Tuesday, September 20, 2016

جمشيدخان بکيشلو مجدالسلطنه افشار اورومي


جمشيدخان بکيشلو مجدالسلطنه افشار اورومي
Cemşidxan Bekişli Mecd ül-Seltene Avşar Urumi

مئهران باهارلي

يکي از رهبران سياسي و نظامي خلق تورک و شخصيتهاي برجسته‌ي روشنفکري، فرهنگي و ادبي تاريخ معاصر تورک‌ائلي- جنوب آزربايجان که توسط تاريخ‌نگاري فارس‌گرا – پان‌ايرانيستي و روس‌محور –آزربايجانگرائي استالينيستي از صحنه‌ي تاريخ و حافظه‌ي تاريخي ملت تورک بالکل حذف شده، «جمشيدخان بکيشلو افشار اورومي مجدالسلطنه» است. وي در تاريخ معاصر خلق تورک ما، جمع بين آتاتورک و رسولزاده بشمار مي‌رود.

جمشيدخان افشار بکيشلو اورومي (جمشيد اردشير افشار) ملقب به مجدالسلطنه، فرزند اردشیرخان بکيشلو سرتیپ افشار از روشن‌‌انديشان و از نظاميان دلاور اورمو (اورميه)، از دولت‌شخصها و سياستمداران، از محققين و محررين، از تاريخنگاران و پوبليسيستها، از ثروتمندان و بزرگان و از قهرمانان ملي تورک است. جمشيدخان افشار بکيشلو اورومي سياستمدار و نظامي تورکي است که در يکي از بحراني‌ترين برهه‌هاي تاريخ تورک‌ائلي- جنوب آزربايجان، در تضمين امنيت توده‌ي تورک و آزادسازي و دفاع از شهرهاي تورک و کل تورک‌ائلي-آزربايجان در مقابل متجاوزان روس، انگليس، ارمني، آسوري و کرد نقش بسزایی ايفا نموده است.

مجدالسلطنه افشار اورومي يکي از نخستين نمايندگان جنبش خودآگاهي ملي تورک در آغاز قرن بيستم و برجسته‌ترين سيماي آن است. حيات و فعاليتهاي اجتماعي، سياسي، نظامي و مناصب دولتي مجدالسلطنه افشار اورومي صرفا در دفاع از توده‌ي تورک و تورکيت و تورک‌ائلي-آزربايجان خلاصه مي‌شود. او به لحاظ هويت ملي خود را «تورک» مي‌دانست و بدان فخر و مباهات مي‌کرد. وي که در عرصه‌ها‌ي ادبي، فرهنگي و سياسي در ارتباط تنگاتنگ با قلمروي عثماني و قفقاز بود، مدافع جدائي دين از دولت و لاتين‌سازي الفباي زبان ترکي بود. او به فرهنگسازي، رفرميسم، پراگماتيسم، اعتراضات سازنده و بدور از خشونت و نافرماني مدني مانند تظاهرات و تحصن و فعاليتهاي مطبوعاتي اعتقاد داشت.


«حکومت اتحاد» - «بيرليک يؤنه‌تيمي» (٨ ژوئن ۱۹۱۸ - اول اکتبر ۱۹۱۸) و يا والي‌گري مجدالسلطنه در تورک‌ائلي- آزربايجان نيمه‌ ‌مستقل- تحت الحمايه‌ي امپراتوري عثماني در سال پاياني جنگ جهاني اول ١٩١٨، تنها تشکل حکومتي در تاريخ معاصر خلق تورک و در جنوب آزربايجان است که صرفا بر اساس «هويت ملي تورک» و به هدف دفاع از «منافع ملي ملت تورک» ايجاد شده است (مبناي هويت ملي دو حرکت مشروطيت آزربايجان و آزادي‌ستان «ملت ايران»، و مبناي هويت ملي حکومت ملي آزربايجان پروژه‌ي ملت‌سازي روسيه‌ي کمونيست «ملت آزربايجان» و هدف غائي اعلام شده‌ي هر سه، «نجات ايران» بود). مجدالسلطنه افشار اورومي، همچنين موسس نخستين نشريه‌ي ملي- سياسي-اجتماعي و دولتي تورک در تاريخ تورک‌ائلي بنام «آزربايجان» است که تحت نظارت و با سرمايه و کمکهاي مالي خود وي منتشر مي‌شد.

مجدالسلطنه در دوره‌ي جنبش مشروطه و علي‌رغم کسوت نظامي اميرتوماني (ژنرالي) خويش، به عنوان يک تورک‌گراي دمکراتيک و مدرن، از وجه آزاديخواهانه‌ي مشروطه‌طلبي در آزربايجان و ايران و در عين حال رفرمهاي دمکراتيک دولت تورک قاجاري حمايت مي‌کرد. اما بر خلاف مشروطه‌طلبان افراطي، مطلقا از قوميتگرائي فارسي، هويت ملي ايراني، باستانگرائي و دشمني با اقتدار و حاکميت سياسي تورک در ايران بدور بود و با ساقط کردن تورکها از اقتدار سياسي ايران ابدا موافق نبود. مجدالسلطنه بر خلاف رهبران فارسگرا و ايران‌محور مشروطيت آزربايجان و قيام آزادي‌ستان، در هيچ عمل سياسي و يا نظامي ماجراجويانه، ماکزيماليستي، غير عملي، ايدئاليستي، براندازي، خشونت‌طلبانه، تروريستي و غير ملي‌اي چون تلاش براي نجات ايران، سپر بلا کردن خلق ترک آزربايجان براي ايران، قيام به نام ملت ايران ويا ساقط کردن دولت تورک قاجاري شرکت نکرد.

اما هر جا که ملت تورک، هويت تورکي و وطن تورک در معرض تهاجم و اشغال و قتل و کشتار و امحاء دشمنان و بدخواهان بود؛ در مصاف نيروها و اردوهاي اشغالگر روسيه‌ي تزاري و بريتانيا، اشرار و متجاوزين ارمني-قاچاق، جانيان و اشقياي آسوري-جيلو، غارتگران کرد-سيميتقو و همه‌فارس‌انگاران نوکيسه و ضدتورک؛ مجدالسلطنه افشار اورومي بي‌درنگ و بدون کوچکترين ترديدي در آنجا بنام و براي دفاع از ملت تورک آگاهانه و داوطلبانه، در لباس دولت‌شخص، سياستمدار، نظامي، روشنفکر، تاريخنگار، محقق، اديب و يا ژورناليست و پوبليسيست حضور داشت. بدين سبب نيز در تاريخ‌نويسي‌هاي ايران‌گرايانه و روس‌پرستانه ذکري از مجدالسلطنه افشار اورومي در ميان نيست.



No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.