Sunday, May 6, 2018

تورک‌ايلی، احمد جواد

تورک‌ايلی، احمد جواد: در قففاز نام «تورک‌ایلی» به معنی سرزمین تورک و تورکیه، هم قبل از اشغال توسط بلشویکها و هم بعد از آن، بکار رفته است. یکی از ماندگارترین کاربردهای نام «تورک‌ایلی» در قفقاز، در بیت («تورک‌ايلی»‌نده‌ن اسه‌ن يئلله‌ر) از شعر معروف «چیرپیناردین قارادنیز»[1] اثر احمد جواد شاعر معروف است. وی در این شعر تورک‌ایلی را به معنی کشور تورک و برای نامیدن تورکیه بکار می‌برد:


(سئوگیلی توران مفکوره‌سینه بیرینجی یول گؤسته‌ره‌ن استاد علی به‌ی حسین‌زاده حضرتله‌رینه تقدیم)

قارادنیز  

چیرپیناردین قارادنیز
باخیپ تورک‌ون بایراغینا
آه، دییه‌ردین هئچ اؤلمه‌زدیم
قاپانسایدیم آیاغینا

اوزاق دوشه‌ن دوست الی‌نده‌ن
ایلله‌ر وار که چارپار سینه‌ن
وفالی‌دیر، گلدی گئده‌ن
یول وئر تورک‌ون بایراغینا

اینجی‌له‌ر تؤک، گول، یولونا
سیرمالار دوز ساغ سولونا
فیرتینالار دورسون یانا
سلام تورک‌ون بایراغینا

حمیدیه و تورک قانی
هر بیری‌نین بیتمه‌ز شانی
باتوم اولسون یول قربانی
اه‌ییل تورک‌ون بایراغینا

«تورک‌ايلی»‌نده‌ن اسه‌ن یئلله‌ر
بانا شئعیر، سلام سؤیله‌ر
اولسون بیزیم بوتون ایلله‌ر
قوربان تورک‌ون بایراغینا

١ ماییس ١٩١٨ گنجه

منبع:

نام و ترکيب تورک‌ائلی
مناطق ملی در ايران؛ و منطقه‌ی ملی و يا اتنودمگرافيک تورک در شمال غرب آن
http://sozumuz1.blogspot.com/2018/01/blog-post_19.html


[1] این شعر از سوی «احمد جواد آخوندزاده» در شهر گنجه به تاریخ ١ ماه می ١٩١٨ سروده شده است. آهنگساز مشهور تورک «اوزئیر حاجی بیکوف» برای این شعر آهنگی ساخته و آن را به «قهرمانان اوردوی اسلام قفقاز به فرماندهی نورو پاشا» اتحاف کرده است. این شعر علاوه بر «قوشما» نخستین کتاب شعر احمد جواد، در سال ١٩١٩ در دومین کتاب شعر او به نام «دالقا» هم درج شده است. احمد جواد، از اعضای مرکزیت حزب مساوات، در سال ١٩٣٧ از طرف رژیم استالینیست شوروی به جرم باور داشتن به هویت ملی تورک و مخالفت با اشغال آزربایجان قفقاز توسط روسیه‌ی بلشویک، تیرباران شد. وی یکی از دهها هزار قربانی آزربایجان‌گرایی استالینیستی است.

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.