قهرمان ملی یا ماجراجو، آنارشیست و تروریست؟

قهرمان ملی یا ماجراجو، آنارشیست و تروریست؟

 

بسیاری از کسانی که جریانات پان‌ایرانیستی (کسروی، تاریخ‌نویسی ‌فارسی، ناسیونالیسم ایرانی، ...) و استالینیستی (تاریخ‌نویسی کومونیستی، فرقه‌ای، ...) به عنوان قهرمانان ملی و آزادی در دوره‌ی مشروطیت به ما معرفی کرده‌اند، علاوه بر ضد تورک بودن، ماجراجو، آنارشیست و یا تروریست بودند.

سراسر قرن نوزده و بیست ایران صحنه‌ی اعلای آنارشیسم سیاسی به اسم مبارزه برای عدالت و آزادیخواهی است.

از زمان ترور ناصرالدین شاه توسط بابیان و ترور اتابک و محمدعلی شاه ... توسط مشروطه‌طلبان و مخالفین توسط انجمن غیبی در تبریز تا تروریسم دولتی رضا شاه با کشتن روشن‌فکران و سیاسیون و سران و مقامات ناراضی در داخل و خارج کشور و سپس کشت و کشتارهای فدائیان اسلام و مجاهدین خلق و چریک‌های فدائی و ... در دوره‌ی پهلوی، و کشتن زندانیان و مخالفان و ناراضیان در داخل و خارج کشور توسط آن رژیم و  .... چیزی نیست به جز تروریسم ناب و نهادینه‌گی و تقدس امر خشونت و ترور در فرهنگ سیاسی ایران.

نمونه‌ی آنارشیست‌ها در دوره‌ی مشروطه فراوان است. بسیاری از افرادی که در تاریخ از آن‌ها به عنوان مجاهدین قفقازی در مشروطه نام برده می‌شود (ارمنی، تورک، گرجی، ...) آنارشیست‌های صرف و برخی نیز تروریست حرفه‌ای بودند.

به عنوان نمونه حیدر عموغلو یک بولشویک خالص و در نتیجه کسی بود که تروریسم را مشروع می‌دانست و خود وی هم در عین حال یک تروریست بود. کسروی - یکی از تاریخ‌نگاران بنام دوره‌ی مشروطیت نیز - گرچه خود تروریست عملی نبود، اما مشوق و ستایش‌گر و توجیه کننده‌ی تروریسم ضد قاجاری در دوره‌ی مشروطه بود (نمونه‌هایش در آثار وی فراوان است). وی خود بعدها قربانی تروریسم اسلامیست‌ها شد.

ستارخان و کلا جنبش مشروطه در ایران در آغاز یک حرکت آزادی‌خواهانه برای تمام ایران بود. اما از دور و یا نزدیک هیچ ربطی به جنبش ملی دموکراتیک ملت تورک در ایران برای حفظ هویت ملی تورک و احقاق حقوق ملی‌اش نداشت.

در ايران چهار ملت تورکيک با نامهاي تورک، تورکمن، خلجی و قزاق زندگي مي‌کنند

در ايران چهار ملت تورکيک با نامهاي تورک، تورکمن، خلجی و قزاق زندگي مي‌کنند

در ايران چهار ملت تورکيک با نامهاي تورک، تورکمن، خلجی و قزاق زندگي مي‌کنند. هر عنواني به غير از اين چهار عنوان براي هر کدام از آنها (تورک، تورکمن، خلجی، قزاق)، هم در منابع داخلي و هم در منابع خارجي و به هر زباني و از سوي هر کسي، چه به طور رسمي و چه به طور غيررسمي، روند تاريخي طولاني تشکل، تکامل و تطور آنها به عنوان گروههاي ملي-اتنيکي متشخص و مستقل را ناديده مي‌گيرد، با واقعيتهاي موجود در تناقض است و هويت ملي مدرن آنها را نفي و انکار مي‌کند. بنابراين نادرست است.

برای مطالعه‌ی بیشتر:

پان تورک، پان آزربایجانیسم، تورک باوری، تورکیسم، پان تورکیسم، پان تورکیکیسم، تورانیسم

http://sozumuz1.blogspot.com/2018/05/blog-post_20.html#more

ایضاحاتی در باره‌ی کاربرد مدرن و دمکراتیک دو نام تورک و آزربایجان

http://sozumuz1.blogspot.com/2016/10/blog-post_9.html

مناطق ملی در ایران؛ و منطقه‌ی ملی و یا اتنودمگرافیک تورک در شمال غرب آن

http://sozumuz1.blogspot.com/search/label/تاتاریزه%20کردن

تورک صرفاً نام قومی-ملی اغوزهای غربی است، نه همه‌ی ملل تورکیک

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/08/blog-post_12.html

در ایران شش ملت و اقلیت ملی تورکیک وجود دارد، هیچکدام از آنها «آزربایجانی» و یا «تورک آزربایجانی» نیست

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/08/blog-post_11.html

در ایران چهار ملت تورکیک با نامهای ترک، ترکمن، خلج و قزاق زندگی می‌کنند

http://sozumuz1.blogspot.com/2016/06/blog-post_9.html

روح دکترین آزربایجان‌گرایی عَلَم کردن هویت آزربایجانی به جای هویت ملی تورک

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/03/blog-post_85.html

ایراندا نه «آزه‌ربایجانلی» وار، نه «آزه‌ربایجان تورکو» و نه باشقا بنزه‌ر اویدورما و قوندارما میلله‌تله‌ر و کیملیکله‌ر

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/03/blog-post_10.html

اصطلاح «ایران تورکچوله‌ری»، صرفاً می‌تواند محصول مغز علیل و پاک باخته‌ی یک آزربایجان‌گرای ضد تورک باشد

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/03/blog-post_95.html

در هویت ملی آزربایجانی، «انکار هویت ملی تورک» مندرج و مستتر است

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/08/blog-post.html

بحرانهای آزربایجان‌گرایانه

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/08/blog-post_1.html

آزربایجان‌گرایی تالشی: گل بود به چمن نیز آراسته شد

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/08/blog-post_95.html

باز هم ملت جعلی آذربایجان، اعتراض به تیتر خبر آیت الله منتظری

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/11/blog-post_8.html

ایراندا نه «آزه‌ربایجانلی» وار، نه «آزه‌ربایجان تورکو» و نه باشقا بنزه‌ر اویدورما و قوندارما میلله‌تله‌ر و کیملیکله‌ر

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/03/blog-post_10.html

در ایران، یک «مساله‌ی تورک» وجود دارد و یک «مساله‌ی حق تعیین سرنوشت ملت تورک». مساله‌ای به اسم آزربایجان و حق تعیین سرنوشت آزربایجان و ... وجود ندارد

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/02/blog-post_5.html

تورکان تکانی خورده‌اند. هویت ملی تورک در حال شکل‌گیری، اما بر مبانی مبهم و نه چندان درست است

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/01/blog-post_29.html

ایراندا تورک خالقی اؤزونه «تورک» دییه‌ر. بو دا مساله‌نی بیتیریر

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/02/blog-post.html

لهجه‌گرائی، طائفه‌گرایی و محلی‌گرایی، سه مانع عمده در مسیر روند ملت شدن خلق تورک در ایران

http://sozumuz1.blogspot.com/2016/09/blog-post_47.html

هدف از بررسی زیرگروههای لهجه‌ای، جغرافیایی، مذهبی، طائفه‌ای، ... خلق تورک

http://sozumuz1.blogspot.com/2016/09/blog-post_9.html

ناکارآمدی، ناقص و عقیم و غیر واقعی بودن آذربایجان‌گرایی صرف

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/01/blog-post_23.html

Türk yérine koloniyal Azerbaycan Étnosu-Milleti qavramı Quzéyde de iflas étmekdedir

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/01/turk-yerine-kolonliyal-azerbaycan.html

قانون تشکیل ایالات و ولایات مشروطه و تجزیه‌ی منطقه‌ی ملی تورک

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/01/blog-post_24.html

نقشه‌ای نادرست، ذهنیتی مغشوش، طرزی مضر

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/06/blog-post_29.html

«تورکیستان» ایله «تورکییه» دوغرویسا، «تورک‌ائلی» ده دوغرودور.

http://sozumuz1.blogspot.com/2016/08/blog-post_64.html

مناطق ملی در ایران؛ و منطقه‌ی ملی و یا اتنودمگرافیک تورک در شمال غرب آن

http://sozumuz1.blogspot.com/2018/01/blog-post_19.html

نام و ترکیب تورک‌ائلی

http://sozumuz1.blogspot.com/2018/01/blog-post_25.html

موضوعِ بحث وطن (تورک‌ائلی) ایسه، گئریسی تفرّعات

http://sozumuz1.blogspot.com/2018/01/blog-post_31.html

تورک‌ایلی، احمد جواد

http://sozumuz1.blogspot.com/2018/05/blog-post_6.html

جمهوریت‌خواهی فارسی و مساله‌ی ملی در ایران، نگاهی به طرح پیشنهادی و. انصاری-س. مددی

http://sozumuz1.blogspot.com/2018/05/blog-post_31.html

قالینجا داغی (حاجی ریضوان). کوموزان (کمیجان)، استان مرکزی، تورک‌ایلی. اوراق آیی (جولای) ٢٠٠٧

قالینجا داغی (حاجی ریضوان)

قوشار: محمد کمیجانی (کوموزان‌لی)
کوموزان (کمیجان)، استان مرکزی، تورک‌ایلی
دوزه‌ن‌له‌یه‌ن: مئهران باهارلی، اوراق آیی (جولای)، ٢٠٠٧

QALINCA DAĞI (HACI RİZVAN)

QOŞAR: MEHEMMED ĶOMÎCÂNÎ (KOMUZANLI)

ĶOMÎCÂN (KOMUZAN), MERKEZÎ OSTAN, TÜRKİLİ

Düzenleyen: Méhran Baharlı, Oraq Ayı, (July), 2007

یوخاتیم قییینی‌نا (اعدام جزاسی‌نا) سون!

یوخاتیم قییینی‌نا (اعدام جزاسی‌نا) سون!

 

YOXATIM QIYININA (É`dam Cezasına) SON!

 

مئهران باهارلی

ایران دولتی سون گون‌له‌رده خالقین گؤزو اؤنونده، اؤزو ده آدی اوزلوق‌چولار گه‌زیم‌لییی (صنعت‌چی‌له‌ر پارکی) اولان بیر یئرده قالدیراج‌لا (جرثقیل‌له، وینچ‌له) ایکی گه‌نجی یوخاتمیش‌دیر (اعدام ائتمیش‌دیر). بو اولای، اوتانج‌وئریجی بیر دوروم و ته‌ک کلیمه‌ده اینسان‌لیغی آشاغی‌لاماق‌دیر. کؤک‌ده‌ن‌دین‌چی شیعی و فارس عیرق‌چی ایران دولتی‌نین بو وحشی‌لیک‌له‌ری یاپماق‌دان آماجی، ییلقی (تئرور) اه‌سدیریپ اوره‌ک‌له‌ره قورخو سالماق‌لا بیرلیک‌ده، ایران‌لی‌لاری اینسان‌لیق‌دان چیخارتماق و اؤزونون اینسان‌لیغا یاد اولان حاکمیتی‌نه بویون اه‌یه‌جه‌ک اویوم‌لو قول‌لار و سادیست یاراتیق‌لارا، سوچ اورتاق‌لاری‌نا دؤنوشدورمه‌ک‌دیر.

یوخاتیم قییینی (اعدام جزاسی) که‌سین‌لیک‌له و توم‌ده‌ن قالدیریلمالی‌دیر. اؤزه‌ل‌لیک‌له حاکم‌له‌رین فاسد اولدوغو، اه‌رکله‌تین (دولتین) ایلکه‌ل شریعت یاسالاری ایله یؤنه‌تیلدییی، باغیم‌سیز و یئنی‌جیل (مودئرن) یارقی اه‌رکی‌نین (قوه قضائیه) اولمادیغی، اینسان‌لارین ته‌مه‌ل و ائوره‌ن‌سه‌ل حاق‌لاری‌نین اه‌رکله‌ت، یئتگی‌لی‌له‌ر، حتتا خالق طرفی‌نده‌ن یوخا ساییلدیغی، شدّ‌ت اه‌کینجی‌نین (کولتورونون) یئرله‌شمیش و یوخسول‌لوغون یایقین اولدوغو؛ اینسانی، توپلومسال، ییغامسال (ائکونومیک) و یؤنه‌تگیل (سییاسی) آچی‌لاردان سوره‌گه‌ن (مزمن) گئری قالمیش ایران گیبی بیر دولت و توپلوم‌دا، یوخاتیم قییینی هئچ بیر دوروم‌دا اویقولانمامالی‌دیر.

گؤروت‌ده‌کی حوریه آدلی گه‌نج تورک قادین، ٢٠٠٧ ایلی‌نده ته‌بریزده خالقین گؤزو اؤنونده قالدیراج‌دان آسیلاراق یوخاتیلمیش‌دیر. بو گؤروتون، اصلی‌نده فارس عیرق‌چی- شیعی کؤک‌ده‌ن‌دین‌چی رئژیمین تورکییه‌ده پیروفئسییونئل آنتی‌ایمپئرییالیست دوست‌لاری و آزه‌ربایجان رئسپوبلیکاسی‌ندا آلدانمیش شیعی‌له‌ری دوشوندورمه‌سی گه‌ره‌کیر. 

رجاءنامه‌ی تورکی شاه تهماسب اول، صوْفوُیِ قیزیل‌باش (پادشاه صفوی)

رجاءنامه‌ی تورکی شاه تهماسب اول، صوْفوُیِ قیزیل‌باش (پادشاه صفوی) 

مئهران باهارلی

خلاصه:

در این مقاله یک تقاضانامه به زبان تورکی از شاه تهماسب اول دومین صوْفوُی دولت قیزیل‌باش (پادشاه صفوی) خطاب به سلطان عوثمان‌لی سلیمان‌خان قانونی را آورده‌ام. او در مقابل تحویل دادن شهزاده بایزید، از دولت عوثمان‌لی چند درخواست می‌کرد از جمله ۹۰۰۰۰۰ سکه‌ی‌ طلا از سلطان سلیمان و ۳۰۰۰۰۰ سکه‌ی طلا از سلطان سلیم،‌ دادن مقام سانجاق بیگی و پاشالیق و ... به فرزندان شاه تهماسب در قلمروی عوثمان‌لی، واگذاری قلعه‌ی قارس در قلمروی عوثمان‌لی به دولت قیزیل‌باشیه (صفوی) و .... شاه تهماسب اول مطلقا فاقد شعور ملی تورک بود. او رسما مذهب شیعه‌ی فارسی را پذیرفته، در مکتوبات خود منکر وجود قومی به اسم تورک شده، و تورکمان بودن خود و خاندان صفوی را انکار کرده است. قبل از او شاه اسماعیل اول، در خیانت به علویان تورک، مذهب شیعه‌ی امامی را که دین ملی فارس است، به عنوان دین رسمی دولت خود انتخاب و آن را بر تورک‌ها و مردم سرزمین‌هایی که اشغال می‌کرد تحمیل نموده بود. در نتیجه، تورکمان‌های علوی که به حرکت سیاسی قیزیل‌باش ملحق می‌شدند و به ایران می‌آمدند، در اینجا به لحاظ اعتقادی به تدریج فارس می‌شدند. سران قیزیل‌باش، به این اکتفا نه‌کرده، فارسی را هم به عنوان زبان مقدس خود پذیرفتند. تورکمان‌های علوی منبع اصلی تامین قوای نظامی و سیاسی دولت قیزیل‌باش بودند. اما آن‌ تورکمان‌هایی که در آناتولی و بالکان باقی مانده بودند، و نیز تورکمان‌های جدیدالورود که در ارتش و دولت قیزیل‌باش به کار گرفته می‌شدند، کلمه‌ای فارسی نه‌می‌دانستند. به همین دلیل شاه تهماسب و دیگر شاهان و مقامات صفوی، به اجبار در خطاب به قیزیل‌باش‌ها از زبان تورکی استفاده می‌کردند. علاوه بر آن، آن‌ها مطابق با سنت و عرف دیرینه‌ی دولت‌های تورک – موغول قبلی حاکم بر ایران، بعضا در خطاب به مقامات و سلاطین عوثمان‌لی و دیگر دولت‌ها، از تورکی هم استفاده می‌کردند. این‌ها عمده‌ترین دلایل نگارش این تقاضانامه به تورکی توسط شاه تهماسب است.

Özet

Bu makalede, Kızılbaş (Safevi) devletinin ikinci Sofu'su (Şahı) I. Tahmasp'ın Osmanlı Sultanı Süleyman Han Kanuni'ye hitaben yazdığı Türkçe bir ötünçlük’e (dilekçeye) yer verdim. Şah Tahmasp, Şehzade Beyazid'nin teslim edilmesi karşılığında Osmanlı evleti'nden çeşitli taleplerde bulunuyordur: Sultan Süleyman'ın 900.000 altın sikke ve Sultan Selim'in 300.000 altın sikke göndermesi, Şah Tahmasp'ın çocuklarına Osmanlı topraklarında sancak beyliği, paşalık vs. görevleri verilmesi, Osmanlı topraklarındaki Kars kalesinin Kızılbaş (Safevi) hükümetine teslim edilmesi ... Şah Tahmasp Türk milli bilincinden tamamen yoksundu. O, resmen Fars Şiiliğini benimsemiş, yazılarında Türk diye bir halkın varlığını reddetmiş ve kendisi ile Safevi hanedanının Türkman olduğunu inkar etmiştir. Ondan önce de Şah İsmail I, Türk Alevilerine hıyanet ederek, Farsların ulusal dini olan İmami Şiiliği devletinin resmi dini olarak seçmişti ve bunu Türklere ve işgal ettiği topraklardaki insanlara dayatmıştı. Sonuç olarak, Kızılbaş siyasi hareketine katılan ve İran'a gelen Alevi Türkmanlar, inanç açısından burada yavaş yavaş Farslaşıyorlardı. Kızılbaş başçıları bununla kalmayıp, Farsça'yı da kutsal dilleri olarak kabul ettiler. Alevi Türkmanlar, Kızılbaş hükümeti için başlıca askeri ve siyasi güç kaynağıydı. Ancak Anadolu ve Balkanlar'da kalan kısmı ile Kızılbaş ordusunda ve hükümetinde görev yapan Türkmanlar hiç Farsça bilmiyorlardı. Bu nedenle Şah Tahmasp ve diğer Safevi şahları ve yetkilileri Kızılbaşlarla iletişim kurarken Türkçe konuşmak zorunda kalıyorlardı. Ayrıca, onlar da İran'ı yöneten önceki Türk-Moğol devletlerinin yerleşmiş geleneğini takip ederek, Osmanlı İmparatorluğu ve diğer devletlerin yetkilileri ve sultanlarıyla iletişim kurarken zaman zaman Türkçe kullanıyorlardı. Şah Tahmasp'ın bu dilekçeyi Türkçe yazmasının başlıca nedenleri bunlardı.

Abstract

In this article, I have included a petition in Turkish from Shah Tahmasp I, the second Sofu (Shah) of the Qizilbash (Safavid) dynasty, addressed to Ottoman Sultan Suleyman Han Kanuni. Shah Tahmasp I had made several requests of Ottoman empire in exchange for handing over Prince Bayezid: 900,000 gold coins from Sultan Suleyman and 300,000 gold coins from Sultan Selim, granting the position of Sanjak Begi and Pashalik to his children in Ottoman territory, handing over the Kars fortress in Ottoman territory to the Qizilbaş (Safavid) government, ... Shah Tahmasp I absolutely lacked Turkish national consciousness. He officially adopted the Persian Shiite religion, denied in his writings the existence of a people called Turks, and refuted that he and the Safavid dynasty were Turkman. Before him, Shah Ismail I, in betrayal of the Turkish Alevis chose the Imami Shiism, the national religion of Persians, as the official religion of his state and imposed it on the Turks and the people of the lands he occupied. As a result, the Alevi Turkman who joined the political movement of the Qizilbash and came to Iran gradually became Persian in terms of belief. The Qizilbash leaders did not stop there, but also adopted Persian as their sacred language. The Alevi Turkman were the main source of military and political forces for the Qizilbash government. However, those Alevi Turkmans who stayed in Anatolia and the Balkans, along with the newcomer Turkmans serving in the army and government of the Qizilbash, did not speak Persian at all. Because of this, Shah Tahmasp I and other Safavid kings and officials had to speak Turkish when communicating with the Qizilbash. In addition, following the longstanding tradition of the previous Turko-Mongol states that ruled Iran, they occasionally used Turkish when communicating with officials and sultans of the Ottoman Empire and other states. These were the primary reasons why Shah Tahmasp wrote this petition in Turkish.

عملیات ملت‌ها به عنوان بخشی از سرکوب‌های استالینیستی

عملیات ملت‌ها به عنوان بخشی از سرکوب‌های استالینیستی

 

مئهران باهارلی ٢٠١٣

 

قسمت اول از مقاله‌ی « مولدوونیسم و آزربایجانیسم، دو ایدئولوژی ارتجاعی – پروژه‌ی ملت‌سازی استعماری روسیه - شوروی استالینیست »

نقشه‌ی گولاک‌ها- کمپ‌های کار اجباری و کولونی‌های برده‌گی در اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی

ژوژف استالین رهبر اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی در سال ١٩٣٤ برای تحکیم پایه‌های قدرت خود، موجی از تصفیه و ترور را بر علیه گروه‌های روشن‌فکری، اجتماعی، ملی، .... که دشمن خلق و دشمن شوروی اعلام می‌کرد به راه انداخت. موج سرکوب و کشتارهای استالینیستی مذکور که  مشابه آن در تاریخ بشری دیده نشده، «تصفیه‌ی بزرگ» و یا «ترور بزرگ» نامیده می‌شود. استالین گروه‌های دشمن اعلام شده را به عنوان منبع شورش‌های بالقوه در صورت حمله‌ی کاپیتالیست‌ها به اتحاد شوروی و ستون پنجم آن‌ها می‌دید. تصفیه و ترور بزرگ، طرح استالین برای نابود کردن و حذف این گروه‌ها بود. ترور استالینیستی، از «جنون قدرت»، «بی‌ارزش بودن انسان نزد بولشویک‌ها و استالین»، «پارانویای شخص وی» و «نیاز اتحاد شوروی- به عنوان یک نظام توتالیتر- به نگاه داشتن اتباع خود در وضعیت همیشه وحشت‌زده و نامطمئن از آینده‌ی خودشان» ریشه می‌گرفت. تصفیه‌ی بزرگ و ترور استالینیستی، هم‌چنین عمده‌ترین «ابزار برای مهندسی اجتماعی و قومی توسط نظام استعمارگر روسیه - اتحاد شوروی» بود.

تصفیه‌ها و ترور استالینیستی را می‌توان نوعاً به چهار دسته‌ی زیر تقسیم نمود:

١- تصفیه‌ی بزرگ - محاکمات فرمایشی

٢-عملیات گولاک

٣- سرکوب، تنبیه و مجازات جمعی گروه‌های ملی

٤- عملیات ملیت‌ها و مهندسی قومی

نثر، نظم و ادبيات تورک

نثر، نظم و ادبيات تورک

(سپيک، قوشوق و تورک گؤرک‌سؤزو Sepik, Qoşuq ve Türk Görksözü)

مئهران باهارلي

٢٠٠٨

سؤزوموز

ادبيات کلاسيک تورکي را معمولاً در دو بخش نظم و نثر بررسي مي‌کنند. نظم در زبان عربي، به معني چيدن منظم سنگهاي قيمتي با آرايشي خاص بر روي نخ گردنبند عروس است. کلمه‌ي نثر همريشه با کلمه‌ي نثار بوده، و پاشيدن گل و بادام و قند و پول و سنگهاي قيمتي بر سر عروس (به تورکي ساچي Saçı)، چيزي را با دشت پاشيدن و افشاندن، مانند افشاندن دانه‌ي بذر بر زمين کشت معني مي‌دهد. دو اصطلاح لولوء منثور و جوهر منظوم در فن بلاغت ناظر به همين معاني‌اند (معادل اين مفاهيم در زبان تورکي: تاقشيت Taqşıt  - نظم، قوشوق Qoşuq - شعر؛ سپيک Sepik - نثر؛ و از آنجا تاقشيتچي Taqşıtçı - ناظم، قوشار Qoşar -شاعر و سپه‌ر Seper - ناثر، نثرنويس است).

نثر با رعايت قواعد دستور زبان و با ملاحظه‌ي رابطه‌ي علت و معلولي از سوي معلوم به سوي مجهول حرکت مي‌کند، انديشه‌ها را شکل داده به واقعيت تبديل مي‌نمايد. اما شعر مجبور به رعايت اصول منطق نيست. رابطه‌ي آن با درک واقعيتها مبتني بر احساس و الهام است. به عبارت ديگر، شعر زبان احساس است و نثر زبان انديشه. براي آزاد شدن و پيشرفت اساسي انديشه، توسعه‌ي نثر ضروري است. وجود ادبيات منثور قوي، نشانگر نايل شدن يک ملت از جهت خصوصيات روشنفکري به درجات عالي است. تا بدان حد که بسياري به مبالغه گفته‌اند "تنها نثر يک ملت است که سطح فرهنگي او را نمودار مي‌سازد". افزون بر آن، خصوصيات ملي تقريباً همواره در انديشه و قضاوت ناثران (نثرنويسان) بزرگ يک ملت به منصه‌ي ظهور مي‌رسد. از سوي ديگر، زباني که از عمق انديشه‌ي فلسفي محروم باشد، نمي‌تواند نثري قوي توليد کند. تکامل مداوم يک زبان، با توسعه‌ي همزمان و متناسب نثر و نظم است که مي‌تواند حاصل گردد.

فتحه، کسره، ضممه‌، تشديد و تنوين

تورکجه يازيسي و ايملاسي اؤزونو فارسجا يازيسي و ايملاسيندان، و بو آرادا فتحه، کسره، ضممه‌، تشديد و تنوينده‌ن قورتارماليدير.

کوردله‌ر، اويقورلار، پشتونلار، بلوچلار، ... و عره‌ب اليفباسيني ايشله‌ده‌ن باشقا بوتون خالقلار، بو اليفباني اؤز ديلله‌رينه اويقونلاشديرميشلار. تورک خالقينين دا بو يولو ايزله‌مه‌کده‌ن باشقا بير سئچه‌نه‌يي يوخدور.

فارس ايملاسيني تورکجه‌ده ايشله‌تمه‌نين تک سونوجو، تورک خالقيني فارسلاشديرماقدير. فارس ايملاسيندان قورتولماغا جساره‌ت ائده‌مه‌يه‌ن بير خالق، فارس سيياسي حاکيمييه‌تينده‌ن ده اؤزونو قورتاراماز.

فارسستان در یک نگاه - مئهران باهارلی - ٢٠٠٨

فارسستان در یک نگاه 

مئهران باهارلی – ٢٠٠٨

مقاله‌ی اصلی:

فارسستان، فارسیه، فارسیستان، پرشیا، پرسیا Farsestan, Farsistan, Farsiye, Farsiyeh, Persia

مئهران باهارلی - ٢٠٠٨ 

قسمت اول:

فارسستان در یک نگاه - مئهران باهارلی - ٢٠٠٨

https://sozumuz1.blogspot.com/2016/04/blog-post_26.html

قسمت دوم:

پدیده‌های نو، نام‌های نو: فارسستان، منطقه‌ی ملی فارس‌نشین در شرق و مرکز کشور- مئهران باهارلی - ٢٠٠٨

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/04/blog-post_25.html 

سؤزوموز

مساحت و جمعیت فارسستان

منطقه‌ی ملی فارس، مملکت «فارسستان» و یا «فارسستان اتنیک» منطقه‌ی سکونت پیوسته‌ی فارس‌ها و فارس‌زبان‌ها در ایران است. (کلمه‌ی «اتنیک» در ترکیب فارسستان اتنیک و لورستان اتنیک و کوردستان اتنیک و .... ، برای تاکید بر تمایز بین فارسستان و لورستان و کوردستان و ... به عنوان نام‌های تاریخی و استانی و ....، از فارسستان و لورستان و کوردستان و .... به عنوان نام منطقه‌ی ملی به ترتیب فارس‌نشین، لورنشین، کوردنشین و ... است). فارسستان اتنیک به تقریب به جز شمال، غرب و جنوب شرقی ایران باقی‌مانده‌ی نواحی شرقی، مرکزی و جنوبی آن را در بر می‌گیرد. مملکت فارسستان از قسمت‌های فارس‌نشین استان‌های سمنان، خراسان جنوبی، یزد، کرمان و بخش‌هائی از استان‌های اصفهان، فارس، تهران، قوم، خراسان رضوی و مرکزی تشکیل می‌شود. در اینجا تاکید بر کلمات «قسمت‌ها» و «بخش‌ها» ضروری است، زیرا قسمت عمده‌ای از استان‌های تهران، قوم و مرکزی جزئی از «تورک‌ایلی»؛ بخشی از خراسان رضوی جزئی از «افشاریورت»، و بخش‌هائی از استان‌های اصفهان و فارس جزئی از «قاشقای‌یورت» و «لورستان» اتنیک هستند. در داخل فارسستان نیز جزیره‌های زبانی گروه‌های ملی کم‌شمار (اقلیت‌های ملی) اغلب ایرانیک‌زبان غیر فارس، به ویژه در غرب آن وجود دارند.

در حال حاضر فارسستان حدود ٥٠ درصد از کل مساحت ایران و حدود ٣٠ در صد از کل جمعیت آن را شامل می‌شود. فارسستان با داشتن تراکم جمعیتی کم‌تر از ٢٠ نفر در کیلومتر مربع (آمارهای سال ٢٠٠٠)، پس از بلوچستان و لارستان، دارای کم‌ترین تراکم جمعیتی در میان ممالک و یا مناطق ملی ایران است. مقایسه کنید با تبرستان (مازندران اتنیک) با تراکم جمعیتی ٢٣٠ نفر در کیلومتر مربع، تورک‌ایلی با تراکم جمعیتی بیش از ٧٠ نفر در کیلومتر مربع و کوردستان اتنیک با تراکم جمعیتی ٤٠ نفر در کیلومتر مربع. برخی از شهرهای فارسستان اتنیک عبارتند از: دماوند، محلات، دلیجان، خمین، مشهد، قائنات، سبزوار، تربت حیدریه، نیشابور، تربت جام، فردوس، طبس، تایباد، اصفهان، شهرضا، نجف‌آباد، گلپایگان، خوانسار، کاشان، نائین، اردستان، نطنز، شیراز، کرمان، جیرفت، رفسنجان، بم، بافت، بندرعباس، یزد، سمنان، دامغان، گرمسار (قشلاق)، ...