Sözümüz: در سال‌های حاکمیت رضا شاه، حرف زدن به زبان تورکی در مدارس از جرایم نابخشودنی بود و مجازات چوب خوردن داشت.

Tuesday, May 16, 2023

در سال‌های حاکمیت رضا شاه، حرف زدن به زبان تورکی در مدارس از جرایم نابخشودنی بود و مجازات چوب خوردن داشت.

در سال‌های حاکمیت رضا شاه، حرف زدن به زبان تورکی در مدارس از جرایم نابخشودنی بود و مجازات چوب خوردن داشت.

مئهران باهارلی

١-دولت مودرن ایران از دوره‌ی مشروطیت بدین سو، برای ریشه‌کن کردن زبان تورکی و تورکیت از جوغرافیا و تاریخ ایران، از متودها و ابزارهای قانونی، حقوقی، قضایی و نظامی گوناگونی استفاده کرده و می‌کند. خشونت و قهوه‌ی قهریه هم از همان آغاز و همیشه در میان این متودها و ابزارها بوده است. موارد آتی نمونه‌هایی قابل ذکر هستند:

-سپردن امر سیاست‌گذاری و مساله‌ی برخورد با زبان تورکی و هویت ملی تورک به نظامیان در دوره‌ی دیکتاتوری نظامی – پولیسی رضا شاه که خود یک نظامی کودتاچی بود،

-نصب لوحه‌ها و تابلوهای «صحبت به تورکی ممنوع است» در مدارس و ادارات و آموزش‌گاه‌ها،

-توبیخ کردن دانش‌آموزان و معلمین و ماموران دولت به جرم صحبت کردن به تورکی،

-گذاشتن صندوق جریمه‌ی صحبت به تورکی در مدارس،

- تنبیه و مجازات بدنی، شکنجه‌ی کودکان تورک به جرم صحبت کردن به زبان تورکی،

-جمع‌آوری، خمیر و نابود کردن کتب و نشریات تورکی توسط ادارات دولتی،

-برگزاری مراسم آتش زدن کتب تورکی توسط نظامیان،

-جرم‌انگاری تورک بودن در محاکم و دادگاه‌ها و رسانه‌ها و کتب درسی

و ......

٢-اگر امروز بسیاری از مردمان ایران مخصوصا در مناطق ملی تورک‌نشین و تورکیک‌نشین (تورک‌ایلی، قاشقای‌یورت، افشاریورت، خلج‌اوردا، تورکمن‌یورت، ...) قادر به خواندن و نوشتن به فارسی و استفاده از آن به عنوان زبان رابط هستند، این امر نه به طور طبیعی و در شرایط مساوی و نتیجه‌ی رقابتی عادلانه با دیگر زبان‌های رایج د ایران، بلکه در نتیجه‌ی ممنوع بودن آن زبان‌ها و مخصوصا تورکی در نظام اداری و تحصیلی و رسانه‌ها، و تحمیل فارسی توسط قوانین و بخش‌نامه‌ها و نظامیان و پولیس و با زور و سرنیزه و صندوق جریمه و مجازات بدنی و آتش زدن کتب غیر فارسی ...... در دوره‌های مشروطیت، سلطنت پهلوی و جمهوری اسلامی تحقق یافته است.

٣- در ایران خشونت کلامی و روحی و روانی، تنبیه بدنی و آزار جسمی و شکنجه‌ی کودکان تورک به سبب تورکی صحبت کردنشان توسط معلمان و ناظمین و مدیران، روشی بسیار رایج در دوره‌ی دیکتاتوری نظامی – پولیسی رضا شاه و سلطنت پهلوی، حتی بعد از آن برای تحمیل زبان فارسی به کودکان تورک در مدارس بوده است. خشونت کلامی و روحی و روانی معمولا به صورت توبیخ و تحقیر کودکان تورک به دلیل تکلم به تورکی توسط معلمین و مدیران مدارس، عرضه‌ی تکلم به تورکی به صورت یک جرم، مجبور کردن کودکان به پرداخت مبلغی به صندوق‌های جریمه به سبب جرم صحبت کردن به تورکی انجام می‌شد.

٤-تنبیه بدنی و آزار جسمی و شکنجه‌ی کودکان اغلب به صورت چوب زدن به دست‌های آن‌ها بود. هرچند نمونه‌هایی از شکنجه‌ی کودکان در اشکال دیگر هم گزارش شده است. به عنوان نمونه محمود تبریزلی روایت می‌کند که او در کلاس چهارم – قبل از انقلاب در شهر تبریز - به عنوان مجازات جرم تورکی صحبت کردنش مجبور شده بود در سرمای زمستان با پای لخت بر روی برف‌ها یک بار به دور حیاط دبستان دولتی کاوه که بسیار بزرگ بود و به همین دلیل هم بعدها محل ساواک شده بود به‌دود:

Mahmoud Tabrizli

«جناب توپراق‌قالا دئمه‌ک ایسته‌ره‌م کی سیز اوجوز قورتولموش‌سونوز. چونکی مه‌ن ۴نجی صینیف‌دايكه‌ن تورک‌جه دانیشماق‌دان بیر دؤوره هه‌یه‌ت‌ده آیاق یالین قاچماغا جزالاندیم، هم ده ته‌بریزین قیشی‌ندا قارلارین اوستونده. و مه‌ن او معللیمی عؤمرو[مو]ن آخیری‌نا جان اونودمادیم و ده اونودمایاجاغیم. بونو دا دیييم كي مه‌ن یاش‌دا اولان‌لار دا خاطیرلارلار دبستان دولتی کاوه (کی سورالار ساواک اورا داشیندی) بوٌیوک هه‌یه‌ت‌ی وار ایدی. و ایندی هر کس مه‌نی نئجه ايستير خطاب ائله‌سین، پان‌تورکیست دیييرله‌ر دئسين‌له‌ر، جدائیطلب دیييرله‌ر دئسين‌له‌ر، چونكي اوموروم‌دا دئییل ....»

٥-در زیر یک روایت از تنبیه بدنی و شکنجه‌ی کودکان تورک را به سبب صحبت کردن به تورکی از کتاب «یادواره‌ی شهر خوی» تالیف محمدعلی کریم‌زاده تبریزی (به کوشش مجمع خویی‌های مقیم استان تهران، ص ٥٦) نقل کرده‌ام. مولف این کتاب را در سال ١٣٨٠ در ٧٩ ساله‌گی نوشته است. بنا به مولف، حرف زدن به تورکی در سال‌های ١٣١٤-١٣١٥ یعنی اوج قدرت دیکتاتوری نظامی – پولیسی رضا شاه، یک جرم غیر قابل عفو شمرده می‌شد و مجازات چوب خوردن داشت. این مجازات در پایان هر روز درس انجام می‌شد. مبصر لیست شاگردان مجرم که در طول روز به تورکی صحبت کرده بودند را به ناظم مدرسه می‌داد. ناظم مدرسه هر شاگرد مجرم را پنج بار با چوب می‌زد و به آن‌ها اخطار می‌کرد که در صورت تکرار صحبت کردن به تورکی، مجازات چوب زدن بیشتر خواهد شد.

٦-چوب زدن به کودکان تورک و دیگر فورم‌های تنبیه بدنی و شکنجه‌ی آن‌ها به سبب تورکی سخن گفتن، مصداق بارز جنایت عمدی و نسل‌کشی زبانی و قومی است. از آن جائی که کودکان نوعا دارای جثه‌ای کوچک و ضعیف بوده، تحمل کمتری در مقابل خشونت فیزیکی دارند و ناتوان از دفاع از خود هستند، این جنایت مستحق اشد مجازات برای عاملین و آمرین آن از معلم گرفته تا وزیر آموزش و پرورش و مسئولین شورای عالی فرهنگ (دورره‌ی پهلوی)، شورای عالی انقلاب فرهنگی (جمهوری اسلامی) و غیره است.

چوب زدن به کودکان به جرم صحبت کردن به تورکی

از کتاب یادواره‌ی شهر خوی، تالیف محمدعلی کریم‌زاده تبریزی، به کوشش مجمع خویی‌های مقیم استان تهران، ص ٥٦

«در آن زمان‌ها که سالیان ١٣١٤ و ١٣١٥ شمسی بود حرف زدن به زبان محلی و تورکی از جرایم نابخشودنی مدارس بود و چوب خوردن داشت. عصر هر روز موقع مرخصی دانش آموزان، مبصر کلاس اسامی دانش‌آموزان خاطی را به ناظم می‌داد و ناظم مدرسه به تشخیص و انصاف خود هر شاگردی را پنج چوب می‌زد و یادآوری می‌کرد که اگر حرف زدن تورکی تکرار شود، تنبیهش بیشتر خواهد گردید.

خواننده‌گان گرامی و به خصوص آن‌ها که شصت سال بیش‌تر دارند حتما در زمان تحصیل چوبی خورده و درد آن را حس کرده‌اند و حالیه پس از لحظه‌ای تداعی به زبان حال با خود می‌اندیشند چه بی انصاف بودند معلمینی که می‌بایستی روح و مغز و احساسات شاگردان را تلطیف نموده و نکویی‌ها و محبت‌ها را بیاموزند. اما در مقابل، با آن چوب‌های لعنتی روی انگشتان نحیف و ظریف نونهالان ضربه می‌زدند و به خاطر یک لبخند نابهنگام تنبیه می‌نمودند ....».

جرم شمردن نام و هویت تورک

استریوتیپ «نان بربری، بیسکویت تورک‌ها» در تئاتر مدارس همدان – تورک‌ایلی

https://sozumuz1.blogspot.com/2023/04/blog-post_28.html

سرهنگ دادگاه‌ نظامی در دادرسی ارتش: در ایران، تورک بودن جرم است

https://sozumuz1.blogspot.com/2021/10/blog-post_4.html

بخش‌نامه‌ی اداره‌ی فرهنگ آزربایجان برای رایج ساختن نام و هویت قومی آذری و آذربایجانی به جای تورک

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/10/blog-post_12.html

ممنوعیت مدارس تورک و زبان تورکی در مدارس

افسار الاغ به سر کودکان تورک و بستنشان به آخور تا مثل آدم به فارسی حرف بزنند

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/06/blog-post_9.html

تکلم به لهجه‌ی اجنبی تورکی اکیداً ممنوع است. با زبان شیرین فارسی صحبت کنید!

http://sozumuz1.blogspot.com/2017/04/blog-post_4.html