Monday, January 2, 2017

يک تفسير تورکي کوتاه از عبدالبهاء و تنبيه روحانيون تورک شيعي امامي


يک تفسير تورکي کوتاه از عبدالبهاء و تنبيه روحانيون تورک شيعي امامي

مئهران باهارلي

در زير يک تفسير کوتاه به زبان تورکي از عبدالبهاء در باره‌ي حديث نبوي «إِنَّ اللَّهَ ليؤيد هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ» را آورده‌ام. علي رغم تقديس زبان فارسي و موقعيت انحصاري و برتر آن در ديانت بهائي، همانگونه که در اين نوشته نيز ديده مي‌شود، عبدالبهاء - به دلائلي که در مقاله‌ي «رهبران ديني بهايي و تورکي‌نويسي» شرح داده‌‌ام- در عمل به نوعي تلرانس و تنوع زباني توجه و تمايل داشت و خود نيز مولف آثار ديني تخصصي، از لوح و مکتوب و شعر و تفسير و ... به زبان تورکي بود.

اين امر شايد موجب انتباه براي خادمان ديني تورک، مخصوصا شيعي امامي باشد که آثار منثور در حوزه‌هاي تخصصي خود را به زبان مخاطبينشان و تورکي بنويسند. توضيح آنکه تورکي‌نويسي، بويژه نثر تورکي در موضوعات تخصصي، رفتاري است که نوعا در ميان رهبران و روحانيون و مجتهدين و آيت الله‌هاي برجسته‌ي تورک شيعي امامي در ايران و خارج آن ديده نمي‌شود. (البته اين، غير از عرصه‌ي ادبيات نوحه و مرثيه است که زبان تورکي- هرچند به شدت متاثر از فارسي- اما هنوز در آن حضوري پررنگ دارد). به عنوان نمونه هيچ کدام از آثار قلمي منثور علامه طباطبائي، علامه جعفري، علامه اميني، آيت الله خوئي، آيت الله شريعتمداري، موسوي اردبيلي، بيات زنجاني، نوري همداني، قاضي طباطبائي ، ..... و هزاران روحاني تورک شيعه‌ي امامي به زبان تورکي نيست. (علامه طباطبائي، حتي شعري به پارسي سره بنام «کيش مهر» دارد). با اين وصف در قياس با رهبران و روحانيون بهايي، تورکي‌گريزي در ميان رهبران و روحانيون برجسته‌ي تورک شيعي امامي بالنسبه بيشتر و گسترده‌تر است. حتي مي‌توان گفت که شيعه‌ي امامي نسبت به بهائيت، به درجات بسيار زيادتري تجلي قوميتگرائي فارسي و مبلغ و مشوق فارسي‌گري است.


پايان نوت مئهران باهارلي

تفسير تورکي يک حديث از عبدالبهاء

حديثِ إِنَّ اللَّهَ ليؤيد هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ

«آللاه بو ديني بير فاجر واسطه‌سي ايله قوّتله‌نديره‌جه‌کدير».

حديثِ شريفده‌کي فاجر کلمه‌سي‌نين فجوردان مشتقّ اولدوغونو، بعضي ذَوات تصوّر ائتميشله‌ردير. حالبوکي حضرتِ نبوي «عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ السَّلَامُ» افه‌نديميزين حديثِ شريفده مقصدِ مقدّسله‌رى بالعکس اولوپ، فاجر کلمه‌سي[نين] فارق معناسي‌دير، آييريجي دئمه‌کدير.  يعني جنابِ کبريا بو دينِ مبيني فارقِ حقّ و باطل اولان بير ذاتِ مکرّم‌ين همّتي ايله تائيد ائده‌جه‌کدير. بؤيله بير ذات، امرِ معروفلا و نهيِ منکر ايله متصّف «وَ لَا تَأْخُذُهُ لَوْمَةَ لائمين» [وَ لَا تَأْخُذُهُمْ فِي اللَّهِ لَوْمَةُ لَائِمٍ] (عيبچي‌له‌رين عيبينده‌ن قورخماز) آيتِ کريمه‌نين مظهري‌دير. حسنات و سيّاتي، و حسن و قبحو، و علم و جهلي، و ايمان و کفرو، و امانت و خيانتي، و مقبول و مردودو، و هدايت و ضلالتي، و نور و ظلمتي، و حقيقت ايله مجازي، و صدق و کذبي، و وفا و جفايي، و موافق و منافقي قوّه‌ي قدسيّه ايله آييرير بير شخصِ جليل‌دير. و بؤيله فضائل و حصائل ايله متّصف اولان بير ذاتِ مکرّم، البتّه فارق و خارق و فائق‌دير.

بير ده کلمه‌ي فاجر، غني و متموّل معناسيندادير. حديثِ شريفين شو حالدا معنايِ مُنيفي بو اولور کي جنابِ کبريا بو شرائطِ غرّايي بير شخصِ غني ايله تائيد ائده‌جه‌کدير. معلومِ عالي‌له‌ريدير کي غناء و ثروت ايکي تورلو اولور. بيري ثروتِ جسماني‌دير کي سرمايه‌سي ذهبِ ابريض و عند الخلق فضّه‌ي فرح‌انگيزدير. بو ايسه او قدر مزيّت و شرفي يوخدور. بير انسانِ ناقص بيله اونا نائل اولابيلير. ثروت و غنانين ديگر قسمي غنايِ حقيقي‌دير. او ايسه اساسي علمِ لدنّي و ايمانِ حقيقي و بصيرتِ ربّاني و فضائلِ انساني و حصائلِ روحاني و شرف و مزيّتِ معنوي‌دير. و بو مناقبه مظهر اولان ذاتا «يَوْماً يُغْنِي اللَّهُ کلا مِنْ سَاعَتِهِ» (آللاه[ين] کندي بوللوغو ايله هر کسي زنگين ائتدييي گون)دور.  شو حالدا حديثِ شريفين معناي مُنيفي بو اولور کي مظهرِ مواهبِ لدنّي و مرکزِ معارفِ ربّاني و مطلعِ عوارفِ سبحاني و حائزِ فضائلِ انساني و کاشفِ اسرارِ حقيقت و واقفِ رموزِ نبوّت و عالم سرّ مکنون و عارفِ رمزِ مصون اولان بير ذاتِ حکمت‌مشحون ايله جنابِ کبريا بو شرائطِ غرّايي تائيد ائده‌جه‌کدير.

و السّلام.

İnne’llâhe yü’eyyidü hâze’d-dîni bi-recülin fâcirin:

“Allâh bu dini bir fâcir vâsitesiyle qüvvetlendirecekdir”

Hedîs-i şerîfdeki “fâcir” kelimesi fücûrdan müşteqq olduğunu be’zi zevât tesevvür étmişlerdir. Halbuki Hezret-i Nebevî, eléyhi’s-selâti ve’s-selâm efendimizin hedîs-i şerîfde meqsed-i  müqeddesleri bil’ekis olup “fâcir” kelimesi “fâriq” me’nasıdır, “ayrıcı” démekdir. Ye’nî, Cenâb-i Kibriyâ bu din-i mübîni fâriq-i haq ve bâtil olan bir zât-i mükerremin himmetiyle te’yîd édecekdir. Böyle bir zât, emr-i me’rufla ve nehy-i münker ile müttesif ve Lâ te’xüzühü levmetü lâ’imin (“Ayıbçıların ayıblamasından qorxmaz”) âyet-i kerîmenin mezheridir. Hesenât ve seyyiâtı ve hüsn ü qübhü ve ilm ü cehli ve imân ü küfrü ve emânet ü xiyâneti ve meqbûl ü merdûdu ve hidâyet ü zelâleti ve nûr u zülmeti ve heqiqet ü mecâzı ve sidq u kizbi ve vefâ ü cefâyı ve muvâfiq u münâfiqi qüvve-i qüdsiye ile ayırır bir şexs-i celîldir. Ve böyle fezâil ve hesâil ile müttesif olan bir zât-ı mükerrem elbette fâriq ve xâriq ve fâiqdir.

Bir de kelime-i “fâcir”, qenî ve mütemevvil me’nasındadır. Hedîs-i şerîfin şu halda me’na-yi münîfi bu olur ki, Cenâb-ı Kibriyâ bu Şerîet-i qerrâyı bir şexs-i qenî ile te’yîd édecekdir. Me’lûm-I âlileridir ki, qinâ ve servet iki türlü olur; biri servet-i cismânîdir ki sermâyesi zeheb-i ibrîz ve ind elxalq fizze-yi fereh-engîzdir. Bu ise o qeder meziyyet ve şerefi yoxdur. Bir insân-i nâqis bile ona nâil olabilir. Servet ve qinânın diyer qismi qinâ-yi heqiqîdir. O ise esâsı, ilm-i ledünnî ve îmân-i heqiqî ve besîret-i Rebbânî ve fezâil-i insânî ve hesâil-i rûhânî ve şeref ü meziyyet-i me’nevîdir. Ve bu menâqibe mezher olan zâta Yevmün yuğni Allâh küllen min sa‘etihi (“Allahın Kendi bolluğu ile herkesi zengin etdiyi gün”) dür. Şu halda, hedîs-i şerîfin me’na-yi münîfi bu olur ki: mezher-i mevâhib-i ledünnî ve merkez-i meârif-i rebbânî ve metle-i evârif-i sübhânî ve hâiz-i fezâil-i insânî ve kâşif-i esrâr-i heqiqet ve vâqif-ı rümûz-i nübüvvet ve âlim-i sirr-i meknûn ve ârif-i remz-i mesûn olan bir zât-i hikmetmeşhûn ile Cenâb-ı Kibriyâ bu şerîet-i qerrâyı te’yîd edecekdir.

Ve’s-selâm.

منابع

Necati Alkan. Abd ul-Baha’s commentary on the Islamic tradition
به نقل از: مجموعه‌ي الواح و مناجاتهاي تورکي. چاپ دوم. تهران. ١٩٧٠-١٩٧١. صص ۱۳۸-۱۴۲
مئهران باهارلي. الواح تورکي عبدالبهاء
مئهران باهارلي. رهبران ديني بهائي و تورکي‌نويسي
مئهران باهارلي. اشعار تورکي عبدالبهاء

No comments:

Post a Comment

Note: Only a member of this blog may post a comment.