياخاک و وطن به دو گروه عمده تقسيم نمود:

۱-تورکهاي ساکن در نياخاک تورک‌ائلي و يا آزربايجان اتنيک: اين توده‌ي تورک، ساکن در منطقه‌ي پيوسته‌ي تورک‌نشين و يا ناحيه‌ي جغرافي آزربايجان اتنيک است. منطقه‌ي ملي تورک‌نشين مذکور و يا ناحيه‌ي جغرافي به هم پيوسته‌ي آزربايجان اتنيک، امروزه شامل گستره‌ي زير مي‌گردد:

الف- شمال غرب ايران: کليه‌ي مناطق تورک‌نشين استانهاي سيزده‌گانه‌ي آزربايجان غربي، آزربايجان شرقي، اردبيل، زنجان، همدان، گيلان، کردستان، کرمانشاه، تهران، البرز، مرکزي، قم، قزوين

ب- جنوب قفقاز: جمهوري آزربايجان و بخشهائي از جمهوريهاي ارمنستان، گرجستان و داغستان روسيه

ج- شمال شرق تورکيه: به تقريب استانهاي قارس، اييدير، آرداهان، ارزروم، ارزينجان، بايبورت، گوموشخانا

۲-دياسپوراهاي خلق تورک ما (تورکان شاخه شرقي اوغوز غربي): در جمهوري آزربايجان به خطا به مهاجرين تورک از آزربايجان در کشورهاي اروپائي و آمريکا دياسپورا گفته ميشود، که تعبيري نادرست است. زيرا دياسپوراهاي خلق تورک ما (تورکان شاخه‌ي شرقي اوغوز غربي) غير از مهاجرين تورک به کشورهاي اروپائي و آمريکائي است و از چهار بخش عمده‌ي زير تشکيل ميشود:

الف- مرکز ايران: شامل همه‌ي تورکان ساکن در استانهاي اصفهان، يزد، کهگيلويه، لرستان و سمنان و پيرامون آنها که به زبان تورکي سخن گفته و خود را تورک مي‌نامند و يا تورک‌تبار مي‌دانند.

ب- جنوب ايران: شامل اتحاديه‌ي طوائف قشقايي و ديگر تورکان ايلي و غير ايلي استانهاي جنوبي ايران مانند استانهاي فارس، کرمان، خوزستان، بوشهر و هرمزگان و پيرامون آنها که به زبان تورکي سخن گفته و خود را تورک مي‌نامند و يا تورک‌تبار مي‌دانند.

ج- شمال شرق ايران: شامل کليه‌ي تورکان استانهاي خراسان شمالي، خراسان رضوي، خراسان جنوبي، مازندران و گلستان و پيرامون آنها که به زبان تورکي سخن گفته و خود را تورک مي‌نامند و يا تورک تبار مي‌دانند (اين گروه تورک، غير از ديگر ملت تورکيک خويشاوند و همسايه يعني ملت تورکمن است).

د- عراق-سوريه – اردن-لبنان – اسرائيل، موسوم به تورکمان: تورکمان زيرگروه تاريخي- طائفه‌اي خلق تورک ما (تورکان شاخه‌ي شرقي اوغوز غربي) است و غير از ملت تورکيک خويشاوند تورکمن در شرق درياي خزر (تورکيکهاي اوغوز شرقي) است. (تورکمان، هويت- واحدي ايلي است، اما تورکمن هويتي- واحدي ملي است؛ جمع تورکمان، تَرَکَمه است، در حاليکه جمع تورکمن، تراکمه است؛ تورکمانها عمدتا گروههايي معتقد به اسلام مردمي و اسلام هترودوکس از جمله غلات شيعي مانند قزلباشي بوده‌اند، در حاليکه تورکمنها گروههايي معتقد به اسلام اورتودوکس حنفي‌اند؛ ...).

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.