Thursday, September 1, 2016

مشروطه‌طلبان معتدل تورک‌گرا و مشروطه‌طلبان افراطي فارس‌گرا


مشروطه‌طلبان معتدل تورک‌گرا و مشروطه‌طلبان افراطي فارس‌گرا


مشروطه‌طلبان تورک را مي‌توان به دو دسته‌ي مشروطه‌خواهان افراطي فارس‌گرا و مشروطه‌خواهان معتدل تورک‌گرا تقسيم کرد:

«مشروطه‌خواهان افراطي» کساني بودند که به روشهاي خشونت‌آميز و غيرقانوني، انقلاب و مبارزه‌ي مسلحانه، ترور و براندازي، ماجراجوئي و آنارشيسم  .... تمايل داشتند. بسياري از اين افراد، نخبه‌گرايان فاقد شعور ملي تورک، معتقد به هويت ملي ايراني، به شدت تحت تاثير جو فرهنگي و سياسي فارسستان و افکار باستانگرايانه و آرياگري بودند. اين گروه بريده از توده‌ي تورک، حاکميت قاجار را ريشه‌ي تمام مشکلات ايران، بلکه منطقه و جهان گمان مي‌کرد و شيطان‌سازي از اين دولت تورک از دغدغه‌هاي اصليش بود. مشروطه‌خواهان افراطي وترک، نقش تعيين کننده‌اي در تسليم تهران، پايتخت دولت تورکي قاجاري به گروههاي مسلح ارمني و لر و فارس و در مقياس بزرگتر تحويل حاکميت سياسي ايران به تاجيک-فارسها و رژيم ضد تورک پهلوي، رسميت انحصاري زبان فارسي و آغاز و اِعمال سياست دولتي فارس‌سازي تورکان در ايران داشتند. در ادبيات سياسي، هر گاه که مشروطه‌خواه گفته مي‌شود، معمولاً مراد منسوبين به اين دسته‌ي مشروطه‌طلبان افراطي است. از برجسته‌ترين نمونه‌هاي مشروطه‌طلبان افراطي تورک، تقي‌زاده، کسروي و ... مي‌باشند.

«مشروطه‌خواهان معتدل» کساني بودند که به فرهنگسازي، رفرميسم، اعتراضات سازنده و بدور از خشونت، و نافرماني مدني مانند تظاهرات و تحصن و فعاليتهاي مطبوعاتي اعتقاد داشتند. آنها که متاثر از حرکت مشروطيت عثماني بودند، از وجه آزاديخواهانه و دمکراتيک مشروطه‌طلبي در آزربايجان و ايران هم حمايت مي‌کردند. اين گروه مردمگرا به لحاظ هويت ملي خود را تورک مي‌دانستند و در عرصه‌ها‌ي ادبي، فرهنگي و سياسي در ارتباط تنگاتنگ با قلمروي عثماني و قفقاز بودند. آنها مطلقاً از قوميتگرائي فارسي، هويت ملي ايراني، باستانگرائي و دشمني با اقتدار و حاکميت سياسي تورک در ايران بدور بوده و با ساقط کردن تورکها از اقتدار سياسي ايران ابداً موافق نبودند. بسياري از مشروطه‌خواهان تورک معتدل از نسل اول تورک‌گرايان مدرن و دمکراتيک در ايران- تورک‌ائلي هستند. از آنجا که منظور از مشروطه‌خواه اغلب منتسبين به دسته‌ي اول مشروطه‌طلبان افراطي است، بهتر است مشروطه‌خواهان معتدل تورک را تورک‌گراياني که حامي خواستهاي آزاديخواهانه‌ي مردم و رفرمهاي دمکراتيک حاکميت در دوره‌ي قاجاري بودند ناميد. از نمونه‌هاي برجسته‌ي مشروطه‌طلبان معتدل تورک، جمشيدخان مجدالسلطنه افشار ارومي، ميرزا آقا بلوري و .... مي‌باشند.

در يک صد سال گذشته تاريخ‌نويسي پان‌ايرانيستي و آزربايجانگرائي استالينيستي، دسته‌ي دوم و يا مشروطه‌خواهان معتدل داراي شعور ملي تورک و يا تورک‌گرايان رفرميست را تخريب کرده و به صورت پان‌تورکيست معرفي نموده‌اند. دسته‌ي اول و يا مشروطه‌طلبان افراطي و فاقد شعور ملي تورک را هم تقديس کرده و به عنوان قهرمانان ملي تقديم نموده‌اند.


مبارزيني چون ستارخان، حيدرعمواوغلو، خياباني و امثالهم که اساساً به وجود ملتي بنام تورک اعتقاد نداشتند در دسته‌ي دوم جاي نمي‌گيرند. اما با گروه اول داراي مشترکات فراوان هستند ....



No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.