İran’da çoçuklar için okulda sahnelenen bir tiyatro oyunundan: Türk olmak suçtur, cezası da zindan

İran’da çoçuklar için okulda sahnelenen bir tiyatro oyunundan:

Türk olmak suçtur, cezası da zindan

İran’da yaşamakta olan Türk halkı ile ilgili bu ülkede var olan ırkçı ve aşağılayıcı steriyotipler sadece Fars toplumun gündelik konuşmalar ve fıkraları, mediya ve yayınları ile sınırlı deyildir. Bunlara ek olarak, okullarda Türk çocuklarının beynini yıkamak için de sık kullanılır.

“Hemedan’ı Seviyorum” (I ♥ HAMEDAN) sayfasında korkunç bir olay anlatılmıştır. Çoğunluğunu Türklerin oluşturduğu Hemedan İlinde bir okulda, çoçuklar için bir tiyatro oyunu sahnelenmiştir. Bu oyunda Türk olmak suç gösterilmiş, suçun kanıtı da Polisin bir Türk’ün cebinde bulduğu somun (pide)!. Pide bulunduktan sonra Polis o şahsı Türk olmak suçundan yakalayıp hapse gönderiyor:

“Polis sahnede birini durdurur ve beyefendi sen Türk müsün diye soruyor. Adam cevap veriyor ki: Hayır, Allah’a yemin ederim. İnanmıyorsan gel üstümü ara. Polis üstünü arıyor ve cebinde bir küke (somun, pide) bulur ve adamı Türk olmak suçundan hapse gönderir. Ortaokulda bizim için sahneledikleri ve bize gösterdikleri oyun tam olarak buydu.

İran’da Türk olmak suçtur, cezası zindan ve Farsların ülkesinde esir olmak. Bütün bu şeytanlaştırmalar ve saldırılara rağmen, neden hala bazı insanlar çocuklarıyla Türkçe konuşuyor anlamıyorum. Belleyimizde bu anılardan çok var. Mazlumu oynamıyorum. Bu bizim toplumumuzun acı gerçeyi. ... Bunlar ki Türkleri eşek bilirler. .... Bu ülke insanlarla alay etme ülkesi, vicdanları ayaklar altına alma ülkesidir”.

Kaynak:

استریوتیپ «نان بربری، بیسکویت تورک‌ها» در تئاتر مدارس همدان – تورک‌ایلی

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/04/blog-post_28.html

İlgili Bağlantılar:

İRAN’DA ÇOÇUKLAR İÇİN OKULDA SAHNELENEN BİR TİYATRO OYUNUNDAN: TÜRK OLMAK SUÇTUR, CEZASI DA ZİNDAN

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/05/iranda-cocuklar-icin-okulda-sahnelenen.html

İRAN İSLAM CUMHURİYETİ’NİN ÜST DÜZEY DİPLOMATI: TÜRKLER ALÇAK VE ŞEREFSİZDİRLER. ERDOĞAN MÜNAFIK VE TÜRKİYE DEVLETİ KÖTÜ BİR HAYVANDIR. TÜRKLER ERMENİLERİ SOYKIRIM YAPMIŞ, ŞİMDİ DE KÜRTLERE BOMBA YAĞDIRIYOR.

http://sozumuz1.blogspot.com/2022/11/iran-islam-cumhuriyetinin-ust-duzey.html

İRAN’IN FARS-Şİİ DERİN DEVLETİ SÖZCÜLERİNDEN RÂİFİPÛR: İRAN, TÜRKİYE ALEVİLERİNİ ÖRGÜTLEMELİ VE KULLANMALI; ERDOĞAN’IN İRAN’IN SABRININ TÜKENDİYİNİ ANLAMASINI SAĞLAMALI

http://sozumuz1.blogspot.com/2022/02/irann-fars-sii-derin-devleti.html

KASIM SÜLEYMANİ’NIN TÜRK, TÜRKİYE, OSMANLI VE SELÇUKLU KARŞITI SÖZLERİ

http://sozumuz1.blogspot.com/2023/01/kasm-suleymaninin-turk-turkiye-osmanl.html

İRAN’DAN ERMENİSTAN’A UYARI: SOYKIRIM İDDİASINDAN VAZ GEÇMEYİN, TÜRKİYE İLE İLİŞKİLERİ NORMALLEŞTİRMEYİN

http://sozumuz1.blogspot.com/2022/04/irandan-ermenistana-uyar-soykrm.html

İRAN’DA BULUNAN TÜRKİK MİLLETLER, YURTLARI, VE BUNLARIN ÖZADLANDIRMALARI İLE MİLLİ BAYRAKLARI

http://sozumuz1.blogspot.com/2022/06/iranda-bulunan-turkik-milletleri.html

İRAN’DA YAŞAMAKTA OLAN TÜRK HALKININ İRAN DEVLETİ’NDEN TALEP ETTİĞİ KISA VE ORTAVADELİ İSTEKLER

http://sozumuz1.blogspot.com/2022/11/iranda-yasamakta-olan-turk-halkinin.html

TÜRKİYE CUMHURİYETİ, (İRAN, AFGANİSTAN, İRAK, SURİYE’DE) YAŞAYAN TÜRKLERİN KENDİ FEDERE DEVLETLERİNİ KURMALARINA DESTEK VERMELİDİR

http://sozumuz1.blogspot.com/2022/05/turkiye-cumhuriyeti-iran-afganistan.html

TÜRKİYE’NİN İRAN İŞİNE KARIŞMASI GEREKİYOR

http://sozumuz1.blogspot.com/2022/11/turkiyenin-iran-isine-karismasi.html

TÜRKİYE DİYANETİ’NDE ALEVİ, CAFERİ, HIRISTIYAN VE MUSEVİ BİRİMLERİNİN KURULMASI ÖNERİSİ

http://sozumuz1.blogspot.com/2022/10/turkiye-diyanetinde-alevi-caferi.html

روان‌کاوی توده‌ای عمیق، افکار و ایده و اندیشه‌های تفکر برانگیز و علمی آقای باهارلی

 

روان‌کاوی توده‌ای عمیق، افکار و ایده و اندیشه‌های تفکر برانگیز و علمی آقای باهارلی 

Keyone Nasimi

در تاریخ اجتماعی تورک‌های ایران من تا به حال به مقالات باارزشی مانند «مغلوبیتمان در انقلاب مشروطه .... »[1] و یا «دولت عوثمان‌لی و اپیدمی خودزنی ....»[2] و «اسلام تورکی و اسلام مرزی ....»[3] و «عقب‌گرد به سنگر ملی ....»[4]، «قهر کردن از مردم فارس ....»[5]، «پدیده‌های نو و نام‌های نو ....»[6]، « ائل، اوبا، اویماق‌لاریمیز ....»[7] و «رقابت تاریخی تورک – فارس» (بخشی از «مصاحبه‌های ایشان با آزربایجان دموکراسی اوجاغی»)[8] و و و بر نه‌خورده‌ام. و جداً حیف است که این‌همه افکار و ایده و اندیشه‌های تفکّر برانگیز و علمی در میان ده‌ها سایت و فیس‌بوک گم و گور شوند.

من از سوی‌داش‌های عزیز و خود آقای باهارلی سه خواهش دارم.

اوّل: من مدّت‌ها پیش مقاله‌ای از آقای باهارلی [«عامل جوغرافیا و تاثیرات منطقه‌ای ....»[9]، «میان پرده‌ی تاریک .... »[10]] خوانده بودم که ایشان در میانه‌ی نوشته‌اش به تفاوت بین غلظت هویت تورکی در تورک‌های ساکن غرب و شرق آزربایجان پرداخته بودند. در این نوشته‌ی باارزش، ایشان به موضوع خیلی مهمّی پرداخته بودند و آن این که تورک‌های ساکن غرب آزربایجان به خاطر تهدیدهای اکراد و ارامنه بیش‌تر از تورک‌های ساکن شرق آزربایجان مانند تبریز به هویت تورکی‌شان پای‌بند مانده‌اند. امّا تورک‌های ساکن شرق به خاطر عدم [وجود] این گونه تهدیدها بیش‌تر مرکزگرا شده‌اند. این یک روان‌کاوی توده‌ای عمیق است که نتایجش را امروزها خود شاهدش هستیم. من عنوان مقاله یادم رفته و الآن بهش احتیاج مبرمی دارم. از دوستان یا خود آقای باهارلی خواهشمندم که اگر عنوان این مقاله یادشان باشد لطفاً در همین جا درجش کنند.

خواهش دوّم این است که متأسّفانه مقاله‌های باارزش آقای باهارلی در خیلی جاها منشتر می‌شوند که جمع‌آوری‌شان خیلی مشکل و گاهاً غیر ممکن می‌شود. مخصوصاً نوشته‌هایی که در فیس‌بوک منتشر می‌شوند بعد از مدّتی اصلاً قابل دست‌رسی نیستند. اگر دوستانی که توانایی و وقت‌اش را دارند به‌توانند در [یک] سایت پشتیبانی، همه‌ی مقالات منتشر شده‌ی ایشان را جمع‌آوری و نصب کنند، خدمت بزرگی به ملّت و فعّالین تورک‌های ایرانی کرده‌اند.

خواهش سوّم از خود آقای باهارلی است و آن این که نوشته‌هایش در سایت سؤزوموز بعد از مدّت کوتاهی غیب می‌شوند و کلاً این سایت سرعت بالا آمدنش خیلی کم است. اگر امکان داشته باشد مقالاتشان را در فورمت پی.دی.اف. منتشر کنند که هم ذخیره و هم چاپ و هم ارسالش به دوستان توسّط ایمیل راحت‌تر شود.

من با این که اکثر نوشته‌های ایشان را در گلاسورها طبقه‌بندی کرده‌ام، اما می‌توانم ادّعا کنم که به خیلی دیگر از نوشته‌هایش نه‌توانسته‌ام دست‌رسی پیدا کنم. پیرینت گرفتن هم از سایت‌های مختلف خودش مشکلاتی دارد. مهم‌تر از همه نه‌می‌توان به دوستان ارسال یا به عنوان مرجع به آن‌ها رجوع داد.

هه‌پینیز ساغ قالین!

مطالب مرتبط:

روان‌کاوی توده‌ای عمیق، افکار و ایده و اندیشه‌های تفکر برانگیز و علمی آقای باهارلی

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/05/blog-post_18.html

آگاهی من به هویت تورکی از مقالات مهران باهارلی شروع شد

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/04/blog-post_50.html

ایران جوغرافیاسی‌ندا اه‌ن آوانگارد تاریخ‌ه یؤن وئره‌ن باهارلی‌دیر

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/04/blog-post_26.html

سوسن نواده رضی (مئهران باهارلی‌یا): تورک‌له‌ریمیزی بیر قورتاران اولاجاق‌سا، او دا مطلق سیز اولاجاقسیز.

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/04/blog-post_14.html

سوسن نواده ‌رضی و لومپه‌ن آزه‌ربایجان‌چی‌ «شانلی ایلدیریم»ین اونو شخصیت تئرورو و تهدید ائتمه‌سی

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/04/blog-post_93.html

مقالات باهارلی مرا عاشق تورک و زبان تورکی کرد

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/04/blog-post_56.html

ما تورک‌های همدانیم. مهران بهارلی را یک قهرمان بزرگ می‌دانم. و من نمونه‌ای معمولی از میلیون‌ها نفر تورک خارج از آزربایجانم.

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/04/blog-post_66.html

مئهران بئی: شما در شوره‌زاری درختی را کِشته‌اید که ریشه دوانیده است

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/04/yine-sozumuz.html

در ٩٠-١٠٠ سال گذشته افرادی مانند بهارلی غایب بودند

http://sozumuz1.blogspot.com/2022/04/90-100.html

اگر می‌خواهید که از نوشته‌های جناب مئهران بهارلی بهره ببرید

http://sozumuz1.blogspot.com/2022/11/blog-post.html

---

[1] مغلوبیتمان در انقلاب مشروطه‌ی ایران و خبط - خیانت انجمن آزربایجان

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/12/blog-post_19.html

[2] دولت عوثمان‌لی و اپیدمی خودزنی نخبه‌گان تورک در آزربایجان – ایران

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/05/blog-post_36.html

[3] اسلام تورکی، اسلام مرزی؛ پاسخی به نقد حیدر شادی

https://sozumuz1.blogspot.com/2017/07/blog-post_25.html

[4] عقب‌گرد به سنگر ملی، مشترک و سراسری و یا: زبان فارسی، زبان ملی و مشترک تورک‌ها و زبان سراسری ایران نیست

https://sozumuz1.blogspot.com/2016/02/blog-post_16.html

[5] قهر کردن از مردم فارس، کوْد و تعبیری پان‌ایرانیستی است

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/05/blog-post_25.html

[6] فارسستان، فارسیه، فارسیستان، پرشیا، پرسیا  (Farsestan, Farsistan, Farsiye, Farsiyeh, Persia) 

بخش اول: فارسستان در یک نگاه

https://sozumuz1.blogspot.com/2016/04/blog-post_26.html

بخش دوم: پدیده‌های نو، نام‌های نو-فارسستان، منطقه‌ی ملی فارس‌نشین در شرق و مرکز کشور

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/04/blog-post_25.html

[7] ائل، اوْبا، اوْیماق‌لاریمیز و یا مساله‌ی ایلات تورک

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/05/blog-post_78.html

هدف از بررسی زیرگروه‌های لهجه‌ای، جوغرافیایی، مذهبی، طائفه‌ای، ... ملت تورک در ایران

https://sozumuz1.blogspot.com/2016/09/blog-post_9.html

جوغرافیای انسانی خلق تورک در ایران و منطقه

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/05/blog-post.html

[8] در قسمت سوم از گفتگوی مهران بهاری با آزربایجان دموکراسی اوجاغی

 گفتگوی مهران بهاری با آزربایجان دموکراسی اوجاغی-بخش اول

https://sozumuz1.blogspot.com/2017/08/blog-post_45.html

گفتگوی مهران بهاری با آزربایجان دموکراسی اوجاغی-بخش دوم

https://sozumuz1.blogspot.com/2017/08/blog-post_16.html

گفتگوی مهران بهاری با آزربایجان دموکراسی اوجاغی-بخش سوم

https://sozumuz1.blogspot.com/2017/08/blog-post_49.html

گفتگوی مهران بهاری با آزربایجان دموکراسی اوجاغی-بخش چهارم

https://sozumuz1.blogspot.com/2017/08/blog-post_90.html

گفتگوی مهران بهاری با آزربایجان دموکراسی اوجاغی-بخش پنجم

https://sozumuz1.blogspot.com/2017/08/blog-post_54.html

[9] عامل جوغرافیا و تاثیرات منطقه‌ای بر شعور ملی تورک، آزربایجان‌گرایی، تورک‌گرایی، ...

https://sozumuz1.blogspot.com/2018/02/blog-post_23.html

[10] میان پرده‌ی تاریک: مقابله‌ی دموکرات‌های فارس‌گرای آزربایجانی با تورک‌گرایان دموکراتیک تورک

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/05/blog-post_32.html

میان پرده‌ی تاریک: مقابله‌ی دموکرات‌های فارس‌گرای آزربایجانی با تورک‌گرایان دموکراتیک تورک

 

میان پرده‌ی تاریک: مقابله‌ی دموکرات‌های فارس‌گرای آزربایجانی با تورک‌گرایان دموکراتیک تورک

دولت عثمانلی و اپیدمی خودزنی نخبه‌گان تورك در آزربایجان - ایران

 

دولت عثمانلی و اپیدمی خودزنی نخبه‌گان تورك در آزربایجان - ایران

قهر کردن از مردم فارس، کود و تعبیری پان‌ایرانیستی است

 

قهر کردن از مردم فارس، کود و تعبیری پان‌ایرانیستی است

علت توجه فوق العاده‌ی ایرانی‌ها به انتخابات «تورکیه»

 در رسانه‌های فارسی، عوامل بی شماری در توضیح علت توجه فوق العاده‌ی ایرانی‌ها به انتخابات «تورکیه» مطرح می‌شود، اما عامل اصلی گفته نمی‌شود: اکثریت نسبی مردم ایران «تورک» است

وچیزی طبیعی‌تر از این وجود ندارد که یک مردم (تورک) به مسائل کشوری که نام ملی او را در اسم خود دارد (تورک.یه) و ملتش هم هم‌نام اوست (تورک) علاقه نشان بدهند.

Fars medyasında İranlıların "Türkiye" seçimlerine olağaüstü ilgi göstermesini açıklamak için sayısız faktörden bahsediliyor, ama asıl faktöre değinilmiyor: İran halkının görece çoğunluğu "Türk"tür.

İran’da yaşayan (Türk) halkının, adında (Türk.iye) kendi milli adı (Türk) bulunan ve milletinin de kendisiyle aynı adı (Türk) taşıyan bir ülkenin (Türkiye’nin) meselelerine ilgi göstermesinden daha doğal bir şey olamaz.

تورک خالقی‌نین تورکییه ایله ایلگی‌له‌نمه‌سی‌نین تاریخی، توپلوم‌سال، کیم‌لیک‌سه‌ل و پیراگماتیک نه‌ده‌ن‌له‌ری واردیر

https://sozumuz1.blogspot.com/2016/11/blog-post.html

İRAN’DA YAŞAMAKTA OLAN TÜRK HALKININ TÜRKİYE İLE İLGİLENMESİNİN TARİHİ, TOPLUMSAL, KİMLİKSEL VE PIRAGMATİK NEDENLERİ VARDIR

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/05/iranda-yasamakta-olan-turk-halkinin.html

تمام گزارش‌های اصلی اوروپایی در باره‌ی برآمدن شاه اسماعیل، بر «ارتباط مسیحی ارمنی» او اصرار و پافشاری می‌کنند

تمام گزارش‌های اصلی اوروپایی در باره‌ی برآمدن شاه اسماعیل، بر «ارتباط مسیحی ارمنی» او اصرار و پافشاری می‌کنند

 

مئهران باهارلی

 

کشیش ارمنی دین مسیحی و کتب مقدس آن را به [شاه] اسماعیل نوجوان آموخت و بی‌هوده‌گی و پوچی دین محمدی را به او نشان داد.

خانیم آمئلییا گالاغئر پروفسور دپارتمان مطالعات دینی و رئیس بخش مطالعات اسلامی و خاورمیانه (دانشگاه نیاگارا،  آمریکا) مقاله‌ای در باره‌ی داستان آشیقی تورکی «حکایت شاه اسماعیل» را در مجله‌ی تحقیقات فولکلور منتشر و در قسمتی از این مقاله‌ی ارزش‌مند خود مساله‌ی تناسب داستان آشیقی تورکی «حکایت شاه اسماعیل» با حقایق تاریخی را بررسی کرده است. او در این قسمت می‌گوید سرتاسر گزارش‌های اصلی اوروپایی در باره‌ی سال‌های بلوغ و نوجوانی و فورم گرفتن شخصیت شاه اسماعیل و سپس برآمدن و خروج او، بر «ارتباط مسیحی ارمنی» وی اصرار و پافشاری می‌کنند. او سه نمونه را هم ذکر می‌کند: گزارش «کاتئرینو زئنو»، سفیری ونیزی که برای ایجاد یک اتحاد بر علیه عثمانلی‌ها به دربار آق‌قویون‌لو اعزام شده بود، گزارش یک «تاجر ایتالیایی ناشناس» در سال 1508، و گزارش «جییوان مارییا آنجییولئللو» (هر سه‌ی این گزارشات در مقاله‌های جداگانه در سؤزوموز منتشر خواهند شد).

آنچه از این سه گزارش که پروفسور آمئلییا گالاغئر بدان‌ها اشاره کرده بر می‌آید آن است که شاه اسماعیل نوجوان هنگامی که در «قصبه‌ی آرمینیگ» - مقر «کیلیسای سورپ خاچ» و استقرار اسقف اعظم ارمنی - در «جزیره‌ی آختامار» (اقتمر) واقع در «دریاچه‌ی وان» در شرق آناتولی و غرب خوی مخفی بود، نه تنها تحت تربیت کشیشان و راهبان ارمنی که دین مسیحیت و کتب مقدس آن – طبق آموزه‌های کیلیسای ارمنی – را به وی تعلیم داده و آموزاندند قرار داشت، بلکه در این سال‌ها اندیشه و حرص فرمان‌روایی و حکم‌رانی و خصومت با عثمانلی و .... توسط آن‌ها به وی تلقین و القاء و تزریق شده است.

نکته‌ی جالب دیگری که در این مقاله بدان اشاره شده «مقروض و بدهکار شدن» شاه اسماعیل به راهبان و کشیشان ارمنی به سبب محافظت آن‌ها از او و آموزش و تربیتش، و حسن نیت و خوش‌رویی در حد افراط آن‌ها نسبت به وی است. به واقع تاریخ نشان داد که شاه اسماعیل و بعدها مخصوصا شاه عباس حقیر که مخفیانه به مسیحیت طبق آموزه‌های کیلیسای ارمنی تغییر دین داده بود، با بالا کشیدن ارمنیان و مسلط کردنشان بر دولت و دیوان و اوردو و تجارت و ... دولت قیزیل‌باشیه، و تغییر دادن اجباری مذهب تورک‌های علوی و سنی به شیعی امامی و وارد کردن بعضی از تعالیم و آئین‌های مسیحیت ارمنی در شیعه‌ی امامی، و در نهایت ایجاد شکاف عمیق و دشمنی و برادرکشی شیعی – سنی که تا به امروز ادامه دارد، این قرض و بدهی خود را پرداختند ....

نوت: ارجاعات و منابع داده شده در این قسمت که نقل کرده‌ام را ترجمه ننمودم. علاقه‌مندان می‌توانند برای دست‌رسی به آن‌ها به اصل مقاله‌ی انگلیسی که لینک آن را در پاورقی داده‌ام مراجعه کنند.

پایان نوت مئهران باهارلی

مغزشویی شاه اسماعیل جوان توسط راهبان ارمنی در کلیسای جزیره‌ی آختامار – اقتمر در دریاچه‌ی وان

 

مغزشویی شاه اسماعیل جوان توسط راهبان ارمنی در کلیسای جزیره‌ی آختامار – اقتمر در دریاچه‌ی وان

 

مئهران باهارلی

 

١-صفویسم عنصری محوری در سیاست‌ها و استراتژی‌های تورک‌ستیزان و در میان آن‌ها تاریخ‌نگاری - هویت ملی ایرانی و تاریخ‌نگاری - هویت ملی آزربایجانی است. به عنوان نمونه یک تحلیل‌گر پان‌ایرانیست چنین می‌نویسد: «بازتعریف و تبیین سیاست‌های نظامی و بین‌المللی و دستاوردهای تمدنی و ملی شاهان هخامنشی و دیگر سلسله‌های بزرگ ایرانی به خصوص سلسله‌ی صفویه باید در دستور کار قرار بگیرد و از ظرفیت میراث صفوی برای گفتمان‌سازی و مقابله با هجوم پان‌تورکیسم به کشور و استان‌های آزری‌زبان استفاده شود. در این صورت کشور در برابر ویروس قومیت‌گرایی واکسینه شده و با تقویت اتحاد و وحدت ملی می‌توان به شکست قطعی سیاست‌های تورکیه برای بلوک کردن کوریدور شمال – جنوب ایران اومیدوارتر بود». (دوکتور احسان موحدیان. از الآن خواب شوم آزربایجان و تورکیه را دریابیم. سایت دیپلوماسی ایرانی)

تاکنون نقش ارمنیان در تاسیس دولت قیزیل‌باشیه، شکل‌دهی به آراء و سیاست‌های شاه اسماعیل اول بنیان‌گذار آن دولت و شاه عباس حقیر برجسته‌ترین پادشاه آن سلسله به وضوح و دقت بررسی و عرضه نشده است. حال آن که کلیسای ارمنی، بسیار بیش‌تر از وندیک - ونیز و کاتولیسیسم در آفرینش صفویسم، شخصیت شاه اسماعیل و شاه عباس حقیر، اعتقادات و آئین‌های مذهب علوی قیزیل‌باشی تورکی و مذهب شیعه‌ی امامی فارسی نقش و تاثیر داشته است. بدون وقوف بر این نقش و تاثیرات، از یک سو اتحاد استراتژیک جمهوری اسلامی ایران – دولتی اسلامیست – با ارمنستان اشغال‌گر، و از طرف دیگر دولت و قهرمان ملی شمردن صفویان ماشه‌ی اوروپای صلیبی بر علیه تورکان و مسلمانان در تاریخ‌نگاری آزربایجانی و هویت ملی آزربایجانی، و تورک‌ستیزی شدید هر دوی این‌ها – یعنی ایران‌گرایی و آزربایجان‌گرایی - غیر قابل توضیح است.

غور و تدقیق در منابع و اسناد دست اول مخصوصا اوروپایی و مسیحی – که نوعا در تاریخ‌نگاری ایرانی و مخصوصا آزربایجانی سانسور شده‌اند - نشان می‌دهد شاه اسماعیل اول از دوران کودکی تحت تاثیر و تربیت کشیشان ارمنی و معروض به مغزشویی آن‌ها بود. این اسناد و منابع شاه اسماعیل اول را به صورت مسیحی‌دوست – Philo-Christian، و مسیحی مخفی – Crypto-Christian (مخفیانه تغییر دین داده به مسیحیت به دست کشیشان و کلیسای ارمنی) عرضه می‌کنند. و اما طبق همین اسناد و منابع شاه عباس حقیر، قطعا یک مسیحی مخفی – Crypto-Christian بود. از نتایج این امر ورود بعضی از آموزه‌های معین مسیحیت از طریق کلیسای ارمنی، هم به گونه‌ی قیزیل‌باشی مذهب علوی تورک (تثلیث، مقام خلیفه‌گی، ....) و هم به شیعه‌ی امامی فارسی (صنف روحانی، بسیاری از عزاداری‌های شیعیان، ...)، و یهودی‌ستیزی و ایران زده‌گی به هر دو است. (منظور از گونه‌ی قیزیل‌باشی مذهب علوی تورکی، جریان غالی دوازده امامی در میان تورکمانان آناتولی و تورک‌ایلی به رهبری شیخ حیدر و شاه اسماعیل و ... است که به شدت ضد عثمانلی و ماشه‌ی صلیبیان بود. در مقابل گونه‌ی قاراقویون‌لوی مذهب علوی تورکی، که یک جریان غالی دوازده امامی عثمانلی‌دوست و متفق آن‌ها بر علیه صلیبیان در میان تورکمانان بود و بقایای آن امروز در تورک‌ایلی، در استان‌های آزربایجان غربی و همدان هنوز باقی است).

پادشاهان مذکور صفوی به سبب تحت تاثیر شدید کلیسای ارمنی بودن، دشمن سرسخت مسلمانان و تورک‌ها و در راس آن‌ها عثمانلیان و در این استقامت متحد استراتژیک و در خدمت سیاست‌های تورک‌ستیزانه‌ی اوروپای صلیبی بودند. این تمایل و خصلت عینا به دو هویت ملی ایرانی – تاریخ‌نگاری ایرانی و هویت ملی آزربایجانی – تاریخ‌نگاری آزربایجانی در روزگار ما هم منتقل شده است:

الف-به سبب عجین شدن اصل دشمنی با تورک در شیعه‌ی امامی فارسی و علوی‌گری قیزیل‌باشی عمدتا از طریق کلیسا و آموزه‌های ارمنی است که امروزه جمهوری اسلامی ایران – که یک دولت ظاهرا اسلامیست و بنیادگرای شریعت‌محور است متحد استراتژیک ارمنستان اشغال‌گر و در مقایسه با دولت ظاهرا سکولار پهلوی به مراتب ارمنی‌پرست‌تر است. و یا در تورکیه حزب جمهوری خلق ظاهرا سکولار که بدنه‌ی اصلی طرف‌داران آن را علویان تشکیل می‌دهند، در مقابل جمهوری آزربایجان سکولار از تجاوزات و توسعه‌طلبی ارمنستان و ایران حمایت می‌کند (مثلا با ادعای دروغ بکار گرفتن تکفیری‌ها توسط جمهوری آزربایجان در جنگ ٤٤ روزه توسط اونال چئویک‌اؤز معاون رهبری حزب جمهوری خلق، و اخیرا راه ابریشم پیشنهادی قیلیچ‌داراوغلو رهبر آن حزب که جمهوری آزربایجان را بای‌پس کرده از ایران تحت حاکمیت فارس می‌گذرد).

ب-تاریخ‌نگاری آزربایجانی و هویت ملی آزربایجانی – ایدئولوژی آزربایجانیسم هم، دولت صفوی را دولت ملی خود و سه پادشاه ضد تورک آن شاه اسماعیل اول، شاه تهماسب و شاه عباس حقیر، که از عوامل تعیین کننده در آفرینش دولت مودرن ایران و شیعه‌ی امامی فارسی و صنف روحانیت و ... در شکل امروزی هستند را شخصیت‌های ملی خویش می‌داند. زیرا تاریخ‌نگاری آزربایجانی و هویت ملی - ناسیونالیسم آزربایجانی محصول پان‌ایرانیسم – استعمار انگلستان در سال‌های مشروطه و مهم‌تر از آن استالینیزم روسیه، و در نتیجه ماهیتا و ذاتا ضد تورک است. تقدیم کردن صفویان به عنوان دولت ملی آزربایجانی و بوت‌سازی از آن‌ها توسط روسیه‌ی استالینیستی و تاریخ‌نگاری آزربایجانی و هویت ملی آزربایجانی – ایدئولوژی آزربایجانیسم، صرفا بدان سبب است که صفویان مذکور با تورکان و هویت ملی تورک و عثمانلیان دشمنی عمیق داشتند ....

٢-در این نوشته قسمت‌هایی از مقاله‌ی «مسیحیان در ایران صفوی: مهمان‌نوازی و آزار» تالیف رودولف ماتئیی را مستقیما و کلمه به کلمه از انگلیسی به فارسی ترجمه کرده‌ام[1]. در این قسمت‌ها مولف به روابط عنصر و کلیسای ارمنی با شاه اسماعیل پرداخته است. مهم‌ترین و جالب توجه‌ترین موضوع مطرح شده در این قسمت‌ها، روایات و شایعات مربوط به مغزشویی شاه اسماعیل نوجوان در کلیسای سورپ خاچ[2] قصبه‌ی آرمینیگ در جزیره‌ی آختامار[3] – مقر جاثلیق [کاتولیکوس Catholicos] اوسقوف اعظم کلیسای ارمنی - واقع در دریاچه‌ی وان در آناتولی شرقی است. مساله‌ی تربیت و مغزشویی شاه اسماعیل نوجوان به مدت چهار - پنج سال توسط کشیشان و راهبان کلیسای ارمنی جزیره‌ی اقتمر و سپس به مدت هشت سال بدست سه مرشد ارمنی به صورت یک شخص ضد تورک و ضد مسلمان و ضد عثمانلی که در منابع اوروپایی وقت به کرات آمده، در تاریخ‌نگاری ایرانی و آزربایجانی مسکوت گذارده شده است (در این مورد اسناد متعددی در سؤزوموز منتشر خواهد شد). 

٣-بنا به یک نظر، ایرانیان «اقتمر قارس» مقر جاثلیق ارمنی که شاه اسماعیل جوان با دو برادرش به آنجا تبعید شده بود، را به صورت «استخر فارس» خوانده و یا تحریف کرده‌اند: اقتمر قارس ← استخر فارس.

تورک نغمه‌سی، محمد هادی عبدالسلیم‌اوغلو - ١٩١٨

تورک نغمه‌سی

محمد هادی عبدالسلیم‌اوغلو – ١٩١٨

 

تۆرک نغمه‌سی

تۆرک‌ون تؤکۆله‌ن قان‌لارێ بیهوده گیده‌ر می؟

دیققت‌له دۆشۆن، یوْخسا بوُ قان هه‌پ‌سی هدر می؟

دؤرت یێل‌دا وئریلمیش بوُ قه‌ده‌ر جان هدر اوْلماز

مفکوره یوْلوُندا تؤکۆله‌ن قان هدر اوْلماز

قیمت‌لی اوْلان خونِ شهیدان هدر اوْلماز

دوُل قالمێش اوْلان نوحه‌یِ نسوان هدر اولماز

باخ سه‌ن سوْنوُنا، همّتِ تۆرکان هدر اولماز

بدبخت اوْلان افغانِ یتیمان هدر اولماز

تۆرک‌ۆن تؤکۆله‌ن قان‌لارێ بیهوده گیده‌ر می؟

دیققت‌له دۆشۆن، یوْخسا بوُ قان هه‌پ‌سی هدر می؟

قان ایله قازاندێق ظفری، وئرمه‌ییز اه‌ل‌ده‌ن

خوف ائیله‌مه‌دیک آتشِ دهّاشِ دُوَل‌ده‌ن

بیر ذرّه بیله قوْرخمایوْروُز دستِ اجل‌ده‌ن

ایسته‌رسه جهان چئویریلی وئرسین ده ته‌مه‌ل‌ده‌ن

تۆرک‌ۆن یۆزۆ چئویریلمه‌یه‌جه‌ک سمتِ امل‌ده‌ن

تۆرک‌له‌ر گئری‌یه دؤنمه‌یه‌جه‌ک مُصْلِحْ عمل‌ده‌ن

یۆکسه‌ک یاشاماق ایسته‌ر ایکه‌ن جۆمله ملل‌ده‌ن

تۆرک‌ون تؤکۆله‌ن قان‌لارێ بیهوده گیده‌ر می؟

دیققت‌له دۆشۆن، یوْخسا بوُ قان هه‌پ‌سی هدر می؟

 

آزربایجان قه‌زئتی، یک‌شنبه ٨ ذی الحجه ١٣٣٦ [١٣، سیخمان - سئپتامبر ١٩١٨]، بیرینجی سنه‌ی دوامیه‌سی، نومره ١. محل اداره‌سی: گنجه آزه‌ربایجان اداره‌سی

هه‌له‌لیک هفته‌ده ٢ دفعه نشر اولونان سیاسی، علمی و اقتصادی تورک قه‌زئته‌سی‌دیر. تورک و اسلام‌لیغا مفید مقاله‌له‌ره آزه‌ربایجان صفحه‌له‌ری آچیق‌دیر. 

TÜRK NEĞMESİ

Mehemmed Hâdi Ebdüsselimoğlu - 1918

 

Türk’ün tökülen qanları bîhûde gider mi?

Diqqetle düşün, yoxsa bu qan hepsi heder mi?

Dört yılda vérilmiş bu qeder can, heder olmaz

Mefkûre yolunda tökülen qan, heder olmaz

Qiymetli olan xûn-i şehîdan, heder olmaz

Dul qalmış olan novhe-yi nisvan, heder olmaz

Bax sen sonuna, himmet-i Türkan, heder olmaz

Bedbext olan afqân-ı yetîman, heder olmaz

Türk’ün tökülen qanları bîhûde gider mi?

Diqqetle düşün, yoxsa bu qan hepsi heder mi?

Qân île qazandıq zeferi, vérmeyiz elden

Xovf éylemedik âteş-i dehhâş-ı düvelden

Bir zerre bile qorxmayoruz dest-i ecelden

İsterse cahan çévirili versin de temelden

Türk’ün yüzü çévirilmeyecek semt-i emelden

Türkler gériye dönmeyecek müslih emelden

Yüksek yaşamaq ister iken cümle millelden

Türk’ün tökülen qanları bîhûde gider mi?

Diqqetle düşün, yoxsa bu qan hepsi heder mi?

Azerbaycan Qezéti, [Sıxman (September) 1918], Birinci Séné-yi Devâmiyyesi, Nümre 1, Mehell-i İdâresi: Gence, Azerbaycan İdâresi.

Helelik heftede 2 defe neşr olunan siyâsi, élmi ve iqtisâdi “Türk Qezétesi”dir. Türk ve İslamlığa müfid meqâlelere Azerbaycan sefheleri açıqdır.