Sözümüz: TÜRKİLİ’NİN MİLLİ BAYRAĞI

Saturday, November 26, 2022

TÜRKİLİ’NİN MİLLİ BAYRAĞI

TÜRKİLİ’NİN MİLLİ BAYRAĞI

İRAN’DA BULUNAN DÖRT TÜRKİK MİLLET, ANA VATANLARI, ÖZ TANIMLAMALARI / KENDİNİ ADLANDIRMALARI VE MİLLİ BAYRAKLARI

https://sozumuz1.blogspot.com/2022/06/iranda-bulunan-turkik-milletleri.html

FOUR TURKIC NATIONS IN IRAN, THEIR HOMELANDS, SELF-DESIGNATIONS / ENDOETHNONYMS AND NATIONAL FLAGS

https://sozumuz1.blogspot.com/2026/01/four-turkic-nations-in-iran-their.html

1- TÜRKİLİ (Farsçası TORKÉSTANترکستان , Arapçası TORKİYYEترکیه , Avrupa dillerinde TURKLAND):

Türkili (تورک‌ایلی), İran'ın kuzeybatı kesiminde yer alan ve batı ile orta İran'a doğru uzanan, geniş bir coğrafi ve ulusal bölgedir. İran'daki Türk nüfusunun yaklaşık %80'i Türkili bölgesinde yaşamaktadır. Türkili nüfusunun çoğunluğunu Türklerin oluşturduğu tüm yerleşim yerlerini kapsar. Türkili; Türkiye ve Azerbaycan Cumhuriyeti sınırlarından başlayıp İran'ın iç kesimlerine doğru uzanmakta ve Tahran şehrinin yarısını da içine almaktadır. Türkili adı; Farsça Türkestanتورکستان kelimesinin ve Avrupa dillerindeki "Turkland (Tyrkland)" teriminin Türkçe karşılığıdır. "Türküstan, Turkestan" terimi; Orta Çağ Avrupalıları da dâhil olmak üzere pek çok eski ve çağdaş yabancı ve yerel kaynak ve de bizzat Türk halkının kendisi tarafından Türkili'nin tamamını veya bazı kısımlarını adlandırmak amacıyla kullanılmıştır. "Turkland (Tyrkland)" terimi ise, 11. ve 13. yüzyıllara ait Kuzey Avrupa metinlerinde; Anadolu'nun doğu kesimlerini, Kafkasya'nın güney kesimlerini ve İran'ın kuzeybatı kesimlerini ifade etmek üzere kullanılmıştır.

Bölünmüş Türkili

İran'da idârî bölümlenmeler veya taksîmât, dilsel veya etnik içsınırlara dayandırılmamıştır. Nüfusun Fars kültürüne asimilasyonunu ve Farslaştırmasını hızlandırmak amacıyla bir yandan her bir rulusal ve dilsel bölge, bir kaç ostan arasında paylaştırılmış, öte yandan farklı etnik ve milli gruplar yan yana getirilerek pek çok yapay ostan oluşturulmuştur. Bu koloniyal politikanın bir sonucu olarak; İran'ın kuzeybatısında, batısında ve merkezinde yer alan Türk yurdu Türkili, İran'ın mevcut idari yapılanması içerisinde on dört eyalet veya "Ostan" arasında bölünmüş durumdadır: Batı Azerbaycan, Doğu Azerbaycan, Erdebil, Gilan, Zencan, Kazvin, Hemedan, Merkezi, Elburz, Kum, Tahran, Kirmanşah, Kürdistan ve Luristan eyaletleri. (Türkili; bu eyaletlerde yalnızca Türklerin yaşadığı kısımları kapsamakta, Türk nüfusun bulunmadığı bölgeleri kapsamamaktadır).

İran'da “Türkili” ve “Azerbaycan”, kesişen iki farklı kümedir.

Türkili ve Azerbaycan; anlam ya da coğrafya bakımından eş anlamlı kavramlar ve aynı topraklar değildir. Türkili, Türk ulusuna ait bir Milli bölge ve Türk halkının vatanının adıdır. Buna karşılık Azerbaycan, tarihsel ve coğrafi bir olgu, günümüzde de iki idari birimin (Batı Azerbaycan ve Doğu Azerbaycan eyaletleri) adıdır. Kafkasya'da Azerbaycan, vatan adı olarak kullanılır; ancak İran'da durum böyle değildir. İran'da Türk vatanı Türkili'dir ve bu vatanın yalnızca kuzey yarısı tarihsel, coğrafi ve idari bir kavram olan Azerbaycan sınırları içinde yer alır. Türk vatanı, Türkili'nin diğer yarısı ise tarihsel, coğrafi ve idari Azerbaycan'ın dışında kalmaktadır. Türk vatanı Türkili'nin güney yarısı; geçmişte veya günümüzde Irak-ı Acem, Hamse, Cibal, Deylem, Alişükür Bey, Bayatistan, Haragan ve benzeri adlarla bilinen topraklardan oluşmaktadır.

Özet: Bütün İran coğrafyasına yayılmış bir Türk ulusu mevcuttur. Bu Türk ulusu, ağırlıklı olarak İran'ın kuzeybatısında, on dört eyaleti kapsayan geniş bir alanda yaşamaktadır. Azerbaycan ise yalnızca iki eyaletten ibarettir; dolayısıyla Türk topraklarının ve anayurdunun tamamını, keza Türk ulusunun bütününü kapsamamaktadır. İran bağlamında, Türk anayurdu olarak Türkili yerine Azerbaycan'ı kabul etmek, absürt bir yaklaşımdır. Bu yaklaşım; Türkiye'deki Türk anayurdunu yalnızca Rumeli ile, yahut Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Türk anayurdunu sadece Nahçıvan ile sınırlı tutmaya benzer.

"Güney Azerbaycan" kavramı, İran'da yaşayan Türk halkını ve bu halkın anayurdu olan "Türkili"yi bölmektedir.

İran'da "Güney Azerbaycan" adında bir yer, ne resmi düzeyde ne de halk arasında, bulunmamaktadır. Güney Azerbaycan kavramı, Stalinist Sovyetler Birliği döneminde kurgulanmış ve İran'daki Türk halkına bir sıra Azerbaycançı aktivist tarafından dayatılmaktadır. Sovyetler Birliği, Güney Azerbaycan kavramını, İran'da yaşayan Türk halkını bölmek; Sovyet Azerbaycanı ile sınır komşusu olan İran'ın Azerbaycan bölgesini Türkiye'nin nüfuz alanından çıkarıp, bunun yerine Rusya'nın nüfuz alanına dahil etmek; İran'ın kuzeybatısında yer alan Türk vatanının — "Türkili"nin — alan ve kapsamını daraltarak, bu bölgeyi yalnızca Azerbaycan'ın sınırlı coğrafyasıyla kısıtlamak amacıyla oluşturmuştur. Nihayetinde bu koloniyalist ve ant Türk kavramı yaratmakla, İran'daki Türk halkının; Fars, Ermeni ve Kürt nüfuslarına karşı sahip olduğu üstünlüğün, hem demografik hem de siyasi açıdan yok edilmesi hedeflenmiştir.

TÜRKİLİ MİLLİ BAYRAĞI:

Türkili Ulusal Bayrağı, I. Dünya Savaşı'nın son yıllarında tasarlanmıştır. Bu bayrak; ulusal önder ve ulu komutan Urmulu Cemşid Han Subataylı Afşar Mecd üs-Seltene'nin yabğuluğunda, Türkili'de kurulan ve kısa ömürlü olan “İttihad Hakimiyeti” veya “Türk Birlik Devleti”nin (8 Haziran 1918 – 1 Aralık 1918) bayrağıdır. Bu bayrak; Urmu (Urmiye), Salmas, Hoy, Tebriz, Savucbulak, Hemedan ve Erdebil gibi Türkili'nin çeşitli bölgelerinde, "Türk Birlik Devleti"nin resmî bayrağı olarak kullanılmıştır.

Türkili Ulusal Bayrağı'nın zemini, Osmanlı bayrağına benzer şekilde kızıl rengindedir. Bayrak üzerinde; yan yana yerleştirilmiş, sağda bir yarım ay ve beş bucaklı bir yıldız, solda sırtında bir güneş ve elinde bir kılıç taşıyan bir aslan da bulunmaktadır. Yarım ay ve beş bucaklı yıldız; doğudaki Göktürk Devleti'nden batıdaki Kölemen (Memlük) Devleti'ne dek, çeşitli Türk devletleri tarafından Türk kimliğinin sembolleri olarak kullanılmıştır. Bayrak üzerindeki beş bucaklı yıldız, ayrıca insan’ı simgeler. Sırtında güneş ve elinde kılıç taşıyan aslan ise, bölgedeki Türk ve Moğol devletlerinde yaygın olarak kullanılan bir semboldür.