سه مارش نظامی تورکی از اوردوی دولت تورک افشاری
مئهران باهارلی
TÜRK
AFŞAR DEVLETİ ORDUSU’NUN ÜÇ TÜRKÇE ASKERİ MARŞI
THREE
TURKISH MILITARY ANTHEMES FROM THE ARMY OF TURKISH AFSHAR STATE
MÉHRAN BAHARLI
«سؤزوموز، مئهران باهارلینین
یازقالاری توپلوسو» پیتییی، بیرینجی جیلددهن
“Sözümüz, Méhran
Baharlının yazqalar toplusu” pitiyinden, cild I
از کتاب « سؤزوموز، مجموعه مقالات مئهران باهارلی» - جلد اول
https://independent.academia.edu/MBaharli
خلاصه:
گیریتلی آبراهام گاتوغیگوس در کتاب وقایعنامهی خود متن تورکی سه سرود نظامی که چاوشها در مراسم سلام نظامی در مقابل نادر شاه افشار میخواندند، و اطلاعاتی در بارهی باند موزیک سپاه افشاری مرکب از سی نظامی داده است. این سرودهای نظامی تورکی که در دیگر منابع تاریخی ذکر نهشدهاند، از جنبهی نشان دادن موقعیت رسمی زبان تورکی در دولت و ارتش افشاری، و موزیک نظامی تورک حائز اهمیت هستند. در این مقاله متن تصحیح و ترمیم شدهی سه سرود نظامی تورکی دولت افشاری و یک دعای عربی که چاوشان در مراسم سلام نظامی نادر شاه میخواندند را داده، و چند کلمه و عبارت مربوطه را تشریح کردهام.
اؤزهت:
گیریتلی آبراهام کاتوغیکوس، وقایعنامه پیتییینده (کیتابیندا) نادیر شاه آفشارین اؤنونده سۆل (عسکری) اهسهنلهمه (سلاملاما) تؤرهنینده سؤیلهنهن اوچ تورکجه سۆیێر (عسکری مارش) متنینی و آفشار سۆکۆی (عسکری موزیک) تاخیمی (باندوسو) ایله ایلگیلی بیلگیلهر وئریر. باشقا اؤتهک (تاریخ) قایناقلاردا بولونمایان بو تورکجه سوییر (عسکری مارش) و بیلگیلهر، تورک آفشار اهرکلهتی (دولتی) و اوردوسوندا تورکجهنین توغرالی (رسمی) قونومونو (ایستاتوسونو) گؤستهرمهسی آچیسیندان بؤیوک اؤنهم داشیماقدادیر. بو بیلگیلهر آیریجا تورک سوکویو (عسکری موزییی) و آفشار اهرکلهتی (دولتی) اوردوسو اؤتهیی (تاریخی) آچیسیندان دا دهیهرلیدیر. بو یازیمدا آنیلان تورکجه سوییرلار (عسکری مارشلار) و نادیر شاهین سۆل (عسکری) اهسهنلهمه (سلاملاما) تؤرهنی سیراسیندا سۆاهرلهرین (عسکرلهرین) اوخودوغو بیر عربجه کهلهمهنین (دوعانین) اوناتیلمیش (تصحیح ائدیلمیش) متنینی وئریپ، گیریتلی آبراهام کاتوغیکوسون قونویلا ایلگیلی ایشلهتدییی بیر سیرا دئگی (کلیمه) و دئییملهری آچیقلاییرام.
Özet
Giritli Abraham Katoğikos, Vekâyi'nâme pitiyinde (kitabında) Nâdir Şah Afşar'ın önünde sül (askeri) esenleme (selamlama) töreninde söylenen üç Türkçe süyır (askeri marş) metnini ve Afşar süküy (askeri müzik) takımı (bandosu) ile ilgili bilgiler veriyor. Başka ötek (târîh) kaynaklarında bulunmayan bu Türkçe süyır (askeri marş) ve bilgiler, Türk Afşar erkleti (devleti) ve ordusunda Türkçenin tuğralı (resmi) konumunu (statüsünü) göstermesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bilgiler ayrıca Türk süküyü (askeri müziyi) ve Afşar erkleti (Devleti) ordusu öteyi (târîhi) açısından da deyerlidir. Bu yazıda anılan Türkçe süyırlar (askeri marşlar) ve Nâdir Şah'ın sül (askeri) esenleme (selamlama) töreni sırasında süerlerin (askerlerin) okuduğu bir Arapça kelemenin (duanın) onatılmış (tashih edilmiş) metnini veriyor, Giritli Abraham Katoğikos’un konuyla ilgili kullandığı bazı degi (kelime) ve deyimleri açıklıyorum.
Abstract
In
his book of chronicles, Abraham Gatoghigos provides the Turkish text of the
three military
anthems that were sung in the military
salute ceremony in front of Nader Shah Afshar, as well as information about the
Afsharid military band. These Turkish military anthems, which are not
mentioned in other historical sources, hold great significance in demonstrating
the official status of the Turkish language in the Afsharid government and army.
They are also valuable in Turkish military music and history of Afsharid armed
forces. In this article, I have corrected and repaired the text of three Afsharid
Turkish military hymns; and an Arabic prayer that the soldiers recited during
the military salute ceremony of Nader Shah. Additionally, I have provided
explanations for some related words and phrases; used in Abraham’s text.
